نگاهی به مهمترین رویدادهای دنیای ادبیات


درگذشت نویسندگان بزرگ و سرشناسی چون «كارلوس فوئنتس» و «دیمیتری ناباكوف‌» از یك سو و اعطای جوایز معتبر جهانی چون «ادگار آلن پو»،‌

 «فرانتس كافكا» و «سروانتس» از سوی دیگر، از جمله رویدادهای مهم نیمه اول سال 2012 بودند كه هر یك واكنش‌های متفاوتی را در دنیای ادبیات به همراه داشتند.
 به بهانه‌ ورود به شش ماهه‌ دوم سال جاری میلادی، نگاهی می‌اندازیم به مهمترین رویدادهایی كه دنیای ادبیات را به واكنش وادار كرد؛ از درگذشت نویسندگان بزرگی چون «كارلوس فوئنتس» تا اعطای جوایز معتبری مانند «سروانتس».
قلم‌های شیوایی كه از حركت ایستادند
یكی از نویسندگان برجسته‌ای كه در شش ماه اول 2012 با دنیای ادبیات خداحافظی كرد، «دیمیتری ناباكوف» بود. این رمان‌نویس روس كه بیشتر شهرتش به واسطه پدرش «ولادمیر ناباكوف» بود، در سن 77 سالگی بدرود حیات گفت. دیمیتری در ماه ژانویه پس از ابتلا به عفونت ریه در بیمارستانی در سوئیس بستری شد و مدتی بعد در همانجا درگذشت. وی كه سال‌های طولانی زیر سایه شاهكارهای ادبی پدرش چون «لولیتا» و «آتش كم‌فروغ» قلم به دست داشت، در عرصه‌های دیگری به جز نویسندگی همچون خوانندگی اپرا،‌ رانندگی خودرو‌های مسابقه‌ای و كوهنوردی حرفه‌ای نیز فعالیت داشت. وی چند ماه پیش از مرگ، جایزه نخست ترجمه روسیه‌ ـ ایتالیا‌ در طول قرون را از آن خود كرده بود.
«رید ویتمور»، ملك‌الشعرای پیشین آمریكا بود كه در همین دوران با عرصه ادبیات خداحافظی كرد. «ویتمور» كه نویسنده، ‌ویرایشگر،‌ استاد دانشگاه كارلتون و مریلند بود، در دو دوره ملك‌الشعرای ادبیات آمریكا بود. وی در سن 92 سالگی درگذشت. او در تاسیس مجله‌ای ادبی كه بسیاری از شاعران برجسته را تكریم كرد، نقش عمده‌ای داشت. ویتمور كه مبتلا به اختلال مشاعر بود و 45 سال پیش از نوعی اختلال عصبی عضلانی رنج می‌برد، قادر به حركت دادن بازوان و به راحتی راه رفتن نبود. بیماری او مستقیما روی آثارش تاثیر می‌گذاشت؛ به طوری كه با مصرف برخی داروها، او تبدیل به فردی دمدمی مزاج شده بود. همچنین دیدگاه طنزآمیز او نسبت به بیماری‌اش در اشعارش نمایان بود.
یكی دیگر از شخصیت‌های مطرح ادبی جهان كه در شش ماه اول سال 2012 درگذشت، «ری بردبری»، نویسنده معروف آمریكایی بود. رمان «فارنهایت 451» او كه بعدها به كارگردانی «مایكل مور» به دنیای سینما راه یافت، معروف‌ترین اثر بردبری بود. وی كه در سن 91 سالگی بدرود حیات گفت، كار نویسندگی خود را از سال 1940 آغاز كرد و رمان «فارنهایت 451» را در سال 1951 روانه بازار كتاب كرد.
«بری آنسوورث»، نویسنده انگلیسی برنده بوكر نیز چندی پیش در سن 81 سالگی دار فانی را وداع گفت. آنسوورث كه به دلیل ابتلا به سرطان ریه در ایتالیا درگذشت، در سال 1992 به طور مشترك با «میشل اونداتجی» ـ نویسنده رمان معروف «بیمار انگلیسی» ـ جایزه معتبر بوكر را به دست آورد. این نویسنده انگلیسی همچنین در سال‌های 1980 و 1995 به فهرست نامزدهای نهایی بوكر راه یافته بود. سال گذشته آنسوورث آخرین اثرش «كیفیت بخشش» را به عنوان ادامه رمان برنده بوكر -گرسنگی مقدس- روانه بازار كتاب كرد.
