اسباب بازی و خلاقیت  کودکان

انتخاب نوع اسباب بازی به تقویت ذهن خلاق در کودکان کمک می­کند. کودکان بازی را بسیار دوست دارند و این زمان را بر هر چیز دیگری ترجیح می­دهند. انتخاب اسباب بازی مناسب برای کودکان در هر سنی بسیار حایز اهمیت است. اغلب خانواده­ها وقتی به مغازه­های فروش اسباب بازی مراجعه می­کنند، سعی دارند از بین اسباب بازی­های خشن و تفریحی، اسباب بازی هایی را خرید کنند که ذهن کودکان را به خلاقیت وادار کند. بنابراین، بازی­های فکری و آموزشی در میان سایر اسباب بازی­ها یک سر و گردن بالاتر قرار دارند. با این حال، با ورود رایانه و بازی­های رایانه ای، هم اینک کودکان و نوجوانان دوست دارند به جای بازی با وسایل تفریحی و ورزشی، به این نوع بازی­های دیجیتالی بپردازند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، «میشل رسینک» مدیر گروه تحقیقاتی مهد کودک­های
انگلستان علل گرایش کودکان و نوجوانان به این نوع بازی­ها را توضیح می­دهد.
میشل می­گوید ما می­خواهیم کمک کنیم تا اسباب بازی­های هوشمند برای بچه­ها توسعه یابند. البته ما به ساخت اسباب بازی­های هوشمند علاقه چندانی نداریم، بلکه می­خواهیم اسباب بازی هایی بسازیم که بچه­ها را به فکر کردن وادار کند. ما متوجه شدیم یکی از بهترین روش هایی که به یادگیری کودکان کمک می­کند، این است که برای آنها اسباب بازی و ابزار جدیدی فراهم کنیم تا آنها بتوانند فعالیت­های خلاقیت آمیز انجام دهند، طراحی کنند و با لوازم و رسانه­های جدید اطرافشان، چیزهای نو ایجاد و اختراع کنند.
آنها می­توانند درک کنند چیزهایی که در دنیا وجود دارد، واقعاً چطور کار می­کنند. آنها با ساخت یک روبات کوچک، با چراغ سنسوری که به ارتعاش درمی آید، به درک جدیدی می­رسند. آنها وقتی می­بینند که یک شب پره در اطراف یک لامپ چطور پرپر می­زند، متوجه این رفتار می­شوند و درک می­کنند چه قانونی باید حکمفرما باشد. این امر باعث می­شود آنها هم دنیای تکنولوژیکی و هم دنیای بیولوژیکی اطرافشان را درک کنند.
من فکر نمی کنم این موضوع برای کودک خیلی زود باشد. چیزهای زیادی وجود دارند که بچه­ها می­توانند در هر سنی شروع به استفاده از آن بکنند. البته من نمی گویم این امر می­تواند جایگزین لوازم و اسباب بازی­های سنتی که بچه­ها با آن بازی کرده اند، بشوند. قصد ندارم آنها کنار گذاشته شوند. بلکه ما همیشه می­توانیم جذابیت نوع لوازمی را که بچه­ها با آن بازی می­کنند، بالا ببریم.
شاید فکر کنیم این فناوری تا حدی پیچیده به نظر می­رسد و باعث می­شود تعداد زیادی از بچه­ها از آن دوری کنند. هر کسی می­تواند از مداد رنگی و کاغذ استفاده کند. مانعی برای استفاده از مداد رنگی و کاغذ وجود ندارد.
اشتباه است که فناوری را امری بسیار پیچیده به بچه­ها نشان دهیم که آنها نتوانند افکار و احساسهای خود را بیان کنند. آنچه که ما می­خواهیم انجام دهیم، این است که فناوری را ایجاد کنیم تا بچه­ها را قادر سازد افکار و احساسهای خود را بیان کنند به همان راحتی که با مداد رنگی و کاغذ این کار را انجام می­دهند. خوب است اسباب بازی سنتی بچه ها، مداد رنگی و کاغذ و خانه سازی را به عنوان یک استاندارد در نظر بگیریم، لازم است ما وسایل جدید تکنولوژیکی را به راحتی آن فناوری ها بسازیم.
باید به خاطر داشته باشیم که مداد رنگی زمانی یک فناوری محسوب می­شد. صدها سال پیش بچه­ها مداد رنگی نداشتند، بنابراین اختراع آن یک پدیده پیشرفته فناوری به نظر می­رسید، اما امروزه به عنوان بخشی طبیعی از دوران کودکی به نظر می­رسد. امروزه نیز فناوری جدید دیجیتالی، ممکن است جدید و پیشرفته به نظر برسد، اما در آینده، اگر ما به درستی آنها را توسعه دهیم، آنها هم مثل مداد رنگی و کاغذ بسیار عادی به نظر خواهند رسید. ممکن است این سوال مطرح شود که اسباب بازی­های ایده آلی که با استفاده از فناوری دیجیتالی باعث تقویت خلاقیت می­شود، یا نه؟
چندین سال است که ما با شرکت اسباب بازی سازی «لگو» همکاری کرده ایم تا آجرهای خانه سازی تولید کنیم. شما می­توانید از آجرهای لگو سنتی استفاده کنید و آنها را به هم بچسبانید تا یک ساختمان بسازید. این آجرها را می­توانید کنار هم بگذارید تا چیزهایی بسازید که در دنیا وجود دارند و می­توانند زنده مجسم شوند و به اشیا دیگر کنش و واکنش نشان دهند.
ما مشاهده کرده ایم از این آجرهای خانه­سازی جدید در راههای وسیعی استفاده می­شود و این یکی از عناصر کلیدی یک اسباب بازی خوب است. از این آجرها فقط برای خانه سازی استفاده نمی شود، بلکه به شیوه­های متفاوتی از آنها استفاده می­شود. بچه­ها می­توانند از این آجرها برای ساخت هر چیزی از یک کارخانه شکلات سازی خودکار گرفته تا موجوداتی که با هم اثر متقابل دارند، استفاده کنند یا اینکه یک پارک تفریحی بسازند.
ثابت شده که این آجرها محبوبیت زیادی دارند. به نظر می­رسد نسبت به سایر اسباب­بازی­ها این آجرها بهتر می­توانند استعداد نهایی بچه­ها را کشف کنند که به این ترتیب بچه­ها می­توانند کارهای زیادی با آنها انجام دهند. اینها همچنین قدرت خلاقیت بزرگسالان را افزایش می­دهند. بسیاری از این اسباب بازی­ها به بزرگسالان فروخته می­شود که این امر نشانه خوبی است و نشان می­دهد تعداد زیادی از بزرگسالان نیز به کشف های تفریحی علاقه مند هستند. اگر ما نوع درستی از فناوری را برای آنها فراهم کنیم، آنها می­توانند به مدت طولانی به بازی ادامه دهند، کشف کنند، بسازند و یاد بگیرند.
در تمام اینها، عنصر آموزشی وجود دارد. زمانی که بچه­ها از اسباب بازی استفاده می­کنند، در واقع در حال یادگیری امور کاملاً پیچیده دیجیتالی هستند.
طی سالیان طولانی ما دریافته ایم که بسیاری از بهترین تجارب یادگیری ما، زمانی رخ می­دهد که چیزی را خلق یا طراحی می­کنیم. اگر ما بخواهیم به یادگیری بچه­ها کمک کنیم، لازم است به آنها ابزار جدید برای طراحی و ابداع بدهیم. این دقیقاً همان چیزی است که آجرهای خانه سازی لگو انجام می­دهند.
این امر تعداد چیزهایی را که بچه­ها می­توانند طراحی یا خلق کنند افزایش می­دهد و بنابراین میزان چیزهایی که آنها می­توانند در این فرآیند یاد بگیرند، افزایش می­یابد. بعضی موارد آنها چیزهایی یاد می­گیرند که جزو برنامه آموزشی تحصیلی شان است. اما این وسایل به بچه­ها کمک می­کند آموزش را از راه بهتری یاد بگیرند، زیرا آن وسایل می­تواند مهیج تر و مورد علاقه بچه­ها باشد.
همان طور که می دانیم اولاً ما هنوز برای استفاده آسان تر بچه­ها از این وسایل راه درازی در پیش داریم تا آنها بتوانند چیزهایی ایجاد کنند که در قوه تخیل آنهاست.
ما می­خواهیم فنونی ایجاد کنیم که بچه­ها را با نقشه خیالی روبه رو کند و سپس نقشه خیالی آنها را به واقعیت تبدیل کند. بنابراین لازم است ما اسباب کار جدید خانه سازی را طوری طراحی کنیم که بچه­ها به راحتی بتوانند قوه تخیل خود را به کار گیرند و آنها را به واقعیت تبدیل کند.
ما مشاهده خواهیم کرد در جهت دیگر علاوه بر استفاده از فناوری رایانه ای، این اسباب بازی­ها به طور فزاینده ای از فناوری ارتباطات استفاده خواهند کرد. بچه­ها نه تنها یک ماشین خودکار یا موجود متحرک خواهند ساخت، بلکه گروه زیادی از موجوداتی ایجاد خواهند کرد که با هم ارتباط دارند. ما علاوه بر انقلاب رایانه ای، از انقلاب ارتباطاتی استفاده خواهیم کرد.
البته این ایده شگفت انگیز به نظر می­رسد موجوداتی که ایجاد کرده ایم، بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند
* برخی از ویژگیهای اسباب بازی مناسب
۱ - اسباب بازی باید همواره مناسب سن، مطابق علایق و درخور توانایی­های ذهنی و رشدی کودک باشد. نه آنقدر سخت و پیچیده باشد که کودک عاجز از بازی با آن شود و نه آنقدر ساده و آسان باشد که علاقه کودک را از بین برده و در او ایجاد خستگی کند. همچنین به لحاظ فیزیکی به گونه ای ساخته شده باشد که به راحتی در دستان کودک قرار گرفته و با آن بازی کند به طوری که کودک آن را با کمال میل بپذیرد و در حین بازی از آن لذت ببرد.
۲ـ اسباب بازی باید چنان باشد که ذهن کودک را برانگیزد و او را به سوی سازندگی، خلاقیت و نوآوری سوق دهد. اسباب بازی هایی که به طور کامل ساخته شده و کودک کار کمتری بر روی آنها انجام می­دهد (اسباب بازی­های کوکی)، قوای فکری کودک را بی­استفاده می­گذارد و او را تبدیل به موجودی تماشاگر، منفعل و ناظر ساخته­های دیگران می­کند و کودک را که میل به کاوشگری و کنجکاوی دارد و سعی می­کند اسباب بازی را قطعه قطعه کند تا میل درونی­اش را ارضا کند، دلسرد می­کند. در حالی که الگوها و قطعه­های ساختمان سازی که کودک با آن چیزهای مختلفی می­تواند بسازد، جعبه کفش، جعبه مقوایی بزرگی که می­تواند داخل آن بنشیند و ادای قایق سواری، هواپیمارانی، اتومبیل­رانی و... را در بیاورد، گل رس، شن و خمیر بازی که با آنها دست به آفرینش، خلاقیت و نوآوری می­زند، می­تواند چیزهای گوناگونی بسازد، هر طور که دلش می­خواهد به آنها شکل بدهد، خراب کند و دوباره بسازد، کودک را به سوی خلاقیت و نوآوری سوق می­دهد.
۳ـ اسباب بازی خوب باید به واقعیت نزدیک باشد تا کودک از راه بازی با زندگی آشنا شود. مثلاً قیچی برای بریدن، سوزن برای دوختن، خمیر بازی برای شکل دادن اجسام واقعی و تخیلی و ورزیدگی دست و انگشتان، انواع مدادها و وسایل رنگ آمیزی برای شناخت رنگ ها، انواع پازل ها، لگوها و وسایل پیچ و مهره ای که به هماهنگی بین حرکتهای چشم و حرکتهای ظریف دست کمک کند.
۴ـ سبب رشد و پرورش مهارت­ها و توانایی­های بدنی کودک شود. اسباب بازی مطلوب علاوه بر پرورش قوای ذهنی، روانی، عاطفی، اجتماعی، خلاقیت و استعداد باید توانایی کودک را در زمینه استفاده از اعضای بدن رشد دهد.
۵ـ اسباب بازی ساخته شده هر چقدر بتواند حواس بیشتری از کودک را به کار گیرد لذت بیشتری ایجاد می­کند و مناسب تر است. کودکان آن چیزی را که لمس کنند، ببینند و بشنوند بیشتر از آن لذت می­برند تا چیزهایی که فقط مشاهده کننده آن باشند.
۶ـ اسباب بازی خوب می­تواند تصور و تخیل کودک را گسترش بخشد و میل کنجکاوی و اکتشاف را در او پرورش دهد.
منبع: اینترنت