روزنامه عصر مردم

سي و هشتمين مقاله
همچو جم جرعة مي کش که ز سِرِ دو جهان
   پرتو جام جهان بين دهدت آگاهي
اين «جام‌‌‌‌‌‌‌‌  جهان‌‌  بين» که در سخن حضرت خواجه، به بلنداي اين نوشته نشسته، آمده است، در نگاه او، از آنچه که درباره آن گفته‌اند بالاتر است.
خواجه «مشکل خويش بر پير مغان» مي‌برد، همان پيري که در نزد حافظ مرتبتي بالا دارد، که او «به تأييد نظر حل معما مي‌کرد» و در آن مشکل خويش بردن و حل معما کردن پير را مي‌بيند: «خرّم و خندان قدح باده به دست / و اندر آن آينه صد گونه تماشا مي‌کرد» کدام آينه؟ همان قدح باده، که «جام‌‌‌‌‌‌‌‌  جهان‌‌  بين» است و چون خواجه از پير مي‌پرسد «... اين جام جهان بين به تو کي داد حکيم؟ / گفت آن روز که اين گنبد مينا مي‌کرد».
مي‌بينيم که در نگاه حافظ ما، «جام جهان» با حکيم که همه هستي از اوست آنگونه در هم آميخته‌اند، که گوئي هر دو يکي‌اند، و زمان را در آن اندازه‌اي به درازاي آغاز جهان است، «آن روز که اين گنبد مينا مي‌کرد».
هر چند نام «جم» در سخن حضرت خواجه آمده است ولي به نشانه‌اي که حافظ ما را از «جام‌‌‌‌‌‌‌‌  جهان‌‌  بين» داد، جم‌ها در آن گم‌اند و بي‌بها. اما همين «جام‌‌‌‌‌‌‌‌  جهان‌‌  بين» است، که مرتبت رندان را آنچنان والایي مي‌بخشد، که خواجه به جم‌هاي روزگار هشدار مي‌دهد: «در سفالين کاسة رندان بخواري منگريد / کاين حريفان خدمت جام جهان بين کرده‌اند».
جم‌ها در نگاه حافظ، زاغ و زغن‌اند، و رندان شهباز و شاهين «شهپر زاغ و زغن زيباي صيد و قيد نيست / اين کرامت همره شهباز و شاهين کرده‌اند».
کار گرفتن و نگريستن خواجه در جام جهان بين به سَحَر است و از دست پير کدام پير «پير ميخانه» که «... سَحَر جام جهان بينم داد / و اندر آن آینه از حسن تو کرد آگاهم» چه حُسني؟ «حسن جاودان» که حسن در هيچ آدمي جاودانه نمي‌ماند، امّا «اين شرح بي‌نهايت کز حسن يار گفتند / حرفي است از هزاران کاندر عبارت آمد».
                               ادامه در صفحه 10

برترین‌های جشنواره تئاتر فجر فارس معرفی شدندمراسم اختتامیه جشنواره تئاتر فجر فارس با ادبیاتی نامناسب به تشنج کشیده شد

        صفدر دوام

عصر روز گذشته آیین اختتامیه بیست و چهارمین جشنواره تئاتر فجر فارس در محل تالار حافظ شیراز برگزار شد.
احمد همتی بوشهری مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در این مراسم با بیان این که هنر تئاتر به عنوان زبان بین‌المللی مطرح است اظهار داشت: در هفته بزرگداشت دفاع مقدس هنرمندان ما با الگو قرار دادن 14 هزار و 600 شهید استان فارس باید رهپوی راه آن عزیزان باشند.
وی به ظرفیت مناسب حوزه‌های مختلف هنری در استان فارس اشاره کرد و گفت: در سفر به مالزی که با گروه هنرمندان تجسمی رفته بودیم و کشورهای اروپایی و آسیایی نیز حضور داشتند بیش از 12 اثر از هنرمندان این حوزه به فروش رفت.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در ادامه از انعقاد قرارداد با کشور مالزی در راستای تعاملات فرهنگی و هنری خبر داد و گفت: بر اساس این تفاهم‌نامه گروه تئاتری از کشور مالزی جهت اجرای نمایش به شیراز سفر می‌کندو گروهی از شیراز نیز جهت اجرای نمایش به آن کشور سفر خواهند کرد.
همتی ادامه داد: با رایزنی‌های صورت گرفته به زودی عملیات اجرایی پروژه بزرگ مجتمع فرهنگی، هنری جنوب کشور در شیراز در زمینی افزون بر 18 هزار مترمربع و زیربنای 20 هزار مترمربع با اعتباری افزون بر 42 میلیارد تومان آغاز خواهد شد.
این مقام فرهنگی ادامه داد: امیدواریم که هنرمندان تئاتر با ارائه هنر خویش موجب شادی و طراوت جامعه در دولت تدبیر و امید باشند و پیوند بین نسل امروز و نسل گذشته ایران اسلامی را به منصه ظهور بگذارند.
رضا رودکی از یادگاران دوران دفاع مقدس در این نشست به بیان خاطراتی از ایام دفاع مقدس پرداخت و گفت: در حوزه شناخت رشادت‌ها و ایثار در دفاع مقدس باید از زاویه دیگری مشاهده کنیم.
وی با تأکید بر اینکه گسترش فرهنگ دفاع مقدس به تلاش هنرمندان بستگی دارد یادآور شد: در دوران جنگ تحمیلی شلمچه و بسیاری از مناطق توسط رزمندگان و بچه‌های رزمنده استان فارس آزاد گردید و اما به دلیل وجود شرم و حیا در بچه‌های فارس این موارد یادآوری نمی‌شود.
وی که با بیان خاطرات به شیوه طنز نشاط خاصی به این مراسم بخشیده بود ادامه داد: هنرمندان ما باید رشادت‌ها و ایثار شهدا را با زبان تئاتر و... بیان کنند.
در پایان این مراسم هیأت داوران این جشنواره بازیگران کودک پرنیان محب‌زاده، نیلوفر آزادی و فرید موصلو را رتبه برتر اعلام کرد.
هیأت داوران در بخش نوجوانان این جشنواره روژینا شیری بازیگر نمایش «راحله در این غصه غرق می‌شود» را رتبه برتر عنوان کرد.
بر اساس رأی هیأت داوران رتبه برتر بخش بروشور به علیرضا ضروئی (نمایش فراموشی)، طراح لباس این بخش به محمدباقر محمدحسینی از شهرستان فسا (نمایش راپورت) اختصاص یافت.
هیأت داوران این جشنواره رتبه برتر آهنگسازی این جشنواره را به نام عزیز عباسپور در نمایش «مضحکه لیر نوروزی» از شیراز اعلام کرد.
رتبه برتر موسیقی نمایش به امیرحسین معصوم در نمایش «طوبی در جنگ» و طراح صحنه نمایش یاد شده محمد فروزان اختصاص یافت.
بر اساس رأی هیأت داوران پریسا دژافشان و لیلا دوکوهکی شایسته تقدیر و رتبه سوم بازیگری زن به مریم شکری بازیگر نمایش «فراموشی»، رتبه دوم بازیگری زن به پردیس شیروانی بازیگر نمایش «راحله در این غصه غرق می‌شود» و رتبه اول بازیگری زن به سمیه جعفری بازیگر نمایش «طوبی در جنگ» اختصاص یافت.
بر اساس رأی هیأت داوران رتبه سوم بازیگری مرد به محمدعلی سجادیان بازیگر نمایش «طوبی در جنگ»، رتبه دوم بازیگری مرد به علی دل‌پیشه بازیگر نمایش «تهران 20 شهریور» از سپیدان، رتبه اول بازیگری مرد به میثم جعفری بازیگر نمایش «راحله در این غصه غرق می‌شود» تعلق گرفت.
هیأت داوران این جشنواره رتبه سوم کارگردانی این جشنواره را محمد فروزان کارگردان «طوبی در جنگ» از نی‌ریز، رتبه دوم کارگردانی را به احسان شادمانی کارگردان نمایش «راحله در این غصه غرق می‌شود» اعلام کرد.
بر اساس رأی هیأت داوران رتبه سوم متن نمایشنامه به میلاد اکبرنژاد نویسنده نمایشنامه «رقصیدن در تاریکی» از شیراز، رتبه دوم علی دل‌پیشه نویسنده نمایشنامه «تهران 20 شهریور» از سپیدان و رتبه اول نویسندگی نمایشنامه را به نویسنده نمایشنامه «راحله در این غصه غرق می-شود» اختصاص یافت.
متن برتر نمایشنامه جشنواره نیز به محمد ابراهیمیان نویسنده نمایشنامه «طوبی در جنگ» اختصاص یافت.
بر اساس رأی هیأت داوران بیست و چهارمین جشنواره تئاتر فجر فارس نمایش‌های «راحله در غصه غرب می‌شود» به کارگردانی احسان شادمانی از شیراز و «طوبی در جنگ» به کارگردانی محمد فروزان از شهرستان نی‌ریز را به عنوان کار برگزیده کشوری و راه یافته به جشنواره منطقه‌ای اعلام کرد.
گفتنی است به دنبال اعلام نتایج برگزیدگان این جشنواره توسط هیأت داوران که از پیشکسوتان هنر تئاتر بودند تعدادی از فعالان عرصه هنر نمایش استان که به اعتراض در این جشنواره شرکت نکرده بودند با ادبیاتی نامناسب که در شأن چنین همایش‌های فرهنگی نیست عده‌ای را مخاطب قرار داده و به نتایج اعلام شده از سوی داوران اعتراض کردند. این سومین سال متوالی است که تنها در جشنواره تئاتر شاهد چنین برخوردهایی هستیم.
احمدهمتي: احداث تالار مرکزي شيراز نويد روزهاي خوش تئاتر را به همراه دارد
بخش مهمی‌از دغدغه‌های هنرمندان در تمامی‌گرایشها برای ارائه آثار فاخر و خلق هنری، با احداث بزرگ‌ترین مجتمع فرهنگی هنری جنوب ایران به‌زودی رفع می‌شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی‌فارس گفت: تالار مرکزی شیراز ، به عنوان بزرگ‌ترین مجتمع فرهنگی هنری جنوب ایران در زمینی به مساحت 18000 متر مربع و با زیر بنای
20 هزار متر مربع، در کنارسالن‌هایی فعال مانند: استاد هودی، ابوریحان و مجموعه فرهنگی هنری حافظ، برای تولیدات فاخر اصحاب فرهنگ و ادب و هنر فارس احداث می‌شود.
  احمدهمتی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی‌فارس با بیان این که قراردادی به ارزش 42 میلیاد تومان بین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌و پیمانکار پروژه منعقد شده است، گفت: در حال حاضر مراحل نقشه برداری در دست انجام است و در آینده ای نزدیک  مراحل احداث برای رفع شدن بخشی از دغدغه‌های هنرمندان و فرهنگوران فارس و بویژه هنرمندان هنرهای نمایشی و تولیدکنندگان تئاتر در فارس آغاز می‌شود. وی با بیان این که با احتساب تجهیز تالار مرکزی شیراز هزینه این پروژه بدون
در نظر گرفتن آثار تورمی ‌55 میلیارد تومان خواهد بود، گفت: مدت زمان تحویل پروژه 36 ماه در نظر گرفته شده است که در صورت تامین اعتبار فاز اول آن شامل 2 سالن تخصصی موسیقی و تئاتر و 2 سال آینده به بهره برداری می‌رسد.
همتی افزود: تالار مرکزی شیراز در زمینی به مساحت 18000 متر مربع و با زیر بنای 20 هزار متر مربع احداث می‌شود تا بخش مهمی ‌از دغدغه‌های هنرمندان  در تمامی‌ گرایشها برای ارائه آثار فاخر توسط تلاش و خلق تئاتر، موسیقی، نمایشگاههای هنری و فرهنگی، شبهای شعر، جشنواره‌های داخلی و خارجی و بین المللی و ملی را به زودی شاهد باشیم.
مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ‌فارس دو سالن تخصصی موسیقی و تئاتر هر کدام با ظرفیت 1000 نفر را از بخش‌های مهم این پروژه دانست و گفت: سالن همایش
2000 نفری با زیر بنای 4000 متر مربع گالری نمایش آثار هنری، اتاق مخصوص تمرین موسیقی و تئاتر، کارگاه ساخت دکور، کتابخانه تخصصی، فضای نگهداری ادوات موسیقی از دیگر بخش‌هایی است که در تالار مرکزی شیراز دیده شده است.
احمد همتی این پروژه را بزرگترین مجتمع فرهنگی هنری جنوب ایران اعلام و ابراز امیدواری کرد با همکاری و مساعدت استاندار فارس و نمایندگان مجلس اعتبارات تالار مرکزی شیراز که هنرمندان سال‌هاست انتظار آن را می‌کشند بموقع تخصیص یابد تا پروژه سر موقع به دست فرهنگ و ادب و هنر
فارس برسد.
همتی، تصریح کرد: هدف از اجرای فعالیتها و تولیدات هنرمندان در رشته‌های مختلف فرهنگی و هنری از جمله شعر و ادب، تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی، ارتقای سطح فرهنگ عمومی ‌جامعه و توجه به تولید آثار ارزشمند و فاخر با رویکرد توجه به مسائل اجتماعی و شاخص‌های سبک زندگی از جمله «پرهیز از موضوعاتی همچون قانون گریزی، دروغ و غیبت، پرخاشگری، مصرف مواد مخدر، مصرف گرایی و تجمل گرایی، تاکید بر اهمیت خانواده » و ارزشهای والای بشری و انسانی است که دین مبین اسلام نیز برآن تاکید دارد می‌باشد که البته حرکت به سمت هنر و فرهنگ حرفه‌ای نیز در این راستا از اهمیت خاصی
 برخوردار است.
منشأ شعر «علي اي هماي رحمت» شهريار پيدا شد
ایسنا: شعری که گفته می‌شود، منشأ شعر «علی ای همای رحمت» شهریار است،
پیدا شد.
یک پژوهشگر ادبی در دانشگاه تبریز با بیان این‌که شهریار در این غزل به استقبال شعری از «مفتون همدانی» رفته، آن را «اقتباس ادبی» خواند و گفت: مقایسه این دو سروده نشان می‌دهد که شعر مفتون همدانی «طفلی نارس» بود که قریحه کم‌نظیر شهریار و قدرت ادبی بی‌نظیر او، آن را به «جوانی برومند و بارور» تبدیل کرده است.
محمد طاهری خسروشاهی، عنوان کرد: شعر مورد ادعای جواد محقق (که گفته بود شعر مطرح «علی ‌ای همای رحمت» پیش‌ از شهریار در دیوان شاعر دیگری آمده است)، سروده مفتون همدانی، از شاعران سده چهاردهم هجری و معاصر استاد شهریار، است.
او با ارائه رونوشت صفحه‌هایی از دیوان اشعار مفتون همدانی گفت: برخلاف آنچه آقای جواد محقق ادعا کرده است، میان این شعر و سروده مرحوم استاد شهریار، تفاوت‌های بنیادینی وجود دارد و هرگونه شائبه سرقت و انتحال از ساحت شهریار شعر ایران مبراست.
او با بیان این‌که مباحث علمی‌جای مناقشات رسانه‌یی نیست، خاطرنشان کرد: اگرچه بر اساس قرائن شعری، مرحوم استاد شهریار به استقبال این شعر رفته است، ولی این «اقتباس ادبی» در برابر استقبال بی‌نظیر دل‌های شیعیان و ایرانیان از سروده شهریار، ارزشی برای مطرح شدن ندارد.
طاهری خسروشاهی گفت: برخی ابیات موجود در غزل مفتون همدانی نشان می‌دهد که مرحوم استاد شهریار این شعر را دیده است. البته هرکس اندک آشنایی با عالم شعر داشته باشد، در همان نگاه اول، متوجه لطافت‌های موجود در شعر شهریار و تفاوت‌های بنیادین این دو شعر از حیث سبک‌شناسی و
ذوق هنری می‌شود.
این محقق دانشگاه تبریز افزود: تکرار چند عبارت و اشتراک وزن و قافیه در این دو شعر، به هیچ وجه نشانه‌ای از «سرقت» و «انتحال» نیست. جایگاه بی‌نظیر ادبی استاد شهریار از این قبیل اتهام‌ها دور است و باید گفت شعر «همای رحمت» به درستی در تاریخ ادبیات ایران به نام مرحوم استاد شهریار ثبت شده است.
  او در اثبات ادعای خود مبنی بر وجود برخی اشتراک‌های لفظی در هر دو شعر و استقبال مرحوم شهریار از سروده مفتون همدانی، به نقل شواهد ادبی این دو غزل پرداخت و گفت: برخی اصطلاحات و عبارات موجود در سروده مفتون همدانی از باب استقبال ادبی، در شعر مرحوم استاد شهریار تکرار شده است:
مفتون: علی ای همای وحدت تو چه مظهری خدا را / که خدا نمود زینت به تو تخت انّما را
شهریار: علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را / که به ماسوا فکندی همه سایه هما را
مفتون: علی ای که داد احمد به کفت لوای حمدش / که علم کند یدالله به دو عالم آن لوا را
شهریار: به جز از علی که آرد پسری ابوالعجایب / که علم کند به عالم شهدای کربلا را
مفتون: چه سکندری سکندر ز تو خورد ریخت آبش / چو به خضر واسپردی، سرِ چشمه بقا را
شهریار: به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند / چو علی گرفته باشد سر چشمه بقا را
مفتون: تو اگر ز کعبه بت‌ها به زمین نمی‌فکندی / به خدا کسی به عالم نشناختی خدا را
   شهریار: دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین / به علی شناختم من به خدا قسم خدا را
طاهری افزود: مقایسه این دو سروده نشان می‌دهد که شعر مفتون همدانی «طفلی نارس» بود که قریحه کم‌نظیر شهریار و قدرت ادبی بی‌نظیر او، آن را به «جوانی برومند و بارور» تبدیل کرده است.