صفحه 6--21 مرداد 92
سودابه فضائلی
*یوگا (YOGA)
به معنی یوغ نهادن و اتحاد، فلسفه عرفانی و مرتاضانهی هندو که شامل گوشهگیری از دنیا و تمرکز روی هر شیء به عنوان روح برتر است. به منظور همذات شدن آگاهی با آن شیء.
هدف یوگا رسیدن به موکشه یا رهایی است، ریاضتهای یوگا عبارتاند از: عزلت، روزه، مراقبه، حبس نَفَس، تفکر و تمرکز، ذکر
*یو (YO)
یکی از خاقانهای اولیه چین که همراه یائو و شون تجسم سه خاقان دوره باستان هستند، شکل تجریدی سه علت اولیه خلقت آسمان، زمین و آب بودند که در مرحله اول به صورت سه خدا و در مرحله آخر به صورت سه خاقان «یو، یائو و شون» بودند. اهل ادب که به الوهیت این سه حکمران مفتخر بودند. بخور به آنها تقدیم میکردند و معابد
سان یو آنگ جونگ به افتخار آنها در بخشهای مختلف چین ساخته شد. یو دومین از پنج خاقان آغازین چین بود و پس از نیای خود هوانگ- دی به خاقانی رسیده بود.
یو جهان را سامان داد، اولین ترعهها را حفر کرد و ستونهایی برافراشت که حامل چهار گوشه جهان بود و آسمان را اندازهگیری کرد. همسر یو، نوجیائو بود، که وقتی یو ضمن کار، خود را به شکل خرسی در آورده بود، از او ترسید و خود را به شکل صخرهای در آورد و در نتیجه فرزند آن دو، «جی»، فرسنگ را شکافت و از آن بیرون آمد.
*یکشه (YAKSHA)
در اساطیر هندو اسم جمعی خدایان کوچک و مرموز یا اشباحی که در مزارع و جنگلها رفت و آمد میکنند و اعمال آن ها موضوع بسیاری از حکایات مردمی هندو است. آنها ممکن است خیرخواه یا بدخواه باشند و بنابراین باید با نذر و نیاز مناسب، آنان را موافق و سازگار کرد. احتمالاً یکشهها متعلق به دوران پیشاودایی بودهاند.
تعداد یکشهها، واضح معلوم نیست. اما از آنجایی که در هر روستایی یکشهای مورد تکریم است، تعداد آنها میباید بسیار زیاد باشد. بهترین محل سکنای یکشهها، درختان مقدس است. بر این درختان انواع تزیینات آویخته و در پای آن شمعهای کوچک افروخته میشود و نذر و نیازهایی چون شیرینی تقدیم میگردد.
*یانوس (YANUS)
در اساطیر روم، خدای دروازهها، او را معمولاً با دو چهره، در جلو و در عقب سر تصویر میکنند. او از اولین شاهان لاتیوم بود که در عصر طلا سلطنت میکرد. او را کوئیرینوس نیز مینامیدند.
ساتورنوس به او هنرهای بسیار آموخته بود. او خدای دروازه آسمان بود، بعدها به عنوان خالق همه چیز و پدر دیگر خدایان انگاشته شد، معبد او شکل قوس، چهارنما یا چهار صورت داشت و در چهارراهها و مدخل شهرها بنا میشد. در رم، درهای معبد فوروم، که نوما آن را بنا گذاشته بود، در زمان جنگ بسته و در زمان صلح باز بود.
یانوس خدای سرسپاری در نحلههای باطنی بود، صبح اولین روز ماه، و اولین ماه سال به او تعلق داشت. مشخصات او عبارت بود از کلید و چوبدست دربانان.
*هیپودامیا (HiPPODAMiA)
به معنی «زن رام کنندهی اسبان»؛ دختر اوینومائوس که بسیار زیبا بود. پیشگویان پیش بینی کرده بودند که اگر هیپودامیا عروسی کند پدرش خواهد مرد. پدرش که سوارکاری ممتاز بود، شرط ازدواج با دخترش را به کسی داد که از او در مسابقه ارابه رانی ببرد. شاه بر دوازده سوار کار پیروز شد. اما سیزدهمین «پلوپس» پسر تانتالوس، جایزه را برد. برنده شدن پلوپس به دلیل خیانت مورتیلوس بود. مورتیلوس پسر هرمس، ارابه ران (اوریگا) اسبان خدایی اوینومائوس بود، اما چون عاشق هیپودامیا شده بود و امیدی به وصال او نداشت به جای میخ آهنین در چرخهای ارابه اوینومائوس میخهای مومی گذاشت. موم آب شد و اوینومائوس شکست خورد و از فرط ناامیدی خودکشی کرد.
*هون- دون (HUN-TUN)
تجسم هرج و مرج یا خواء نخستین در اساطیر چین، هون- دون فرمانروای سرزمین میانه بود. او فاقد چشم، گوش، بینی و دهان بود. فرمانروای دریای شمال، هو، و فرمانروای دریای جنوب، شو، در سرِ هون- دون هفت سوراخ برای دیدن، شنیدن، بوییدن، خوردن و نفس کشیدن ایجاد کرد. آنگاه بود که فرمانروای سرزمین میانه هون- دون یا خواء نخستین (هرج و مرج) مُرد و پس از آن کاینات شکل گرفت. هون- دون گاه به شکل جغد تصویر میشود. جغد، نماد تاریکی است و با، یین یا اصل زنانه جهان هستی ارتباط دارد و از این دو عنصر غالب در هون- دون، یین انگاشته شده است.
در اسطورهای دیگر، هون- دون به هیأت انسان و پسر خشمگین و تلخ روی خاقان هوانگ- دی یا خاقان زرد بود که هوانگ دی او را از سرزمین خود بیرون راند.
*هوروس (HORUS)
نام هوروس شکل لاتینی شده هور خدای مصری است که ظاهراً به معنی صورت است و به خدا - شاهین از اولین مهاجمان دره نیل اطلاق شده بود. خدا- شاهین هوروس، ابتدا آسمان- خدا بود و خورشید و ماه دو چشمش بودند و همین مطلب اطلاق نام هور را به او روشن میکند. از آنجایی که شاهین علامت اقوام فاتح در جنگ بود. هوروس نیز نماد جنگجو- خدا و علامت فاتح شد. برتری و تقدم او موجب شد که شاهان را مظهر جسمانی او بدانند. در عین حال چون شاهان به مذهب(رع) بودند به تدریج هوروس و رع همذات پنداشته شدند. در همین زمان مردم عادی به مخالفت با مذهب رسمی، هوروس را پسر ایزیس دانستند. تداخل این دو همذات پنداری، یکی از منابع بارور اسطوره سازی در مصر باستان شد، زیرا اگر چه در بسیاری از وجوه این دو هوروس متمایز هستند، مع هذا در اساطیر بعد اختلاطی در هوروس خورشیدی و هوروس اوزیریسی دیده میشود. از این رو، پانزده خدای مهم با نام هوروس در مصر باستان وجود دارد.
هوروس پسر آتوم، یا پسر رع، یا پسر جب، و نوت خورشیدی و همذات رع هستند، در حالی که هوروس پسر ایزیس، همذات اوزیرس است.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی