صفحه 10--13 مهر 90
تأتر و تصاویر
دیدن تأتر
"آخر الزمان" به کارگردانی فرامرز شاه قلعه و حضور گروه آکادمیک ستاره در سالن استاد لایق بهانه ای شد برای این نوشتار و صحبت درباره ادراک های بصری که در یک تأتر اتفاق می افتد و گاه جداگانه مخاطبان خود را دعوت می کند.
در گونه ای از انواع نقد و بررسی آثار هنری ما با فرم هنری سرو کار داریم و فقط از شکل و فرم صحبت می کنیم. اگرچه به چگونگی ترکیب٬ آرایش و ساختمان دیداری یا به عبارتی چگونگی استفاده از آنچه که بدان "عناصر صوری" می گوییم، گفته می شود. وقتی از عناصر صوری که مورد بحث بسیاری از هنرمندان و منتقدان آثار هنری است، صحبت می شود، اشاره به نور، رنگ، بافت، شکل، آرایش اشیا و چیدمان است و یا هر آنچه به حس زیبایی شناسی کار کمک کند. در نقد یک اثر باید به موضوع و فرم پرداخته شود و در راستای تأتر "آخر الزمان" آنچه بیشتر مطرح است، شاید فرم باشد. فرم ارایه این تأتر شاید نسبت به آثار ارایه شده در بستر زمانی خودش در جامعه تأتری ما کمی متفاوت است و ما کمتر به چنین فرمی تا حال برخورد داشته ایم.
در این کار زاویه دید و بررسی مخاب بیشتر به ادراک های بصری و فرم تصویری کار جلب می شود.
طرح اولیه، طراحی حرکت های بازیگران، بی کلام بودن کارکه با حرکات موزون و موسیقی تکمیل می شود به تثبیت تصاویر کمک می کند.
تکلیف مخاطب نیز از نظر تصویری با کار بسیار واضح و مشخص است. مخاطب خود را در مقابل کاری هماهنگ و موزون می بیند و در کل با گونه دیگری از تأتر بازیگرانش را نیز به شکلی متفاوت از دیگر کارها و یکسان می بیند. از نظر گریم بازیگران را به شیوه ای متفاوت و یکسان می بیند. به عبارتی خود گریم در همنشینی با بازیگران به فرمی خاص رسیده اند و دارای وجهی تصویری می باشند.
ریتم و تکرار و تضادهای نوری که باعث به وجود آمدن سایه ها می شوند، جان مایه تصویری کار می شود. بازیگران با نمادهایی که در طول کار با خود دارند در سیاهی و روشنی ترکیب های جدید تصویر می سازند و یا جزء سیاهی های قسمت های صحنه می شوند.
شاید به ندرت تأتری در شیراز اجرا شده باشد که بازیهای نوری در آن به گونه ایی باشد که تصاویر زیبا و تاثیر گذار خلق کند و باعث شود که مخاطب همزمان به وجوه مختلف سالن تأتر نگاه کند. شاید در طی یکی دو سال گذشته در کارهایی چون "ورسیون اول، سال صفر" به کارگردانی "یحیی نظری از کازرون"، "دخت دخش" به کارگردانی "اصغر زیبایی نژاد" و یا "روایتی دیگر از ضحاک" به کارگردانی "محمد مطهری پور" شاهد بازی های نور و رنگ بوده ایم. اما در این کار، طراحی و اجرای نور و زاویه های نور پردازی آن به نحو زیبایی به ایجاد تصاویر بیشتر و سایه ها(که خود شامل تصاویر هستند)، کمک می کند. به عنوان مثال جایی که ساز از طناب دار آویزان است ما شاهد چند تصویر به جز شکل اصلی هستیم که از زوایای دیگر قابل رؤیت است. تصویری که زیرساز است و تصاویری که در اطراف آن ایجاد شده. در این کار، گاه سایه ها سقف ها را نیز پر می کنند که این بر وجه بصری کار تاکید می کند و کار را به سمت و سوی فرم پیش می رود.
در تأتر "آخر الزمان" نباید نقش موسیقی را نادیده گرفت. در این جهت می توان این نکته را اضافه کرد که این کار بر اساس برخی از کلیپ های گروه موسیقی "آپوکالیپتیکا" نوشته شده است. موسیقی این تأتر در همنشینی با کار قرار گرفته است. البته اگر موسیقی با کیفیت مناسبی پخش می شد، قطعا تأثیرهای بهتری را به همراه داشت. چرا که این گونه از کارها شفاف بودن صدا بسیار مهم و تأثیرگذار است. با دقت به آثار گروه "آپوکالیپتیکا" و حضور ویولن سل به عنوان ساز اصلی گروه و بیان تصویر گونه این گروه شاید بیشتر بتوان با اثر ارتباط برقرار کرد.
همان طور که بیان شد در این کار فرم تصویری کار پیروز دیگر عناصر است و شاید بر اساس نظریه فرمالیست ها بتوان گفت که بر تری فرم در این کار بیشتر دیده می شود و تصویر است که قاب های ثابت و متحرک را می سازد. یکی از نکته هایی که درباره "آخرالزمان" می توان گفت این است که با توجه به فرم گرا بودن و غلبه وجه تصویری کار، ای کاش در قسمت تصویری و تبلیغاتی نیز شاهد فرم های قوی گرافیکی در پوستر و بروشور بودیم. "لی آوت" مهمترین وجه پرقدرت در یک اثر گرافیکی است به خصوص در رابطه با تبلیغ یک اثر هنری دیگر که در این کار خیلی کم رنگ حضور داشت و دیگر مواردی که اگر رعایت می شد بر ارزش کار می افزود.
اما در مورد خود کار شاید این گونه بگوییم که با استفاده از عناصر بصری و تصویری که کارگردان بیشتر به آن اهمیت داده و در طراحی آن ها تلاش کرده، ما را به تماشای اثر خودش دعوت می کند.
اگر از بستر های اصلی شکل گیری یک تأتر فاصله بگیریم و فقط فرم و تصاویر "آخر الزمان" را بهانه کنیم به نکته مهم دیگری می رسیم که کار بر روی این گونه از گونه های تأتر بیشتر در حوزه آکادمیک و دانشگاهی دارای مطالعه صورت می گیرد و نشان از توجه این گونه کارگردانان به حوزه های مختلف تأتری می باشد.
تولید نمایش رادیویی ”پیوند”
ایران تأتر: نمایش "پیوند" به کارگردانی رضا عمرانی در مرکز هنرهای نمایشی رادیو تولید شد.
این نمایش را لیدا جداییان نوشته و سردبیری آن به عهده ندا هنگامی است.
در این نمایش مهین، مادر خانواده که همسرش را سالها قبل در اثر تصادف از دست داده است قصد ازدواج با آقا رضا را دارد؛ همزمان "ماه گل" دختر مهین که روحیهای با نشاط دارد و البته مخالف این ازدواج است در اثر بیماری سرطان در بیمارستان بستری میشود. همه دچار بهت و حیرت می شوند و برای درمان او به تکاپو میافتند تا شرایط پیوند خون برایش مهیا شود و....
بر اساس این خبر؛ این نمایش با حضور بازیگرانی چون مهین نثری، شهرزاد عبدحق، فریبا متخصص، علی عمرانی، رویا فلاحی، علی اصغر دریایی، بهناز بستاندوست، علی زرینی، نازنین مهیمنی، سوسن مقصودلو، ماندانا اصلانی، نوشن حسنزاده، بهرام سروری نژاد، مهرداد مهماندوست، محمدرضا علی، شمسی صادقی، ماندانا محسنی، مروارید کریمپور، سیما خوش چشم، مهرداد عشقیان، مهدی نمینی مقدم، سیما رستگاران، هرمز سیرتی، مونا صفی و همچنین با تهیهکنندگی شهناز دهکردی، صدابرداری رضا طاهری، افکتوری محمدرضا قبادی فر و گویندگی مهرداد عشقیان، به زودی از شبکه رادیویی تهران پخش خواهد شد.
