روزنامه عصر مردم

هنوز هم در خاطره چند نسل پیشین فقط یک نام نیک برای استانداری فارس مثال زدنی است و آن کسی جز پیراسته نیست.
پیراسته برای فارس «شیراز» چه کرده است که شیرازی­های قدیم از او به نیکی یاد می­کنند.
شاید هیچیک از کارهای عمرانی که امروز شیراز و فارس از آن برخوردارند در زمان تصدی پیراسته انجام نشده، نه سدی ساخته شده، نه راه­آهنی و نه کارخانجات مهم و مطرحی، اما وقتی پای صحبت پیرسالان شیرازی می­نشینم از استانداران اسبق فقط پیراسته را به یاد دارند و از او به نیکی یاد می­کنند. زیرا در میان مردم بود و زبان مردم را می­فهمید.
در آن سال­ها هر چند نشریاتی مختصر و نه همیشه به روز اخبار استان را پوشش می­دادند، اما مردم کوچه و بازار با استاندار اسبق فارس پیراسته آشنایی داشته به گونه­ای که خاطیان و خلافکاران از او حساب می­بردند و بازاریان و مردم بدو دلبسته و امیدوار بوده­اند. اگر از اکثریت جمعیت شیراز آن زمان سؤال می­شد استاندار فارس چه کسی است نام و نشان او را بلد بودند. هر چند در آن زمان نه شبکه­های رسانه­ای تلویزیونی به این کثرت و تنوع بودند و نه در شیراز مانند امروز پنج روزنامه یومیه کوچکترین اخبار را پوشش می­دادند.
یک رادیو محلی داشتیم که صدایش از منطقه مهارلو آنطرف­تر شنیده نمی­شد. اما امروز این چنین نیست فارس دارای یک شبکه تلویزیونی 24 ساعته است که تصویر و صدایش در خارج مرزها هم از طریق پوشش ماهواره­ها دیدنی و شنیدنی است و از آن گذشته بعضی شهرستان­های فارس دارای رادیوهای محلی هستند و نشریاتی هم فعالانه اخبار و رویدادهای مناطق خود را چاپ و منتشر می­کنند.
با این وصف اگر با یک تحقیق و پژوهش میدانی از مردم کوچه و بازار سؤال شود استاندار فارس چه کسی است به نسبت جمعیت، کمتر از زمان پیراسته نام و نشان استانداران دیگر در اذهان عمومی تداعی می­شود.
چرا؟
این سؤال از آن جهت مهم است که رابطه استانداران گذشته و حال را با مردم به لحاظ اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی روشن می­کند.
این سخن بدان معنی نیست که استانداران گذشته و حال فارس برای مردم کاری نکرده­اند بلکه برعکس بسیاری از خدمات کارساز و عمران و توسعه مانند سدسازی، راه­آهن، جاده­سازی، توسعه و ترسیم صنایع پتروشیمی، نفت، گاز و کارخانجات ماشین­سازی در سال­های اخیر به بهره­برداری رسیده­اند. مسأله مهم تعاملات اجتماعی و کنده شدن از بوروکراسی اداری است به گونه­ای که مردم احساس کنند فردی از جنس خودشان با دلسوزی تمام به رتق و فتق امور مشغول است.
در آن زمان که پیراسته استاندار فارس بوده شیراز یک پنجم جمعیت فعلی را هم نداشته و محدوده آن از سینماسعدی تجاوز نمی­کرده، برای مردم حضور استاندار در کوچه و بازار ملموس بوده و ساعت گل در مقابل ساختمان قدیمی استانداری هم که یادآور فضای مطبوع بهاری شیراز بوده در ایران منحصر به فرد قلمداد شده.
اما امروز که ارتباطات غیرحضوری از طریق تلفن، روزنامه، صدا و سیما و مکاتبات عدیده اینترنتی و نمابری برای تمامی مسئولین میسر شده است نام و نشان­ها کمتر در اذهان عمومی باقی می­مانند زیرا بمباران اطلاعاتی لحظه­ای اخبار، سریال­های تلویزیونی و دیگر صداهای آشنای خوانندگان و هنرمندان روز برای ذهن و زبان مردم مجالی باقی نمی­گذارند، خدمات مسئولین و استانداران به نقد و تحلیل ذهنی رود مگر آنکه، حضورشان را در میان خود جدی ببینند.
و اما بعد.
پیوسته این سؤال مطرح بوده که استانداران انتخاب می­شوند یا انتصاب؟
اگر بحث انتخاب است آیا ضوابط و شرایط مکتوب در وزارت کشور داریم که مثلاً استانداران می­باید دارای چه سوابق علمی، تجربی و یا گردش کاری باشند؟
چنین پیداست که معمولاً استانداران از بین کسانی انتخاب می­شوند که تأیید یا توصیه این و آن دارند، این و آن معمولاً یا مسئولین کلیدی هستند و یا نمایندگان که بیشتر به خط فکری و جناحی آنها توجه می­شود تا میزان کارایی و توانایی­شان. اگر دولت اصولگرا بر سر کار باشد حتماً باید استاندار اصولگرا بر کرسی استانداری بنشیند و اگر اصلاح­طلبان قدرت اجرایی مملکت را در دست بگیرند؛ به دنبال یک استاندار اصلاح­طلبند و یاد ندارم در طول این 35 سال گذشته دولتی روی کار بیاید که استاندار کارآمد و توانمند قبلی را که در خط فکری خودش نیست حفظ کند.
با این وصف بهترین راهکار این است که برای انتخاب استانداران ضوابطی تعیین کنیم که علاوه بر داشتن مدارک تحصیلی عالی، تجربه کاری، صداقت و امانتداری، توان جسمی و روحی و حسن سابقه به کسانی مسئولیت داده شود که زبان بومی مردم خود را می­دانند. به نیازهای استانی که در آن مشغول خدمت می­شوند، آشنا باشند؛ در میان مردم از محبوبیت، جرأت و شجاعت لازم برخوردار باشند و مهم­تر از همه در سوابق­شان نکته انحراف مالی یا اخلاقی، رانت­خواری و واسطه­گری نباشد.
شاید بعضی از خوانندگان چنین پاسخ دهند که سخت است پیدا کردن چنین افرادی. پاسخ این است به طور نسبی چندان هم سخت نیست اگر فرصت مناسبی برای مطالعه روی گردش کاری گزینه­های موجود باشد. زیرا به تجربه ثابت شده به صرف اینکه فلانی­ها آدم خوب و مخلصی هستند، مدیر خوب و شایسته­ای نبوده­اند.
وقتی نامی ناآشنا و غیربومی وارد استان فارس می­شود، مدتی طول خواهد کشید تا به امور اشراف پیدا کند. آن هم در صورتی است که تجربه این کار را داشته باشد. در طول دوران فترت کسانی به عنوان مشاور و یا هر نام و نشان دیگری بر والی استان حاکم می­شوند و رشته کار را از دست او می­ربایند. نتیجه آنکه ندانم کاری­های آنان که معمولاً از اندیشه­های محفلی و جناحی سرچشمه می­گیرد به نام استاندار جدید ناآشنا تمام می­شود و تا بخواهد به خود آید که برای جبران مافات چه کند دوران مسئولیتش به سر آمده است.
به هر تقدیر استان فارس می­باید استانداری داشته باشد که از قبل به نیازهای آن اشراف کامل داشته باشد. مسئولین کارآمد و ناکارآمد استان را بشناسد. به توصیه­های احساسی و واسطه­ای این و آن که بیشتر منافع خود را در انتخاب زید و امر می­بینند توجه نکند.
از پشت میز عریض و طویل استانداری خود را رها کند و به داخل مردم بیاید. به خوبی سوابق مدیران کل و عملکرد آنها را بداند و مطالعه کند.
هر کس را سر جای خودش بنشاند؛ بدون آنکه اندیشه کند چه کسی بدش می­­آید یا خوشش می­آید. در سخن گفتن، وعده دادن، شعاری عمل کردن و دروغ­های ریز و درشت گفتن جانب احتیاط را رعایت کند و به عدل و انصاف توجه نماید و بداند که اگر امروز پشتوانه­ای دارد تا از او و کارهایش دفاع کنند در آخرت جز راستی و درستی از او نمی­پذیرند زیرا جوزدگی بدترین عامل ناکامی است.
برای فارسیان باید ادیبانه و باوقار سخن بگوید تا یاد و خاطره بزرگان دین و دانش و هنر این استان در اذهان عمومی تداعی شود.
و بداند که چرا آرزوی صد ساله مردم شیراز در احداث راه­آهن شیراز – اصفهان هنوز تحقق نیافته هر چند چندسالی است این راه­آهن نصب و احداث شده است.
استاندار فارس باید بداند که هنوز بخش­هایی از مناطق شهری شیراز قدیم از آب لوله­کشی مرحوم محمد نمازی استفاده می­کنند و این لوله­ها زنگ زده و به شدت فرسوده شده­اند.
  و بداند که علیرغم 60 سال نقد و تحلیل نحوه آماده­سازی آب و نان هنوز هم آب و نان باکیفیتی به مردم داده نمی­شود و بداند که بعضی مسئولین ناکارآمد و پیر علیرغم ندانم­کاری­ها و ناتوانایی­ها در سمت­های مختلف هنوز هم در مصدر کارند.
و در پایان بداند که چرا میزان بیکاری، اعتیاد، طلاق و جرایم در استان فارس نسبت به سایر استان­ها روز به روز بیش و بیشتر می­شود.
و بداند که گستردگی این استان و تنوع آب و هوایی آن به مثابه گنجی است پنهان که افعی­های زیادی در خرابه روی آن خوابیده­اند، گنج را باید از خرابه نجات داد و از آن برای رونق و آبادانی و اقتصادی پویا و فعال استفاده کرد. دست واسطه­ها کوتاه و راه برای خدمتگزاران باز شود.
امید که در دولت اعتدال چنین شود هر چند کار چندان ساده­ای نیست.
والسلام