یادداشت سردبیر 25 آذر 91
«وداع» با آهنگ سکوت
به بهانه درگذشت زنده یاد
رحیم فتحعلیزاده
به بهانه درگذشت زنده یاد
رحیم فتحعلیزاده
اسماعیل عسلی
کسانی هستند که به دلیل همنشینی با فطرت، در چرخش گردونه حیات انسانی و تحملپذیر کردن آن ایفای نقش میکنند و در تلطیف سختیها و آسان نمودن دشواریها و هموار کردن راهها و نزدیک نشان دادن قلهها، دست بالایی دارند. اینان دلباختگان زیبایی و کاشفان عشق و مترجمان احساسهای ماوراییاند؛ که در هر عصر و تمدنی میتوان رد پای زندگی آنها را پی گرفت چرا که اگر تمدن را شاخصه حیات انسانی بدانیم، هنر به عنوان جزو جدا ناشدنی هر تمدن و شناسنامه معرفت و اندیشه انسان در هر عصری جلوهگری میکند و از میان هنرها موسیقی جایگاهی والا دارد؛ زیرا مانایی و ماندگاری آن در گرو نفوذ آن تا اعماق روح و درون انسان است و همان تأثیری که موسیقی طبیعت در ایجاد آرامش و انگیزش دارد، موسیقی حاصل از مکاشفات درونی یک انسان هنرمند و سرسپرده به زیبایی نیز در خود نهفته دارد. بیگمان زندگی منهای موسیقی رخوتآمیز، کسالتآور، خالی از انگیزه و یکنواخت است. چرا که جانشین بلندمرتبهای برای سکوت و گاه سخنان نارساست. تا ژرفای هستی انسان نفوذ میکند و گاه الهامبخش او در پیدا کردن راههای دور از دسترس است.
با موسیقی میتوان از حال به گذشته و آینده سفر کرد و خستگی را به فراموشی سپرد. موسیقی آهنگ گامهایی است که آدمی در خیال برمیدارد و بعدها به منصهی ظهور میرسد. رویکرد به موسیقی و واکنش نشان دادن به علائمی که ارسال میکند، ممیزه انسان از سایر موجودات است و سعدی چه زیبا این حقیقت را در یک بیت خلاصه کرده است:
اشتر به شعر عرب، در حالت است و طرب
گر ذوق نیست ترا، کج طبع جانوری
موسیقی در همه جا حضور دارد، در حرکت، در سکوت، در اندیشه، در زندگی، در طبیعت.
در بیان و نوشته و بالاتر از همه موسیقی هستی است. و هیچ اثر ماندگاری در جهان یافت نمیشود مگر اینکه موسیقایی و برخوردار از هارمونی و هماهنگی باشد. ماندگاری هر اثر موسیقایی به ماندگاری خالق آن منجر میشود و بهترین اثر هر هنرمندی در واقع شناسنامهی هنری اوست که همگان برای شناخت و مطالعه سبک و اندیشهاش به آن مراجعه میکنند.
در هم تنیدگی موسیقی با شعر به ماندگاری و خاطرهانگیزی آن یاری میرساند بدین ترتیب که گاه موسیقی شعر را با خود به اوج میبرد و گاه شعر موسیقی را همراهی میکند و گاه پا به پای هم آسمانها را درمینوردند.
از آنجا که یک هنرمند موسیقیدان با آثارش شناخته میشود و با خلق آثار ارزشمند به زندگیاش معنا و روح میبخشد، از همان زمانی که پا به چنین عرصهای میگذارد با مرگ خداحافظی میکند و چون خاک را در آغوش میکشد هیچ کس رفتن او را احساس نخواهد کرد چرا که همواره حضور دارد و سخنانش که در واقع آثارش هستند، شنیده میشود و یک هنرمند جز هنرش حرفی برای گفتن ندارد.
رحیم فتحعلیزاده که در ساعات اولیه بامداد روز پنجشنبه با سلامی به سحر، شب را وداع کرد، مردی از جنس هنر بود که عشق را مینواخت و با زبان هنر سخن میگفت. کسی که موسیقی را در خودش و خودش را در موسیقی پیدا کرده بود، هرگز خودش را گم نکرد و آن اندازه که به هنرش بها میداد اسیر روزمرهگیها نبود.
از زمان تأسیس رادیو در شیراز با تشکیل گروههای هنری اقدام به تولید و پخش موسیقیهای محلی کرد و با همتی ستودنی، مرجعی بیبدیل از کارهای میدانی خود را در عرصه موسیقی محلی فارس از خود به یادگار گذاشت که در قالب تصانیف ماندگار به ثبت رسیده و به آرشیو داشتههای فرهنگی این مرز و بوم سپرده شده است. آلبوم کوک مست (کبک مست) او با تنظیم فریدون شهبازیان و صدای زندهیاد صمد عقاب یکی از آثار ماندگار و با ارزش او در زمینه موسیقی محلی شیراز و فارس است و دقایق و ظرایف خاصی در آن وجود دارد که از تسلط زنده یاد فتحعلیزاده در زمینه موسیقی محلی فارس و شیراز حکایت دارد.
اشعار قطعات خوشه گندم، مهر مادر و جنگنامه را به دلیل حساسیتی که برای تلفیق موسیقی با شعر داشته خودش سروده و حقیر نیز شعر یکی از کارهای او را تحت عنوان وداع سرودهام که آقای مختاباد آن را خوانده است.
قطعه «گلابتون» شاهکار برجسته اوست که برای نسل پیشین و میانسال خاطرهانگیز است.
زندهیاد فتحعلیزاده در کنار آفرینشهای هنری حضوری تأثیرگذار در شورای موسیقی مرکز فارس داشت و در حراست از مرزهای موسیقی فاخر محلی تعصبی ستودنی از خود بروز میداد و همواره با ارائهی راهکارهای عملی به گرهگشایی در تنگناها میپرداخت.
استاد فتحعلیزاده ویلون و کمانچه نیز مینواخت و نواختن کمانچه را راهکاری منحصر به فرد برای اجرای دقیق قطعات محلی با لحن اصلی آن میدانست.
وی شاگردانی تربیت کرد تا این راه تمام ناشدنی را ادامه دهند و همواره کسانی باشند که از سرحدات فرهنگی این مرز و بوم پاسداری نمایند.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
در پایان از آقای حمیدرضا لطفاللهی که در بیان پیشینهی هنری زندهیاد رحیم فتحعلیزاده و اشاره به آثار آن مرحوم، مدیون حافظهی فیض بخشش هستم سپاسگزاری میکنم.
+ نوشته شده در 2012/12/15 ساعت 5:16 توسط عصرمردم
|
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی