صفحه 11--13 اردیبهشت 90
عروسهای دریایی بدون مغز
مهر: عروسهای دریایی صندوقی که به زنبورهای دریایی نیز شهرت دارند شاید در سر مغزی نداشته باشند اما از دو جین چشم استفاده می کنند که به تازگی محققان کاربرد شگفت انگیز تعدادی از این چشمها را کشف کرده اند.
به گفته محققان این چشمها به عروسهای دریایی کمک می کنند با استفاده از نشانه های موجود بر روی سطح آب مسیر خود را تعیین کنند.
عروسهای دریایی صندوقی معمولا به دلیل وفور سخت پوستانی که غذای آنها به شمار می رود در تالابهای ساحلی و پردرخت گرمسیری زندگی میکنند. تا کنون محققان می دانستند چشمهای متعدد این جانداران به آنها کمک می کند تا در هنگام شنا کردن اجرام مختلف را مشاهده کنند اما محققان دانشگاه لوند در سوئد به تازگی دریافته اند کریستال گچی که با ساختار اطراف چشم این جانداران ترکیب شده است به آنها کمک می کند همواره به سمت بالا حرکت کنند.
برای آزمودن عملکرد این ساختار، محققان یکی از این عروسهای دریایی را در مخزنی سر باز و شفاف قرار داده و مخزن را درون تالابی پوشیده از درخت در "پورتوریکو" فروبردند، در حالی که جاندار را با کمک دوربین تصویربرداری تحت نظر داشتند.
زمانی که مخزن از لبه خارجی چتر بالایی درختها چندین متر فاصله داشت، یعنی عروسهای دریایی هنوز می توانستند سایه درختاها را از زیر آب مشاهده کنند، به صورت مداوم با دیوارهای مخزن که در نزدیکترین فاصله از درختها قرار داشتند، برخورد می کردند.
اما زمانی که مخزن 12 متر از درختها فاصله گرفت به صورتی که دیگر این جانداران درختی بالای سر خود نمی دیدند، توانستند در تمامی جهت ها و نه فقط در جهت قرار گیری درختها شنا کنند.
محققان بر این باورند از آنجایی که آب درون تالاب خالی از هر نوع مواد شیمیایی بوده و در عین حال قدرت تشخیص عروسهای دریایی در آبهای تیره رنگ بسیار کاهش پیدا می کند، می توان نتیجه گرفت که این جانداران از نشانه های روی سطح آب برای تعیین مسیر خود استفاده می کنند.
ماندن در زیر چتر درختان برای این جانداران بسیار حیاتی است زیرا سخت پوستانی که غذای آنها را تامین می کنند معمولا در این مناطق کم عمق از آب جمع می شوند.
محققان با تصویربرداری از سطح آب و شبیه سازی آنچه عروسهای دریایی می بینند، تایید کردند این جانداران میتوانند درختهایی به ارتفاع 8 متر را به راحتی ردیابی کنند.
کشف راز زنده ماندن در دمای پائین
مهر: پژوهشگران فرانسوی موفق شدند راز مکانیزم عملکردی پروتئینهای ضدیخ را که به حیوانات قطبی کمک می کند در دماهای بسیار پایین زنده بمانند کشف کنند.
بدون پروتئینهای ضدیخ که قادرند از یخ زدگی مایعات داخل بدن جانداران ساکن مناطق قطبی جلوگیری کند تمام گونه های ساکن مناطق زیر صفر نمی توانند زنده بمانند. اکنون راز مکانیزم عملکرد این پروتئینها در دو تحقیق مستقل فاش شد.در تحقیق اول، دانشمندان موسسه "لائو- لانگوین" فرانسه که نتایج بررسیهای خود را در ژورنال بازشناختی مولکولی منتشر کرده اند از روش تفرق نوترونها برای تماشای بهتر نقاط اتصال میان پروتئینهای ضدیخ و بلورهای یخ استفاده کردند. این بلورهای یخ در مایعات داخلی بدن حیوانات قطبی تشکیل می شود. در این بررسیها، این دانشمندان کشف کردند برخلاف آنچه که در سایر پروتئینها وجود دارد سطح پروتئینهای ضدیخ از اجزای آبگریز پوشیده شده است.این دانشمندان با استفاده از این روش جدید موفق شدند به روشی بهتر مکانهای ویژه این نقاط آبگریز را در داخل مایعات بدن ماهی Zoarces americanus رصد کنند. این ماهی ساکن آبهای شمال غربی اقیانوس اطلس است. نتایج این تحقیقات نشان داد که اجزای آبگریز، خود را به حفره مرکز حلقه بلورهای یخی می رسانند و داخل آن قرار میگیرند. به این ترتیب، پروتئینهای ضدیخ به بلورهای یخ متصل میشوند و از ازدیاد و رشد آنها و در نتیجه از یخزدگی مایعات جلوگیری می کنند.به گفته این محققان، این پروتئینها به آب مایع متصل نمی شوند درصورتیکه این اتفاق می افتاد منجر به مرگ جاندار می شد. در تحقیق دوم که دانشمندان دانشگاه کوئینز در اونتاریوی کانادا در تائید نتایج دانشمندان فرانسوی انجام دادند و در مجله علمی Pnas منتشر کردند مشخص شد که در مرکز هر حلقه از بلورهای یخ یک پیچش آبگریز از پروتئین ضدیخ وجود دارد.به گفته این محققان، این مکانیزم می تواند به عنوان روشی جدید برای محافظت از بافتهای سالم در زمان نابود کردن سلولهای سرطانی با استفاده از روشهای سرمادرمانی استفاده شود.