از دیگر چهره‌های سرشناسی كه در این شش ماه دار فانی را وداع گفت، «روژه گارودی»، فیلسوف و اندیشمند فرانسوی بود. گارودی به عنوان شخصیتی فرهنگی، بیشتر به دلیل مخالفت با مساله هولوكاست شهرت جهانی داشت. وی در سن 99 سالگی در خانه خود در شهر پاریس درگذشت. گارودی پس از كسب مدارج عالی علمی در سال 1982 در مركز اسلامی ژنو به دین اسلام مشرف شد و از آن پس فعالیت‌های خود را در مخالفت با صهیونیسم جهانی و اشغال فلسطین آغاز كرد. وی اولین اقدام عملی خود را در مخالفت با اشغال فلسطین با نشر مقاله‌ای با عنوان «معنی خصومت اسرائیل بعد از جنایت‌های لبنان» ابراز كرد. گارودی در سال 1996 نیز كتابی به نام «افسانه‌های تشكیل دهنده سیاست اسرائیل»،‌ مساله هولوكاست را به چالش كشید. این فیلسوف فرانسوی در سال 1998 به دلیل نوشتن كتاب مذكور به یك سال زندان محكوم شد.
نیمه اول سال جاری میلادی زمانی بود كه دنیای ادبیات با یكی از قدرتمندترین غول‌های خود برای همیشه خداحافظی كرد. خبر درگذشت «كارلوس فوئنتس» ـ نویسنده مكزیكی برنده نوبل ادبیات ـ در 15 می دنیای ادبیات را لرزاند. فوئنتس كه یكی از تاثیرگذارترین نویسندگان آمریكای لاتین محسوب می‌شد، اولین رمانش را در سن 29 سالگی به نام «منطقه بسیار آزاد» منتشر كرد. آثار او به شكل گسترده‌ای به زبان‌های زنده دنیا ترجمه شده‌اند. معروف‌ترین رمان‌های او «آئوران» و «مرگ آرتمیو كروز»، به دلیل به كارگیری شیوه‌های داستان گویی بدیع با استقبال فراوان خوانندگان همراه شدند. چندی پیش اعلام شد، به زودی فیلم اقتباسی «مرگ آرتمیو كروز» فوئنتس به روی پرده می‌رود. از دیگر آثار این نویسنده سرشناس كه كسب نوبل ادبیات یكی از آرزوهای همیشگی او بود، می‌توان به «روزهای دلتنگی»، «مكان مقدس»،‌ «پوست انداختن» و «درخت پرتقال» اشاره كرد.
 جوایزی كه در دستان استوره‌های ادبی درخشیدند
جایزه «پرنس آستوریاس» كه هر ساله در هشت بخش مختلف اعطا می‌شود، امسال در بخش ادبی به «فیلیپ راث»، نویسنده سرشناس آمریكایی تعلق گرفت. «راث» كه اغلب به عنوان یكی از نامزدهای نوبل ادبیات شناخته می‌شود، سال گذشته میلادی نیز جایزه بوكر بین‌المللی را به‌دست آورده بود. جایزه اسپانیایی «پرنس آستوریاس» هرساله در حوزه‌های علوم اجتماعی‌، هنر‌، ادبیات،‌ همكاری بین‌المللی،‌ ورزشی،‌ تحقیقات علمی و فنی‌، ارتباطات، علوم انسانی و تفاهم بین‌المللی به چهره‌های برتر هر بخش تعلق می‌گیرد.
جایزه «ادگار آلن پو» امسال به «مایكل دیردا»، منتقد كتاب برنده جایزه پولیتزر اعطا شد. جایزه «ادگار آلن پو» مهمترین جایزه ادبیات جنایی جهان محسوب می‌شود كه هرساله برای بزرگداشت نام این نویسنده آمریكایی به جنایی‌نویسان برگزیده آمریكایی، در بخش‌های ادبیات داستانی، غیرداستانی و فیلمنامه تلویزیونی اعطا می‌شود. این كتاب به دغدغه این نویسنده 63 ساله نسبت به قالب مجموعه رمان‌های «شرلوك هلمز» پرداخته است. جایزه بخش رمان «ادگار آلن پو» امسال به «مو حیدر» رسید.
