روزنامه عصر مردم

شاید این سؤال در ذهن بسیاری این مفهوم را تداعی کند که نگارنده این سطور می­خواهد خوانندگان را برای شرکت در انتخابات یا عدم شرکت در آن تهییج و ترغیب کند.
اما طرح این موضوع کلاً ربطی به اینکه حتماً می­باید در انتخابات شرکت کنیم یا نکنیم ندارد. بلکه روح و فلسفه شرکت در انتخابات مطرح است و اینکه چرا همه این حق را دارند که در انتخابات شرکت کنند. حال کسی یا کسانی از این حق استفاده می­کنند و یا نمی­کنند و تبعات آن را هم می­پذیرند.
و اما بعد.
آنچه حق اجازه می­دهد با هر آنچه نفع بشر ایجاب می­کند در بسیاری مواقع مولود عدالت و منفعت است.
عدالت به این معنی که همه آحاد ملت در شرایط مساوی حق شرکت در تصمیم­های کلان سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی نظامی دارند و چون همه در یک زمان و یا زمان­های متمادی و مقطعی به لحاظ کثرت قادر به حضور در ارائه نقطه نظرات خود نیستند، انتخابات روش و وسیله­ای برای انعقاد یک قرارداد اجتماعی است تا مشروط شود به شرایطی که یک نفر واجد صلاحیت بیاید امور اجرایی کشور را به دست گیرد و آن اینکه ملت در پذیرش وی به اجماع برسند و او تا زمانی که در مصدر اختیار و مسئولیت است از اقتدار جمعی ملت برخوردار است مشروط به اینکه به وظایف خود به خوبی عمل کند.
اما موضوع به همین جا ختم نمی­شود. بلکه قدرت دیگری هم هست که می­باید بر کار قوه مجریه و یا شخص رئیس جمهور نظارت کند تا در صورت انحراف از معیارهای قانونی استمرار آن فاصله انحراف را تشدید نکند.
و این مردم هستند که اختیار نظارت و قانون­گذاری را به نمایندگانی منتخب می­دهند که در مجلس چشم و گوش ملتند.
شرکت در انتخابات به یک معنی تفویض بخشی از آزادی­هایی است که ممکن است هر فردی نتواند خود به تنهایی آن را برای رفع مایحتاج خود اعمال کند.
این تفویض آزادی در تصمیم­گیری برای اداره امور مملکت اگر به درستی و بموقع به شخص یا اشخاص ذی­صلاح عملی شود، سیستم حکومتی می­تواند به نوعی عمل کند که اولاً آن آزادی مخدوش نشود. ثانیاً منافع ملی حفظ شود. ثالثاً رضایت نسبی آحاد جامعه در ایجاد عدالت، امنیت و رونق اقتصادی حاصل شود. رابعاً حدود و ثغور مملکت حفظ شود و روابط خارجی بر مبنای حفظ شأنیت و مصلحت و عزت بر مدار خود قرار گیرد.
شرکت در انتخابات به مثابه حقی اجتماعی است که پایه و اساس تمام حقوق محسوب می­شود، زیرا تشکیل جامعه و اطاعت از یک حکومت صرفاً نتیجه زور نیست بلکه همگامی با نظم اجتماعی مقدسی است که هر چند امری طبیعی و فطری نیست و عرضی و تصنعی است اما نتیجه یک قرارداد اجتماعی است. روح این قرارداد اجتماعی این حق را به همه می­دهد که در برابر حاکمیت به هر آنچه به صورت مشروط از حق خود واگذار کرده­اند هم ناظر باشند و هم در آن تأثیرگذار شوند و هم اینکه بتوانند آن را پس بگیرند.
حکومت جمهوری اسلامی که با رأی مردم و تأسی به قوانین اسلامی مشروعیت پیدا کرده دارای قانون اساسی مدونی است که آن هم به آراء عمومی گذاشته شده و اکثریت قریب به اتفاق مردم به آن رأی داده­اند. پس اراده مردمی هم در شکل حکومت و هم در محتوای آن دخیل است.
به هر تقدیر شرکت در انتخابات برای گزینش نیرو یا نیروهای اصلح به معنای ورود به خانه­ای است که خود ساخته­ایم و می­باید در اصلاح و حفظ آن هر کدام به سهم خود در آن دخیل باشیم. کسانی که نفی ورود به این خانه می­کنند یا در ساختن آن نقشی نداشته­اند به هر آنچه ساخته­اند پشت می­کنند، هر چند خانه و سرپناه دیگری ندارند که دیگران را به آن دعوت کنند.
خانواده اولین جامعه سیاسی است، به قول روسو اندیشمند فرانسوی، پدر به منزله رئیس و فرزندان افراد این جامعه می­باشند و چون تمام آزاد و مساوی خلق شده­اند، به سهولت آزادی خود را از دست نمی­دهند و صرفاً در راه نفع عمومی از آن صرف نظر می­کنند.
حال بین مملکت و خانواده هم نباید تفاوتی به این معنی باشد که رئیس کشور به مثابه خانی عمل کند که رعایای خود را دوست ندارد تنها به لذت فرمانفرمایی می­اندیشد. مانند حکومت­های استبدادی و سیستم­های پادشاهی.
روح دینی به معنای ماهیت نظام جمهوری اسلامی می­طلبد که به قول امام راحل (ره) رهبر و یا رئیس جمهور و هر مسئول دیگری خود را خدمتگزار مردم بداند و جز این در حرف و عمل و اندیشه نباشد.
با این وصف شرکت در انتخابات به معنای پذیرش و انتخاب هر نامزدی نیست بلکه هم شرکت یک حق است و هم انتخاب اصلح حق، که این دو حق می­باید با هم جمع شوند.
کسی که شرکت در انتخابات را از خود سلب می­کند، در واقع اراده سیاسی خود را به دیگران واگذار می­کند و چه بسا هیچکس نتواند این خلأ را پر کند. پس نمی­تواند به هر آنچه بر مبنای میل او نیست ایرادی وارد نماید هر چند که این مشی سیاسی هنوز جا نیفتاده و بیشترین منتقدین حاکمیت گاه کسانی هستند که یا در انتخابات شرکت نکرده و یا به او رأی نداده­اند.
اما این مسأله نافی این حق نیست که اگر فرد انتخاب شده نتوانست به وظایف و تعهدات خود عمل کند نباید از طرف موکلان و انتخاب­کنندگان خود مورد انتقاد یا ایراد قرار گیرد.
و در پایان شرکت حداکثری مردم در انتخابات علاوه بر آنکه اقتدار ملی و اراده همگانی را به نمایش می­گذارد، مسئولیت رئیس جمهور را به نسبت آرایی که کسب کرده سنگین­تر می­کند و حاکمیت می­تواند با پشتوانه ملی قوی­تر به جنگ مشکلات و مسایل تحمیلی و تحریمی برود.
والسلام