نابودی 184 ميليون تن خاک کشور بر اثر فرسايش
ایسنا: رييس سازمان مديريت بحران کشور گفت: هر سال 184 ميليون تن خاک کشور بر اثر فرسايش از بين ميرود.
حسن قدمي در گردهمايي ملي همانديشي عرصه مرتعداري كشور در هتل ميثاق مشهد با بيان اينکه افزايش پوشش گياهي به سودخود ما خواهد بود، افزود: سود مرتع يا جنگل فقط به مرتعدار يا جنگلدار نميرسد بلکه تمام مردم از سود آن بهرهمند ميشوند.
وي با اشاره به گرمايش زمين به عنوان يكي از چالشهاي مهم جهان گفت: يكي از راههاي مقابله با گرمايش جهاني افزايش پوشش گياهي است.
وي بيان كرد: هجوم گرد و غبارها كه بسياري از استانها را فرا گرفت، از عدم پوشش گياهي تاثير گرفته بود. قدمي با بيان اينکه ايران يکي از 10 کشور مهم حادثه خيز دنياست، خاطرنشان كرد: در رابطه با حوادث طبيعي و مديريت بحران 4مرحله پيشگيري، آمادگي، مقابله و بازسازي و بازتواني مطرح است كه اگر در بخش پيشگيري 10 درصد سرمايهگذاري كنيم، اين سرمايهگذاري منجر به پيشگيري خسارتهاي جبران ناپذيري ميشود.
وي ادامه داد: اين سود اقتصادي جدا از عوارض روحي و رواني است كه در بحرانها و حوادث طبيعي اتفاق ميافتد.
وي با بيان اينکه زماني كه حادثهاي در يك منطقه رخ ميدهد عوامل زيادي در آن دخيل هستند، تصريح کرد: در رابطه با قانون جامع مديريت بحران تا به حال نگاه تك بعدي
مورد نظر بوده و از خطرات و مسائل جاني تقريبا غافل بوديم. معاون وزير كشور افزود: بين سازمانها بايد هماهنگي وجود داشته باشد، استان خراسان رضوي از استانهاي حادثهخيز كشور است و با كمال تاسف دو حادثه ظرف چند سال اخير رخ داده است که يکي خشكسالي و ديگري آتشسوزي جنگلهاست.
قدمي اظهار داشت: بايد قدر نعمتهاي الهي را بدانيم و اين مساله مهم را دريابيم كه اين ما هستيم كه بايد با طبيعت سازگار باشيم نه اينكه با آن ستيز كنيم.
قرار گرفتن تالاب کجي نمکزار نهبندان در فهرست تالابهاي
بينالمللي
ایسنا: مدير حفاظت محيط زيست نهبندان گفت: با اقدامات و رايزنيهاي صورت گرفته و انجام عمليات کارشناسي، تالاب کجي نمکزار نهبندان در فهرست تالابهاي بينالمللي قرار ميگيرد.
مسعود مستقيم در جمع دانشجويان و هنرمندان کشوري، استاني و شهرستاني در محل تالاب کجي نمکزار نهبندان اظهار کرد: اين تالاب در 75 کيلومتري شمال شهر نهبندان و در کنار محور اصلي زاهدان به بيرجند واقع شده است. وي با بيان اين که اين تالاب داراي 22 هزار و 765 هکتار وسعت است، تصريح کرد: تالاب کجي نمکزار نهبندان در سال گذشته به بالاترين ميزان آبگيري خود رسيده که نخستين آبگيري آن در مهر ماه سال گذشته بوده است.
مدير حفاظت محيط زيست نهبندان اين تالاب را يکي از منحصر به فردترين و زيباترين پديده طبيعي شرق کشور دانست و افزود: با توجه به آبگيري خوب تالاب کجينمکزار نهبندان در سال گذشته 14 گونه پرنده آبزي و کنارآبزي از قبيل مرغابي سرسبز، فلامينگو، حواصيل و کشيم به اين محل مهاجرت کرده و نيز هنوز سير مهاجرت آنان ادامه دارد.
مستقيم با اشاره به اين که اين تالاب داراي 32 گونه پرنده بومي نظير زاغبور، هوبره و عقاب طلايي است، گفت: 10 گونه خزنده از قبيل بزمچه بياباني، سوسمار درنده ايراني، مار قيطاني، شتري و پلنگي در تالاب کجي نمکزار نهبندان زيست ميکنند.
وي اين تالاب را زيستگاه 14 گونه پستاندار نظير خرگوش، روباه، کفتار، گرگ، پايکا، پامسواکي، زردهبر و تشي دانست و اظهار کرد: اين پديده منحصر به فرد طبيعي هر ساله پذيراي محيطدوستان و علاقهمندان زيادي است، به طوري که در ايام عيد نوروز امسال بيش از 4 هزار نفر از تالاب کجي نمکزار نهبندان ديدن کردند.
مدير حفاظت محيط زيست نهبندان از هزينه شدن اعتباري بالغ بر 650 ميليون ريال تاکنون به منظور ساخت ساختمان، تجهيزات و فنسکشي پاسگاه محيطباني تالاب کجي نمکزار نهبندان خبر داد و تصريح کرد: براي تامين رفاه حال طبيعتگردان و محيطدوستان نيازمند اختصاص اعتبار براي آسفالت شدن راه اين تالاب را داريم. مستقيم افزود: اميدواريم در صورت تصويب طرح تکثير، پرورش و احياي جبير(آهو) در اين تالاب بتوانيم اقدامات خوبي را در اين راستا صورت دهيم.
وي اضافه کرد: آب اين تالاب به واسطه املاح معدني فراوان خاصيت درماني نيز دارد و براي درمان دردهاي روماتسيم، آرتروز، مفاصل و بيماريهاي پوستي مناسب است. کارشناس هنرهاي تجمسي اداره کل فرهنگ و ارشاد خراسان جنوبي در ارتباط با تور يک روزه به خبرنگار ايسنا گفت: در اين تور يک روزه مجسمهسازي و عکاسي که در محل تالاب کجي نمکزار نهبندان برگزار ميشود تعداد 35 هنرمند و دانشجو از شهرستانهاي بيرجند، نهبندان و فردوس همراه با اساتيدي از دانشگاههاي تهران و بيرجند حضور دارند.
بلقيس افضليان هدف از اجراي اين تور را شناسايي و معرفي استعدادهاي بالقوه و ناشناخته خراسان جنوبي دانست و اظهار کرد: آشنايي هنرمندان مجسمهساز و عکاس با ويژگيها و شاخصهاي دست نخورده طبيعت که در ساخت آثار هنري موثر است، از ديگر اهداف اين تور است.
وي اظهار کرد: در بخش مجسمهسازي برخي از هنرمندان به صورت انفرادي و برخي به صورت گروههاي سه تا چهار نفره توانستند 12 اثر را توليد کنند و موضاعات اين آثار نيز مرتبط با تالاب کجي نمکزار نهبندان نظير ساخت تمساح انتخاب شده است.
کارشناس هنرهاي تجسمي اداره کل فرهنگ و ارشاد خرسان جنوبي ادامه داد: در بخش عکاسي نيز هنرمندان از مناظر طبيعي، انواع پرندگان، خزندگان، پستانداران، پوششهاي گياهي و سيار گونههاي جانوري اين تالاب عکسهاي مختلفي را گرفتند.
وي خاطرنشان کرد: استاد محمدرضا ذبيحاللهزاده، مدرس دانشگاه تهران در رشته مجسمهسازي و استاد محمدعلي بيدختي مدرس دانشکده هنر دانشگاه بيرجند به همراه دانشجويان و هنرمندان در اين تور حضور يافتند.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی