مسجد شهداء شیراز را دریابیم 

محمد عسلی

سازندگان و واقفان مساجد، حسینیه­ها و مدارس در شیراز نگاهی آینده­نگر داشتند چنانکه بعد از قرن­ها هنوز ستون­های برافراشته و طاق و رواق­های بلندقامت زیر بار هزاران تن خاک و گل، سقف­های سنگین را تحمل می­کنند و فضاهای زیبا،امن و خوش هوای آنان در فصول مختلف آرامش دهنده روح و روان مؤمنین­اند.
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نخستین نماز جمعه در شیراز در خیابان­های اطراف دانشکده ادبیات برگزار شد، سپس در فضاهای اطراف حرم شاهچراغ (ع)، چند سالی در مسجد وکیل و مدت مدیدی است در مصلای مسجدالشهداء «نو» و خیابان­های اطراف برگزار می­گردد.
چون شبستان مسجد پاسخگوی همه نمازگزاران نبود، بر حیاط آن سقف زدند با آهن کرکره تا جمعیت نمازگزار در زیر این سقف از گرما، سرما و باد و باران در امان باشند. هزینه­های قابل توجهی در این امر صرف شده، کولرها، فن­ها و پنکه­هایی نصب شده­اند الی ماشاءالله و همچنین بخاری­هایی. اما چه سود که نه تابستان را خنک می­کند و نه زمستان را گرم. ریزش آب سقف حیاط هم در بعضی زوایا و گوشه­های عمارت نفوذ کرده و به مرور نقاطی از این بنای بزرگ را تخریب نموده است. در موقعیت­های خاص به ویژه در جمعه آخر ماه مبارک و به ویژه همین جمعه گذشته ازدحام جمعیت چنان بود که بخش عمده­ای از آنها در خیابان­های اطراف روی موکت­ها و در گرمای 44 درجه نماز گزاردند آن هم با دهان روزه و تنی خسته بعد از راهپیمایی زیر اشعه تند آفتاب.
مدت­هاست سخن از احداث مصلای نماز جمعه شیراز می­شود. اما هنوز به جایی نرسیده و همین مسجد قدیمی شهداء عهد اتابکان فارس پذیرای نمازگزاران است. آن هم با چند دروازه ورودی و خروجی تنگ به گونه­ای که گاه تراکم جمعیت نفس­ها را تنگ می­کنند و فشار جمعیت برای افراد مسن و کودکان مسأله­ساز می­شود.
اگر بعد از 35 سال هنوز تکلیف یک مصلای متناسب با جمعیت نمازگزار را نتوانسته­ایم روشن کنیم حداقل برای حفظ بنایی به این عظمت و زیبایی اقدامات اصولی انجام دهیم. جلو تخریب ناشی از بارش باران را بگیریم، دروازه­های ورودی و خروجی را بیشتر کنیم، مسأله تهویه هوا و گرمایش و سرمایش را به نحو بهتری و با اصول فنی حل کنیم تا در فرصت­های مغتنم عبادت، آرامش و سلامتی برقرار شود و نمازگزاران بیشتری برای حضور رغبت نمایند.
این مسأله­ای بسیار مهم است هر چند ممکن است برای بعضی از مسئولین نذر و نیازهای خارج از استان و یا کشور در ساخت و سازهای مقابر مقدس اولویت داشته باشد.
نکته مهمتر آنکه در اطراف و نزدیکی­های حرم مطهر حضرت احمدابن موسی (ع) و سایر بناهای تاریخی بافت قدیمی شهر شیراز به شدت تخریب شده و در گوشه­هایی فضاهای باز ایجاد کرده­ایم، مثل آسمان بازی که تکه­های ابر در گوشه و کنار آن ساکت و ایستا مانده باشند. به عنوان مثال بازارچه قدیمی و سنتی ارامنه در کنار مسجد مشیر و بازارچه حاج زینل در کنار مقبره سیبویه نحوی تخریب شده­اند بی آنکه فضای زیبا و مناسبی در آنجا بنا شده باشد. به ویژه منظره نازیبا و نامتناسب با سایر بناهای قدیمی در اطراف مسجد مشیر ذهن و روح هر عابری را آزار می­دهد. ای کاش همان بافت به همان سبک و سیاق قدیمی می­ماند و بدینگونه جراحی نمی­شد.
متأسفانه بعضی کارها و اقدامات مطالعه نشده علی­رغم هزینه­های زیاد نمی­تواند فعالیت عمرانی به حساب آید.
اقدامات جدید شهرداری شیراز در ساخت و احداث پل­ها و بزرگراه­ها ستودنی است اما میراث فرهنگی سایه­ای بیش نیست و شاید تماشاگری که تاکنون نتوانسته یا نخواسته نظارتی دقیق بر حفظ آثار باستانی و قدیمی شیراز داشته باشد آن هم شهری که سرمایه­های آن همین بناهای تاریخی برای جذب توریست و حفظ باورها و اعتقادات مذهبی مردم است و تمدن ایران زمین با همین آثار شناخته می­شوند.
بیاییم برای آیندگان کاری کنیم کارستان به جای وصله کردن­ها و مثله کردن­ها همانند کسانی که مساجدی همچون مساجد شهداء را به گونه­ای عریض و طویل ساختند تا پاسخگوی جمعیت کثیری باشد؛ هر چند آن زمان­ها جمعیت نمازگزار در این مساجد از صد نفر تجاوز نمی­کرد.
امید که در آینده شاهد حضور در مصلایی متناسب با جمعیت شیراز باشیم. ان­شاءالله