روزنامه عصر مردم

آيا بايد عطاي مجموعه هاي مناسبتي را به لقايش بخشيد

منتقد: امسال نيز طبق روال سال هاي گذشته رسانه ملي برای سرگرم كردن مخاطبانش در ماه مبارك رمضان 4 مجموعه را روانه آنتن تلويزيون كرد.آثاري كه بیشتر آنها از مضمون ماورايي برخوردار بوده و به نوعي تكرار آثار سال هاي گذشته اما با ساختاري متفاوت تر را شاهد بوديم. هر چند با مروري بركارنامه كاري سال هاي نه چندان دور رسانه ملي كم نبوده اند مجموعه هايي كه با فيلمنامه و كارگرداني مناسب جزو ماندگار ترين آثار نزد مخاطبان تلويزيون محسوب مي شوند.«ميوه ممنوعه»،

«او يك فرشته بود» و... نمونه اي از آنها است. ذكر اين نمونه ها فقط به اين خاطر است كه هميشه نيز نمي توان بحث شتاب در ساخت آثار مناسبتي را دليل افت كيفيت آنها دانست و چه بسا ساخت مجموعه هايي كه در بالا ذكر شد و نمونه هايي از اين دست هر چند مشمول كمبود زمان بوده اند اما در نهايت خروجي خوبي داشته اند و عوامل بسياري در موفقيت آنها سهيم است كه مي توان به آنها پرداخت اما در اين يادداشت تنها مجموعه هاي ماه مبارك رمضان 90 را مروري اجمالي خواهيم داشت.
«سقوط يك فرشته»ساخته بهرام بهراميان
مجموعه «سقوط يك فرشته» از كارگرداني كه با ساخت مجموعه موفق
«ساعت شني» به محبوبيت فراواني ميان مخاطبان تلويزيون رسيد اين بار با دست مايه قرار دادن مضمون ماورايي بار ديگر قاب تلويزيون را براي به تصوير كشيدن توانايي خود در عرصه فيلمسازي انتخاب كرد.هر چند «سقوط يك فرشته» با كارگرداني خوب بهراميان و البته بازيگران حرفه اي اش تا پيش از پخش بر اساس گمانه زني ها اين انتظار را در مخاطبان برمي انگيخت كه اين مجموعه گوي سبقت را از ساير مجموعه ها بربايد اما در نهايت اين اتفاق نيفتاد و فيلمنامه ماورايي «سقوط يك فرشته» در اجرا آنطور كه پيش بيني مي شد در نيامد. شايد اگر بهراميان گونه ديگري را براي ساخت مجموعه انتخاب مي كرد سرانجام بهتري داشت.
«سي امين روز» ساخته جواد افشار
اين مجموعه نيز با حاشیه هاي فراواني راهي آنتن تلويزيون شد چرا كه از ابتدا ساخت اين اثر به پرويز شيخ طادي سپرده شد و بعد از آن اين مسووليت به جواد افشار رسيد. با اينكه به زعم كارگردانش فيلمنامه تغييرات چنداني نداشت اما مصاحبه هاي بازيگرانش بعد از پخش فيلم حاشيه هاي فراواني را براي آن بوجود آورد.با اين همه اين دومين مجموعه ماورايي ماه مبارك رمضان سال 90 بود. مجموعه اي كه با بازي هنرمندانه هومن سيدي، سيما تيرانداز، مهران رجبي و... به لحاظ فرم بازي مجموعه قابل قبولي بود هر چند كه جواد افشار نيز امتحان خود را در مجموعه سازي پس داده است و مجموعه موفق «روزهاي زيبا» مخاطبان بسياري را با خود همراه كرد و «سي امين روز» تجربه ديگري در عرصه ساخت مجموعه براي او محسوب مي شد. مجموعه «سي امين روز» ساعت پخش مناسبي نداشت و شايد بيشتر از اين جهت به ديده نشدن مجموعه كمك كرد.اما به هر صورت اين مجموعه نيز مانند ديگر مجموعه ها نتوانست آنطور كه شايسته بود ديده شود.
«پنج كيلومتر تا بهشت» ساخته عليرضا افخمي
كمتر كسي نام كارگردان «او يك فرشته بود»را از خاطر مي برد .افخمي كه سال گذشته نيز مجموعه «پنجمين خورشيد» را در ايام ماه رمضان بر آنتن تلويزيون داشت امسال نيز تجربه سال هاي گذشته خود را تكرار كرد و «پنج كيلومتر تا بهشت»را كارگرداني كرد.اين مجموعه نيز كه با نام مجموعه ماورايي بينندگانش را همراه كرد، با دست مايه قرار دادن قصه دو روح كه در تلاش براي بازگشت به زندگي هستند داستانش را روايت كرد. هر چند كه اين مجموعه در كارگرداني و بازي كار به نسبت قابل قبولي بود اما تصور مي شود مشكل در اجرا كه گريبانگير بيشتر مجموعه هايي كه با مضامين ماورايي ساخته مي شود است اين مجموعه را هم درگير نكات ظريفي در اجرا كرد كه در نهايت مخاطب متوجه اين كاستي ها مي شد مثال كوچك آن (سايه روح بر اجسام) بود. اما در مجموع از عليرضا افخمي بيشتر از چيزي كه در «پنج كيلومتر تا بهشت» بود انتظار مي رفت و مي توان آرزو كرد كه افخمي بار ديگر به دوران طلايي خود در رسانه ملي بازگردد.
«سه دونگ سه دونگ» ساخته شاهد احمدلو
تنها مجموعه طنز سيما كه شايد به دليل همين ماهيتش و تفاوتش با ساير مجموعه ها بيشتر از ساير كارها ديده شد همين مجموعه بود. مجموعه اي كه با داشتن فيلمنامه اي نه چندان قوي و با كيفيت اما صرفا به دليل مفرح بودنش تا حدي ديده شد. نكته قابل توجه اقبال از اين مجموعه را بيشتر مي توان بازيگرانش دانست كه هر چند در موقعیت هاي تكراري به لحاظ بازي با ساير كارهايشان اما در موقيعت جديد به لحاظ فرم روايي داستان قرار گرفتند و تعداد بيشتري مخاطب را با خود همراه كردند.
در پايان اين طور به نظر مي رسد با توجه به اينكه امسال حجم زيادي از قصه مجموعه ها را مضامين ماورايي تشكيل مي داد آما آنطور كه بايد مورد توجه قرار نگرفت و شايد عمده ترين دليلش تكراري شدن اين مضامين براي مخاطب تلويزيون است شايد بهتر است اين پرسش را از خود بپرسيم كه در واقع بعد از تماشاي اين مجموعه ها چه تغييري در روند زندگي و يا نگاه ما به دنياي اطرافمان ايجاد شده است؟آيا نشان دادن مضاميني كه به زندگي پس از مرگ گره خورده است با تفحص عميق در كتب معتبر ديني و با راهنمايي مشاوران ديني صورت مي گيرد؟ و پرسش هايي از اين دست كه به مفهوم چرايي ساخت مجموعه هاي مناسبتي بيشتر نزديك شويم. از طرف ديگر سال ها است كه قبل و بعد از پخش مجموعه هاي مناسبتي اين انتقاد به سازمان صدا و سيما وارد است كه چرا هميشه در دقايق باقي مانده به يك مناسبت خاص سفارش ساخت مجموعه هايش را به سازندگانش مي دهد و همين موضوع باعث افت كيفيت مجموعه ها مي شود و مگر مي شود مناسبت مهمي مانند ماه مبارك رمضان در سال را فراموش كرد كه خيلي زودتر از هميشه به فكر مطرح كردن مفاهيم و ساخت مجموعه هايي باشيم كه به معناي واقعي برازنده اين ماه عزيز باشد و در غير اين صورت حقيقتا چه الزامي سازمان صدا و سيما را به سمت و سويي سوق مي دهد كه دست به انتخاب فيلمنامه هايي بزند كه بار محتوايي و معنايي خاصي براي بينندگانش ندارد. از سويي ديگر مي توان اينطور به مسأله نگاه كرد كه از نگاه مخاطبان اين مجموعه ها مفاهيمي كه به معناي واقعي تاثيرش را آنطور كه بايد در ذهن به جا نمي گذارد و بيشتر باعث تشويش و دغدغه خاطر آن مي شود باعث
مي شود كه مخاطب هرچه بيشتر از رسانه ملي فاصله بگيرد و شايد بيننده انتظار دارد گونه اي ديگر از اين مفاهيم را در قاب رسانه ملي ببيند گونه اي ديگر شايد به اين معنا كه سعي شود هم به لحاظ فيلمنامه و هم به لحاظ ساختار مجموعه اي را به نظاره بنشيند كه به لحاظ اجراي صحنه هاي دلهره آور فيلم و يا صحنه هايي كه جلوه هاي ويِژه در آن حرف اول را مي زند كيفيت بهتري را ببيند وجذابيت هاي بصري بيشتري برايش داشته باشد و به معني واقعي تامل بر انگيز و سرگرم كننده باشد.
قضاوت كلي در اين باره كه كداميك از مجموعه ها از نگاه عموم مردم موفق و كدام ناموفق بوده است به نظر سنجي ها بستگي دارد اما از نگاه كلي عدم اقبال از سوي مخاطبان احساس مي شود و مي توان اميدوار بود كه رسانه ملي از همين امروز به فكر تهيه و توليد آثاري باشد كه نكات قابل توجه و سرگرم كننده تري براي مخاطبانش داشته باشد.