یكی دیگر از جوایز مهم ادبی كه در شش ماهه اول 2012 اعطا شد، جایزه «الكساندر سولژنیتسین» بود كه طی مراسمی در مسكو به «اولگ پاولوف»، نویسنده 42 ساله روس تعلق گرفت. پاولوف كه از نویسندگان معروف ادبی روسیه محسوب می‌شود، در سال 2002 موفق به كسب جایزه بوكر روسیه شد. آثار او تاكنون به زبان‌های انگلیسی‌، فرانسوی‌، ایتالیایی و چینی ترجمه شده‌اند. جایزه «سولژنیتسین» كه یكی از مهمترین جوایز ادبی روسیه به شمار می‌رود، اولین‌بار در سال 1997 برای بزرگداشت این نویسنده نامدار راه‌اندازی شد.
جایزه ادبی كشورهای مشترك‌المنافع امسال به نویسنده سریلانكایی رسید. «شیهان كاروناتیلاكا» برای كتاب «مرد چینی: افسانه پرادپ متیو» موفق شد جایزه رمان كشورهای مشترك‌المنافع را از آن خود كند. كاروناتیلاكا پیش از این با رمان خود جایزه كتاب گاردین و «مایكل اونداتیه» را نیز به دست آورده بود. جایزه كشورهای مشترك‌المنافع با هدف تشویق نویسندگان و با همكاری سازمان‌های جهانی ادبی، قصد گسترش فعالیت‌های ادبی در 54 كشور عضو جامعه كشورهای مشترك‌المنافع را دارد. این جایزه هر سال در دو بخش رمان و رمان اول اعطا می‌شود.
امسال جایزه ادبی «اورنج» آخرین سال برگزاری خود را تجربه كرد. آخرین دوره این جایز‌ه به «مادلین میلر»، نویسنده نوقلم آمریكایی تعلق گرفت. این جایزه 47 هزار دلاری به اولین كتاب میلر با عنوان «آهنگ آشیل» اعطا شد. شرکت محصولات مخابراتی «اورنج» اعلام كرد، پس از 17 سال حمایت، دیگر این جایزه ادبی را برگزار نخواهد كرد. بنابراین این جایزه ادبیات انگلیس كه ویژه نویسندگان زن بود، احتمالا با نامی دیگر به كار خود ادامه خواهد داد. از برندگان پیشین جایزه ادبی «اورنج» می‌توان به نویسندگان نام‌آشنایی چون «تی اوبرت»، «زادی اسمیت» و «باربارا كینگ سلوبر» اشاره كرد.
جایزه ادبی «میگوئل سروانتس» اسپانیا از دیگر جوایز معتبر و شناخته‌شده بین‌المللی در نیمه اول سال 2012 برنده‌اش را شناخت. «نیكانور هارا»، شاعر و نویسنده 97 ساله شیلیایی امسال شایسته دریافت جایزه «سروانتس» شناخته شد. وی كه به علت كهولت سن موفق به حضور در مراسم اعطای جایزه نشد، نوه‌اش را به نیابت از خود به این مراسم فرستاد. این جایزه مهم ادبی در سالگرد درگذشت «سروانتس»، خالق رمان معروف «دن كیشوت»، در مادرید اسپانیا به نوه پارا اعطا شد تا سومین نویسنده اهل شیلی برنده این جایزه باشد. جایزه ادبی «میگوئل سروانتس» در سال 1976 به احترام نویسنده قرن شانزدهم اسپانیا راه‌اندازی شد. این جایزه هر دو سال یك‌بار به نویسندگان اسپانیایی و آمریكای لاتین اعطا می‌شود.
یكی از اتفاقات جالب توجه در شش ماه اول سال 2012، اعطای جایزه بوكر به یك رمان‌نویس انگلیسی با وجود گذشت یك سال پس از مرگش بود. «بریل بین‌بریج» كه در زمان حیات پنج‌بار نامزد دریافت جایزه معتبر بوكر شده بود، پس از گذشت حدود یك سال از مرگش، به عنوان برنده جایزه بوكر معرفی شد. مسئولان برگزاری جایزه بوكر كه یكی از معتبرترین جوایز ادبی دنیا به شمار می‌رود، از مردم درخواست كردند تا از میان پنج كتابی كه از این زن نویسنده نامزد دریافت جایزه شده، یكی را به عنوان برنده انتخاب
كنند.
منبع: سیمرغ