در گونه ای از انواع نقد و بررسی آثار هنری ما با فرم هنری سرو کار داریم و فقط از شکل و فرم صحبت می کنیم. اگرچه به چگونگی ترکیب٬ آرایش و ساختمان دیداری یا به عبارتی چگونگی استفاده از آنچه که بدان "عناصر صوری" می گوییم، گفته می شود. وقتی از عناصر صوری که مورد بحث بسیاری از هنرمندان و منتقدان آثار هنری است، صحبت می شود، اشاره به نور، رنگ، بافت، شکل، آرایش اشیا و چیدمان است و یا هر آنچه به حس زیبایی شناسی کار کمک کند. در نقد یک اثر باید به موضوع و فرم پرداخته شود و در راستای تأتر "آخر الزمان" آنچه بیشتر مطرح است، شاید فرم باشد. فرم ارایه این تأتر شاید نسبت به آثار ارایه شده در بستر زمانی خودش در جامعه تأتری ما کمی متفاوت است و ما کمتر به چنین فرمی تا حال برخورد داشته ایم.
در این کار زاویه دید و بررسی مخاب بیشتر به ادراک های بصری و فرم تصویری کار جلب می شود.
طرح اولیه، طراحی حرکت های بازیگران، بی کلام بودن کارکه با حرکات موزون و موسیقی تکمیل می شود به تثبیت تصاویر کمک می کند.
تکلیف مخاطب نیز از نظر تصویری با کار بسیار واضح و مشخص است. مخاطب خود را در مقابل کاری هماهنگ و موزون می بیند و در کل با گونه دیگری از تأتر بازیگرانش را نیز به شکلی متفاوت از دیگر کارها و یکسان می بیند. از نظر گریم بازیگران را به شیوه ای متفاوت و یکسان می بیند. به عبارتی خود گریم در همنشینی با بازیگران به فرمی خاص رسیده اند و دارای وجهی تصویری می باشند.
ریتم و تکرار و تضادهای نوری که باعث به وجود آمدن سایه ها می شوند، جان مایه تصویری کار می شود. بازیگران با نمادهایی که در طول کار با خود دارند در سیاهی و روشنی ترکیب های جدید تصویر می سازند و یا جزء سیاهی های قسمت های صحنه می شوند.
شاید به ندرت تأتری در شیراز اجرا شده باشد که بازیهای نوری در آن به گونه ایی باشد که تصاویر زیبا و تاثیر گذار خلق کند و باعث شود که مخاطب همزمان به وجوه مختلف سالن تأتر نگاه کند. شاید در طی یکی دو سال گذشته در کارهایی چون "ورسیون اول، سال صفر" به کارگردانی "یحیی نظری از کازرون"، "دخت دخش" به کارگردانی "اصغر زیبایی نژاد" و یا "روایتی دیگر از ضحاک" به کارگردانی "محمد مطهری پور" شاهد بازی های نور و رنگ بوده ایم. اما در این کار، طراحی و اجرای نور و زاویه های نور پردازی آن به نحو زیبایی به ایجاد تصاویر بیشتر و سایه ها(که خود شامل تصاویر هستند)، کمک می کند. به عنوان مثال جایی که ساز از طناب دار آویزان است ما شاهد چند تصویر به جز شکل اصلی هستیم که از زوایای دیگر قابل رؤیت است. تصویری که زیرساز است و تصاویری که در اطراف آن ایجاد شده. در این کار، گاه سایه ها سقف ها را نیز پر می کنند که این بر وجه بصری کار تاکید می کند و کار را به سمت و سوی فرم پیش می رود.
در تأتر "آخر الزمان" نباید نقش موسیقی را نادیده گرفت. در این جهت می توان این نکته را اضافه کرد که این کار بر اساس برخی از کلیپ های گروه موسیقی "آپوکالیپتیکا" نوشته شده است. موسیقی این تأتر در همنشینی با کار قرار گرفته است. البته اگر موسیقی با کیفیت مناسبی پخش می شد، قطعا تأثیرهای بهتری را به همراه داشت. چرا که این گونه از کارها شفاف بودن صدا بسیار مهم و تأثیرگذار است. با دقت به آثار گروه "آپوکالیپتیکا" و حضور ویولن سل به عنوان ساز اصلی گروه و بیان تصویر گونه این گروه شاید بیشتر بتوان با اثر ارتباط برقرار کرد.
همان طور که بیان شد در این کار فرم تصویری کار پیروز دیگر عناصر است و شاید بر اساس نظریه فرمالیست ها بتوان گفت که بر تری فرم در این کار بیشتر دیده می شود و تصویر است که قاب های ثابت و متحرک را می سازد. یکی از نکته هایی که درباره "آخرالزمان" می توان گفت این است که با توجه به فرم گرا بودن و غلبه وجه تصویری کار، ای کاش در قسمت تصویری و تبلیغاتی نیز شاهد فرم های قوی گرافیکی در پوستر و بروشور بودیم. "لی آوت" مهمترین وجه پرقدرت در یک اثر گرافیکی است به خصوص در رابطه با تبلیغ یک اثر هنری دیگر که در این کار خیلی کم رنگ حضور داشت و دیگر مواردی که اگر رعایت می شد بر ارزش کار می افزود.
اما در مورد خود کار شاید این گونه بگوییم که با استفاده از عناصر بصری و تصویری که کارگردان بیشتر به آن اهمیت داده و در طراحی آن ها تلاش کرده، ما را به تماشای اثر خودش دعوت می کند.
اگر از بستر های اصلی شکل گیری یک تأتر فاصله بگیریم و فقط فرم و تصاویر "آخر الزمان" را بهانه کنیم به نکته مهم دیگری می رسیم که کار بر روی این گونه از گونه های تأتر بیشتر در حوزه آکادمیک و دانشگاهی دارای مطالعه صورت می گیرد و نشان از توجه این گونه کارگردانان به حوزه های مختلف تأتری می باشد.
تولید نمایش رادیویی ”پیوند”
ایران تأتر: نمایش "پیوند" به کارگردانی رضا عمرانی در مرکز هنرهای نمایشی رادیو تولید شد.
این نمایش را لیدا جداییان نوشته و سردبیری آن به عهده ندا هنگامی است.
در این نمایش مهین، مادر خانواده که همسرش را سالها قبل در اثر تصادف از دست داده است قصد ازدواج با آقا رضا را دارد؛ همزمان "ماه گل" دختر مهین که روحیهای با نشاط دارد و البته مخالف این ازدواج است در اثر بیماری سرطان در بیمارستان بستری میشود. همه دچار بهت و حیرت می شوند و برای درمان او به تکاپو میافتند تا شرایط پیوند خون برایش مهیا شود و....
بر اساس این خبر؛ این نمایش با حضور بازیگرانی چون مهین نثری، شهرزاد عبدحق، فریبا متخصص، علی عمرانی، رویا فلاحی، علی اصغر دریایی، بهناز بستاندوست، علی زرینی، نازنین مهیمنی، سوسن مقصودلو، ماندانا اصلانی، نوشن حسنزاده، بهرام سروری نژاد، مهرداد مهماندوست، محمدرضا علی، شمسی صادقی، ماندانا محسنی، مروارید کریمپور، سیما خوش چشم، مهرداد عشقیان، مهدی نمینی مقدم، سیما رستگاران، هرمز سیرتی، مونا صفی و همچنین با تهیهکنندگی شهناز دهکردی، صدابرداری رضا طاهری، افکتوری محمدرضا قبادی فر و گویندگی مهرداد عشقیان، به زودی از شبکه رادیویی تهران پخش خواهد شد.
+ نوشته شده در 2011/10/5 ساعت 5:7 توسط عصرمردم
|
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی