هنر ساسانی

نخستین جرقه های تجدید حیات ایران در عهد ساسانیان و در ایالت فارس زده شد. ساسانیان خود را وارث هخامنشیان می دانستند و با محروم کردن اشکانیان از این مزیت، سلطنت را حق خود می دانستند. آنان پس از جنگ های طولانی توانستند حکومتی ملی تاسیس کنند و به کمک وحدت مذهبی جامعه ای یکپارچه را زیر سیطره ی قدرت خود درآورند.

ساسانیان از نظر سیاسی توانستند قلمرو خود را در حد قلمرو هخامنشیان گسترش دهند. به علاوه آنان در معماری، نقش برجسته، ساخت اشیا و ظروف زرین و سیمین و بافت پارچه های نفیس ابریشمی دوران شکوهمندی را در تاریخ هنر ایران به وجود آوردند.
هنر ساسانی در واقع تلفیقی است از سنت های هخامنشی، روش پارتی، هنرهای یونانی و رومی و هنرهای خاوری. در نقاشی های این دوران هم شاه نقش غالب است و معمولا به تصویری از شاه در حالات گوناگون اختصاص دارد. اما کاربرد انواع نقش مایه های گیاهی و جانوری با معانی نمادین در هنر ساسانی معمول بوده است. در دوره ساسانی هم چون دوره های قبلی چکیده نگاری و نماد پردازی را بر بازنمایی واقع گرایانه ترجیح می دادند.
سرچشمه بسیاری از نقش مایه های مورد استفاده ، صور گیاهی، قوچ های رو در روی یک درخت، گاوان بالدار با سر انسان، نبرد شیر و گاو، شاهین های حمله ور به حیوانات و... بوده است و بسیاری از نقش ها چون پیچک تاک، صحنه های انگور چینی و پیکره های بالدار پیروزی از منافع غربی اقتباسی شده بود.
نقاشی های این دوران را می توانیم در تکه نقاشی های ایوان کرخه، شوش، حاجی آباد (فارس) و نیز بقایای دیوارنگاری های موجود در «دورا اروپوس» مشاهده کنیم.
اکثر این نقاشی ها که به صورت توالی تصاویر کشیده شده اند به شکار شاهانه اختصاص دارند. شکار یکی از مهم ترین تفریحات شاهانه بوده و شکارگاه شاید تمثیلی از باغ بهشت قلمداد می شده است. یعنی تصاویر بیشتر به صورت آرمانی بیان شده تا بازنمایی واقعیت.
به عنوان نمونه می توان به نگاره کاخ ساسانی در دامغان اشاره کرد که به هنگام کاوش های هیأت باستان شناسی دانشگاه فیلادلفیا و موزه پنسیلوانیا به دست آمده است. این نقاشی که در اتاق شماره4 کاخ واقع است، شاه سوار بر اسب را نشان می دهد که اسب او چهار نعل می دود. «اریک اشمیت» این نقاشی را به قباد ساسانی نسبت می دهد.
یکی از وجوه تمایز هنر ساسانی به دوران قبل را باید به کارگیری موزاییک در این عصر دانست. نمونه هایی از این موزاییک ها از ایوان اصلی کاخ بیشاپور به دست آمده است. طرح این صفحات از طرح های متداول در سوریه روم گرفته شده و مطابق سلیقه ایرانی دخل و تصرف هایی یافته است.
در این تصاویر نقوش زنان و مردان گل به دست دیده می شود. در برخی نیز بانوان در حال بافتن تاج گل و یا نواختن چنگ هستند. در بین این نقوش، یک جفت پرنده که در امتداد شاخه های درختی به سوی هم می روند، جلب نظر می کند. آنچه مسلم است پس از ورورد اعراب به ایران و تشکیل حکومت یکپارچه اسلامی، هنر نوپای اسلامی از دو تمدن عظیم پیش از خود بسیار وام گرفت. یکی تمدن رومی و دیگری تمدن ساسانی.
هرچند که هنر نقاشی در اسلام مکروه شناخته می شد اما خلفا برای تزیین کاخ های خود به سبک ساسانی روی آوردند و آثار به جای مانده از تمدن های اولیه اسلامی دلیل این مدعا است. به علاوه دانشمندان علوم طب و ستاره شناسان نیز برای ثبت مسائل پزشکی و علمی مجبور به استفاده از هنر نقاشی و تصویرگری در کتب بودند. هرچند که آثار بسیار اندکی از قرون اولیه اسلامی به جای مانده اما می توان تاثیرات دیدگاه های زیبایی شناسی هنر ساسانی را به خوبی در آنان مشاهده کرد اما بیشترین تاثیر در دوران پس از اسلام را هنر دوره سلجوقی از هنر ساسانی گرفت.
منبع: اینترنت
 باغ فین، حمام قاجاری
قرینه‌سازی محور باغ، خیابان‌ها و نهرهای متعدد با کفپوش‌های آبی رنگ و فواره‌های تعبیه شده در باغ فین، آن‌ را به عروس باغ‌های ایرانی تبدیل کرده است. در مجموعه‌ باغ فین کاشان دو حمام کوچک و بزرگ وجود دارد که هر یک داراى خزینه و حوض‌هاى متعدد آب هستند.
حمام کوچک آن از حیث معمارى چندان مهم نیست؛ اما حمام بزرگ آن با ستون‌هاى مرمرى و سقف نقاشى شده، بسیار جالب توجه است.
در حمام کوچک باغ فین واقعه قتل امیرکبیر (قهرمان مبارزه با استعمار در دوره قاجار) روى داده است و از این حیث، ارزش و اعتبار تاریخى دارد. این حمام قدیمی به خاطرقتل میرزا تقی‌خان امیرکبیر صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار در
20 دی 1230 هجری خورشیدی مشهور است.
در قسمت جنوبی باغ فین دو حمام وجود دارد که به حمام کوچک و بزرگ معروف است، حمام کوچک از آثار دوره صفویه و همراه با بنای اولیه باغ فین ساخته شده‌است. حمام بزرگ در دوران قاجاریه به وسیله فتحعلی شاه ساخته شده‌است.
حمام بزرگ مخصوص امرا و حمام کوچک اختصاص به استفاده خدام داشته‌است. در هر یک از حمام‌ها قسمت‌هایی شامل ورودی، گرمخانه، آبنما، خزینه، محل نظافت و سربینه (رختکن) به چشم می‌خورد.
کانال‌هایی جهت تعویض آب خزینه‌ها و حوضچه‌ها در کف حمام‌ها وجود دارد. دیوار حمام‌ها با عایق رطوبتی مخصوص - ماسه، آهک یا ساروج - پوشانده شده‌ است.
این حمام دارای دالان‌ها و راهروهای زیادی است و معماری زیبایی دارد.
حمام های تاریخی کاشان، از جمله آثار باشکوهی هستند که در دوران صفوی مورد ستایش جهانگردان داخلی و خارجی گشده، به طوری که شاردن فرانسوی می‌گوید: «گرمابه های کاشان فوق العاده عالی، خوب و تمیز هستند».
این حمام ها با معماری عالی ویژگی‌های خاص یکی از پنج عنصر اصلی شهر (مسجد، بازار، خانه، حمام، آب انبار) به شمار می‌آید.
از جمله حمام‌های معروف کاشان می‌توان به گرمابه‌های باغ فین، حمام سلطان امیر احمد، حمام گذرنو، حمام عبدالرزاق خان، حمام محتشم و... اشاره کرد.
مجموعه باغ فین کاشان در سال 1382 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
منبع: تبیان