صفحه9--10 اذر 87
آذرگان خجسته
آتر اوستايي و پهلوي يا آذر پارسي نو نام فرشتهي نگهبان آتش است. آتش يکي از چهار عنصر بنيادين و پاک نزد ايرانيان بوده است، از اين روي جشن آذرگان را در ماه آذر، روز آذر[ نهمین روز]
برگزار ميکردند. آذر فرشتهي ويژهي همهي آتشها است و از احترام ويژهاي در سنجش به ديگر عنصرهابرخوردار است، به ديگر سخن جشن آذرگان، يکي ديگر از جشنهاي آتش ايرانيان در گرامي داشت اين عنصر و فرشتهي آن است.
از آنجا که آتش بهترين و کارسازترين عنصر پاک کننده و همچنين گرما زا است، ايرانيان باستان آن را نماد پاکي و روشنايي ميدانستند. از اين روي نياکان ما آتش را به نمايندگي "پاکي و روشنايي روان" همچون درفشي در آتشکدهها نگه ميداشتند و هرگز آتش پرست نبودهاند! ولي برخي از روي رشک و کينه و برخي بدون بررسي، ناآگاهانه ساليان دراز به نياکان ما بر چسب آتش پرستي زدهاند. وانگهي نماد روشنايي در ديگر کيشها از همين نماد آتش و روشنايي اهورايي زرتشت گرفته شده است، همانند روشن کردن شمع در نيايشگاههاي ديگر دينها، که بازتاب و برگرفته از همين آتش، آتشکدههاي ايراني است. همانگونه که گفته شد، نزد ايرانيان جشن آذرگان همچون جشن نوروز و مهرگان از جايگاه ويژهاي برخوردار بود و بر آن ارج بسيار مينهادند. زرتشتيان امروز،به سان نیاکان خویش، در اين روز با جامهي آراسته و پاک به آدريانها ميروند و آدريانها را آراسته و آذين بندي ميکنند و در آن جايگاه مقدس آيين ويژهاي براي جشن برگزار ميکنند. نخست با خواندن آتش نيايش بخشي از اوستا اهورامزدا را سپاس گفته و پس از نيايش به شادي و شادماني ميپردازند.در گذشته،در جشنهاي آتش مردم روي بام خانهها آتش افروخته و آن روز را با شادي و شادماني و پايکوبي و نيايش و فرآوري خوراکهاي ويژه و آفرينگان خواني
جشن ميگرفتند. براستي چه فرهنگ زيبا، آشتي جو و بي همتايي بود که در آن همواره جشن و شادي برگزار ميشد و سوگ، اندوه و سياهي در آن جايگاهي نداشت. همچنين پاکي و پاکيزگي و از آن ميان پيرايش موي و چيدن ناخن را در اين روز نيک ميدانستند و بر اين باور بودند که در اين روز مشاوره و رايزني دربارهي دشواريها به فرجام خوبی ميانجامد.
مهر نماز مهمترين داده فرهنگي تاق تويله تاکنون
از مهمترين دادههاي فرهنگي که متعلق به دوره بعد از متروک شدن تاق تويله است به دست آمدن مهر نماز به همراه انگشتر نقرهاي بدون سنگ است که در ميان ابتداي ورود به ايوان اصلي بنا قرار داشته است. مسئول باستانشناسي پايگاه آياپير در نشست باستانشناسي شهر تاريخي- فرهنگي آياپير در خصوص سومين فصل کاوشهاي باستانشناسي تاق تويله ايذه گفت: تاق تويله در جنوب غربي شهرستان ايذه و در ابتداي راه جاده آسفالته شهرستان ايذه به روستاي پيان واقع است. مهدي فرجي در ادامه گفت: سومين فصل کاوشهاي باستانشناسي سال 85-84 به سرپرستي جعفر مهرکيان با هدف خواناسازي پلان شمال شرقي، شرق و جنوب شرقي بناي يادماني تاق تويله انجام و در پايان گستردهاي با بيش از 1400 متر مربع کاوش شد. وي افزود: همزمان با کاوش قسمتهاي پديدار شده به حفاظت، استحکام بخشي و مرمت با استفاده از مصالح بوم آورد چون گچ سنتي و سنگهاي لاشه آهکي که از بدنه اصلي بر اثر گذر زمان فرسايش و از محل اوليه خود جدا شده بودند، اقدام شد.فرجي با بيان اينکه تاق تويله که هنوز کاربرد آن نامعلوم است داراي دو دوره اصلي معماري و يکي از بناهاي منحصر به فرد، ويژه منطقه کوهستاني بختياري در دوره ايلخاني -
تيموري است تصريح کرد: اين بنا در زمان فرمانروايي اتابکان بزرگ در منطقه بختياري نشين ايذه مقر و پايتخت اتابکان لر بزرگ با استفاده از لاشه سنگ آهکي گچ محلي نيم کوب ساخته شده است.وي در توضيح ويژگيهاي معماري اين بنا گفت: اين بنا داراي ميان سراي اصلي با پلان هشت گوش و فضاهاي متعددي در اطراف با طرحهاي هندسي متنوع چهار گوش، شش گوش و هشت گوش بوده که روي هر يک از آنها، گنبدي ساخته شده بود. فرجي در خصوص تزئينات اين بنا گفت: تزئينات عمده بنا شامل کاشيهاي معرق هفت رنگ دوره تيموري، آرايه گچبري به شکل مقرنس رنگ شده و آجرهاي تزئيني چند گوش است مسئول باستانشناسي پايگاه آياپير افزود: آنچه تاکنون براي باستانشناسان هنوز لاينحل مانده، وروديهاي متعدد در اطراف بنا است که هويت و کاربرد اصلي بنا را با سؤال مواجه کرده است. وي با بيان اينکه در دوره تيموري ساکنان تاق تويله بنا به دلايلي نامعلوم آنجا را ترک کرده و ديوارههاي آن را تيغه کرده اند ، به اميد آنکه در آينده بازگشته و از آنجا استفاده کنند گفت: آنچه مسلم است اين که ساکنان اصلي سازندگان آن هيچ وقت به آنجا باز نگشته و طي چندين سال بعد عدهاي از فضاهاي متعدد آن به عنوان سرپناه استفاده کرده اند. فرجي اظهار کرد: آثار مادي اين انسانها به صورت شکستههاي چينيهاي سلادون سبز رنگ و ظروف سفالين براي پخت و پز، در کنار بقاياي اجاق به دست آمده که در بيشتر فضاهاي بنا نيز ديده شده است.
مسئول باستانشناسي پايگاه آياپير گفت: شواهد نشان ميدهد قبل از وقوع زلزله مهيب بنا تقريبا سالم بوده و بر اثر زلزلهاي شديد ويران شده است. فرجي يادآور شد: در دورههاي بعد کوچگران با استفاده از فضاهاي باقي مانده و سنگهاي حاصل از ويراني بنا با ايجاد فضاهاي موقت به عنوان پناهگاه استفاده کردند.
وي در خصوص مواد فرهنگي به دست آمده در اين فضا گفت: ظروف پخت و پز قرمز ماسل به رنگ قهوهاي سوخته با فرم ديگچههاي سفالي که سطح آنها صيقل شده و چينيهاي آبي و سفيد از جمله مواد فرهنگي به دست آمده از اين فضا است. فرجي با اشاره به اينکه يکي از مهمترين داده فرهنگي که متعلق به دوره بعد از متروک شدن اين بنا است به دست آمدن مهر نماز به همراه انگشتری نقرهاي بدون سنگ است تصريح کرد: اين اشيا در ميان ابتداي ورود به ايوان اصلي بنا قرار داشته که در اين محل با استفاده از سنگ لاشه به صورت خشکه چين پناهگاهي موقت توسط چوپانان و عشاير ايجاد شده است.
مسعود آذرنوش دارفاني را وداع گفت
مسعود آذرنوش،باستان شناس ، استاد ، پژوهشگر و رئيس پيشين پژوهشکده باستان شناسي روز پنجشنبه، به علت سکته قلبي در سن 63 سالگي در گذشت.
وي از استادان و پژوهشگران سرشناس باستان شناسي بود که چند سال نيز رياست پژوهشکده باستان شناسي را برعهده داشت.وي علاوه بر تدريس در دانشگاه و پژوهشهاي ميداني به عنوان مشاور با پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي نيز همکاري داشت و تأليفات متعددي به زبان فارسي و انگليسي و فرانسه از وي برجا مانده است .
عليرضا قلينژاد مدير پايگاه شهر تاريخي شيراز و مدير کل دفتر حفاظت از بافتهاي تاريخي ،فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري درباره فوت مسعود آذرنوش اظهار داشت : ما در حوزه باستانشناسي بزرگان زيادي داريم و بزرگان زيادي را نيز ازدست دادهايم، اما دراين ميان آذرنوش از سايرين متمايز بود.وي تصريح کرد: نگاه علمي و تخصصي وي در موضوعات، صحبت ها و اقدامات ايشان به خوبي قابل مشاهده است. قلينژاد خاطر نشان کرد : ايشان چهره تماماً علمي در حوزه باستانشناسي کشور و شاخصه اين حوزه بود که فقدان حضور ايشان ضايعه جبران ناپذيري است. مدير کل دفتر حفاظت از بافتهاي تاريخي ،فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري در ادامه اين ضايعه جبران ناپذير را به جامعه باستانشناسي کشور تسليت گفت. خاطر نشان ميشود؛ مراسم تشييع و خاکسپاري مسعود آذرنوش يکشنبه دهم آذرماه ساعت 9 صبح از مقابل پژوهشکده باستانشناسي برگزار ميشود.
بناي قاجاري امير ارشد ورزقان در دست مرمت است
خانه امير ارشد از بناهاي دوره قاجار شهرستان ورزقان، از سال 77 تا کنون به شکل نا پيوسته مورد مرمت قرار گرفته است. به نقل از روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي اين بنا که 9 سال قبل با شماره 2522 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده، به تقريب داراي 40 متر طول، 20 متر عرض، 6 متر ارتفاع و وسعت تقريبي 1100 متر است و در فرم اعياني ساخته شده است.مرمت اين بنا که در حدود 80 درصد دچار تخريب شده بود، ازسال 77 و با بازسازي بال جنوب غربي و مرمت ديوارهاي فوقاني و بازسازي سقف شيرواني سالن اصلي آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
اين بنا در گذشته کاربري مسکوني داشته تا اينکه توسط امير ارشد از وراث مرحوم امير ارشد، سازنده بنا به منظور مرمت و اختصاص به يکي از کاربري هاي مورد نياز به سازمان ميراث فرهنگي استان اعطا شده است و اين سازمان در تلاش است با پايان مرمت و بازسازي، کاربري بنا را به فرهنگي و هنري تبديل کند تا ضمن به جريان افتادن مجدد زندگي در بنا و ديدن يکي از آثار زيباي منطقه، امکان فعاليت فرهنگي براي مردم منطقه فراهم شود.
130 اثر تاريخي فارس در فهرست آثار ملي ايران قرار گرفت
از 203 اثر فرستاده شده استان فارس جهت ثبت در فهرست آثار ملي ايران 130 اثر تاريخي ، فرهنگي در فهرست آثار ملي ثبت شد.
به نقل از روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري فارس اين آثار در شهرستان هاي پاسارگاد، لارستان، خرم بيد، استهبان، سپيدان، مرودشت، فسا و بوانات واقع شده است و از جمله آنها مي توان به مسجد جامع کهنه ، تنب آتشکده ،حمام قطب آباد ، بقعه سيد تاج الدين،حمام حسن آباد ، کاروانسراي معتمد ، بقاياي قلعه شاه نشين ، مسجد شيخ ابي اسحاق ، بقاياي کاخ رحمت آباد ، محوطه شهر قديمي و کاروانسراي شاه عباسي در شهرستان لارستان ، آسياب هاي
مرغک اشاره کرد.
ثبت آثار تاريخي در فهرست آثار ملي به منظور جلوگيري از دخل و تصرف اشخاص حقيقي و حقوقي در آثار است و آثار تاريخي پس از ثبت به طور قانوني تحت حفاظت و حمايت سازمان ميراث فرهنگي قرار مي گيرند و طبق قانون 558 لغايت 569 از کتاب قانون مجازاتهاي اسلامي هرگونه اقدام و عملياتي که منجر به تخريب يا تغيير هويت اثر شود ممنوع بوده است.
استان فارس درسال گذشته با ثبت 2131 اثر تاريخي رتبه نخست در سطح کشور را کسب کرد که اين تعداد آثار ثبت شده هم اکنون به 2261 اثر افزايش يافته است.
DNA ماموت باستاني رمزگشايي شد
دانشمندان معتقدند با رمز گشايي کاملDNA ماموت پشمي، توانايي شبيهسازي کردن آنرا طي يک تا دو دهه آينده خواهند داشت.
اين طرح که نزديک يک ميليون دلار هزينه در بر داشته است، بر روي موهاي يخ زده ماموتي انجام گرفت که در حدود 10 هزار سال قبل به دليل آغاز عصر يخبندان منقرض شده بود.
ديرينهشناسان اعلام کردند، روشهاي پيشين که با استفاده از استخوانفسيل شده حيوانات انجام ميشد به دليل نفوذ باکتري، ويروس و ديگر انگلها به داخل استخوان کمک چنداني به شناسايي ژن حيوانات نميکرد ولي اين روش تا 80 درصد کامل بوده و بيشتر کدهاي شناسايي ژنوم ماموت را نشان داده است.
دانشمندان اميدوارند با استفاده از اين روش بتوانند DNA
حيواناتي که در حدود يکصد هزار سال پيش منقرض شده اند
را نيز شناسايي کرده و راهي براي شبيه سازي کردن آنها به وجود آورد.
ديرينه شناسان معتقدند، درصورت کامل کردن DNA اين موجود منقرض شده، راه شناسايي ديگر حيوانات همچون ببر دندان شمشيري و ماستادونها را براي زندگي دوباره برروي زمين باز خواهد کرد.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی