روزنامه عصر مردم

نفوذ عناصر باغ در ساير هنرها

در تصورايرانيان، باغ نافذترين تصوير است. چنين تصويري در طي قرون در فرهنگ ايراني وجود داشته و به وسيله مناظر،  توصيف آنها در تاريخ، مذهب و به خصوص ريشه عميق موجود در  رسم و سنت انديشه و شعر صوفيانه شكل گرفته است.
مناظر اين باغ در همه جهات و سطوح زندگي برجسته به نظر مي رسد. باغ ها يك نوع زبان معنوي، فهم جهاني و سريعترين راه براي رسيدن به ذات روح و ذهن بشر هستند.  گاهي اين زبان به عنوان تصويري از گل ها ظاهر مي شوند. كنايه "زبان گل ها " به طور مستقيم در ادبيات غرب ظاهر شده است ،اما ظاهرا در ايران فاقد اهميت و يك مرجع پايدار به خود گل هاست.در باغ كلاسيك ايراني اين منبع به صورت طبيعي و تصادفي در گل ها به چشم مي خورد. گل ها به دو صورت معمولي و خاص وجود دارند. اطلاعات در مورد اينكه كدام يك از گل ها بومي خود ايران است و كدام يك بعدها وارد و پرورش يافته اند بسيار ناچيز است.
بعضي براي تطبيق با محيط و شرايط اقليمي و بعضي ديگر در اثر پيوندهاي مختلف تغييراتي نسبت با اصل خود پيدا كرده اند. برای مثال گل رز كه گل سرسبد گل هاست تاريخچه اي نامعلوم دارد. ظاهرا ريشه گل رز صورتي (گل محمدي) كه در غرب وجود دارد يك گياه بومي ايران است. ريشه اصلي اين گل منقرض گشته اما گل محمدي در طي قرن ها پرورش يافته است. به خصوص در استان فارس و در اطراف كاشان و از آن براي تهيه عطر استفاده مي شود. گل محمدي زماني كه گلبرگ هايش را گشوده باشد آنچنان زيباست كه آرزوي عمر خيام اين بوده است كه سرتاسر مقبره اش پوشيده از گلبرگ هاي آن باشد، همچون مقبره ادوارد فيتز جرالد در روستاي بولگنزديك وود بريدج در سافالك.
ياس معطر صورتي، اين پيچك با شكوه از ديگر گل هاي بومي ايران است. نوعي از آن كه در اصفهان وجود دارد عمرش به دوران صفويه مي رسد. نوع ديگر آن در تهران به اندازه اي رشد كرده است كه به راحتي بيست و پنج نفر در زير آن مي توانند بنشينند.
گياه ديگر گل زرد نام دارد كه البته با رزهاي دیگر متفاوتند. اين رزها در قرن شانزدهم از ايران به اروپا وارد شده اند.
تاريخچه نسل اوليه گل نرگس كه به اندازه گل رز محبوب است نيز تا اندازه اي مبهم است. در فارس زماني كه سطح آب بالا است چمنزار وسيعي از گل نرگس نمايان مي شود.به سختي مي توان گفت كه زادگاه اصلي گل نرگس كه براي قرن ها در ايران كاشت مي شود ،كشور ايران است، چرا كه چيني ها آنرا nai - giو انگليسي هاnarcissus مي نامند ريشه يوناني آن narkissos نيز بسيار به واژه فارسي “نرگس “ نزديك است.
اين يك حقيقت به ثبت رسيده است كه بسياري از گياهان به عنوان پيشكش و هديه به پادشاهان وارد ايران شده اند. مانند گل صدتوماني و گليسن كه ازچين وارد شده اند.
از نظر بيشتر مردم اهميت ذات و ماهيت گل كمتر از وجود خود گياه است.
در هنرهاي ايراني همچون معماري، پارچه بافي و حتي رنگ مركب در كتاب ها بيشتر از رنگ هاي مشعشع و تابان استفاده شده است در ايران (بر خلاف هميشه) رنگ هاي به كار رفته در تزئينات موزائيك هاي ديوارها و گنبدها، روكش ها و نقوش قالي كم و بيش خلاصه شده رنگ هاي موجود در گل هاست.
نقش "چهارباغ " يكي از نقوش قديمي فرش است كه طرح اوليه اش به زمان صفويه بازمي گردد.اين طرح به دنبال ساير نقوش ايراني كه از باغ الهام گرفته اند شكل گرفته است، به چهار و گاهي قسمت هاي كوچكتر تقسيم مي شود. در اين نقش استخر، كوشك مركزي، در ختان، گل هاي متنوع، ماهي هاي نهرها و پرندگاني كه در ميان شاخ و برگ درختان قرار دارند، ديده مي شود.
امروزه اطلاعات ما درباره نقاشي قديمي ايران بسيار ناچيز است، اما طرح هاي حك شده بر روي فلزات، سراميك، گچ و سنگ ها به ما مي گويد كه چه نوع نقاشي در عهد عتيق مورد پسند مردم بوده است. در اين طرح ها خدايان و شخصيت ها با نقوش اسليمي، صحنه هاي شكار و يا تركيبي از گياهان الهام گرفته از طبيعت احاطه شده اند.
اين تصاوير كه به زحمت نقش شده اند داراي تاريخچه اي عظيم هستند.آنها از تزئينات قصرهاي  خلفاي عرب الهام گرفته اند. گچبري ها و موزائيك كاري هاي دوران اموي در كيربات المفجر و نقاشي هاي ديواري در غار حيرال غربي كه هر دو در نيمه دوم قرن هشتم ميلادي ساخته شده اند برگرفته از هنر ايراني هستند.
در قرن نوزدهم هنوز هنر باغسازي ايران در سيسيل ديده مي شد كه مربوط به دوران تسلط اعراب بر اروپا است.در طرح مينياتورهاي موجود در كتب بي نظيري كه براي پادشاهان كشيده شده است نيز تصوير باغ ها از نقوش اصلي است.
شاهنامه بزرگ فردوسي (قرن چهارم سروده شده است)، مملو از صحنه هايي از گل ها و باغ هاست كه با مينياتورهايي از باغ ارائه شده است. نفيس ترين آن كتابي است با دويست و پنجاه نقاشي كه به فرمان پادشاه صفوي شاه عباس براي پسرش شاه طهماسب كشيده شده است. در اين كتاب نقاشي هايي از صحنه هاي بزرگ شكار و ميدان هاي عظيم نبرد رسم شده است كه بسيار شبيه به باغ هايي است كه در قاليچه ها مي بينيم. اين تصاوير شبيه باغ هايي كه در افسانه هاي آن زمان وجود داشته اند  مانند افسانه خسرو و شيرين هستند.
با اين رابطه، طبيعي است كه باغ جهاني براي تشبيه در اشعار عرفاني مولانا و سعدي در قرن هفتم و حافظ در قرن هشتم باشد. فرم پيچيده اين اشعار با توجه به انعطاف موجود در زبان از باغ هاي خيالي الهام گرفته شده است. اين شعرا داراي ابزارهايي بودند كه براي كمال شعر و غني سازي معنا از آن استفاده مي كردند.
نقش باغ هاي ايراني ستودن شكوفايي گلهاست، اين همان دليلي است كه باعث مي شود مردم گل ها را جمع آوري كنند، در حياط ها و گلدان ها بكارند، يا حتي با كاشتن يك درخت يا يك گلدان شمعداني رنگارنگ و يا پهن كردن قالي رنگين از گل ها در درختان فضاي تفريح و تفرج خود را معين كنند.
جين كاردين  مي گويد :"ايرانيان به اندازه ما در باغ قدم نمي زنند؛ و خود را با تماشاي مناظر و تنفس در هواي آزاد راضي مي كنند." ايرانيان باغ ها را براي تازه كردن روح شان مي سازند اين قسمتي از ذهن است كه هرگز يك انگليسي نمي تواند آنرا مانند دانل تريس محقق آمريكايي كه ده سال در باغ هاي ايران زندگي كرد، شرح دهد:"در روبروي خانه هاي ايراني يك حياط به اندازه زمين تنيس سنگفرش شده وجود دارد كه نيم دوجين درخت قديمي روي آن سايه انداخته اند،.منطبق با كناره ديواره حوض افقي قرار مي گيرد در كنار آن به اندازه صد فوت چمنزار و در بين يك راه شني كه با پرچين احاطه شده است كشيده مي شد.در انتهاي مسير درخت افلاتوني بلند كه به شكل درخت گردو است و شاخه هاي آن همچون بادبزن در آسمان مي رود قرار مي گرفت.از كنار اين درخت، مسيري آغاز مي شد كه اصلي ترين محور در حياط است در يك چهارم مايلي درخت سرو  قديمي رشد كرده و مابين آنها چمن كاشته مي شود.باغبانان نيز در چپ و راست و انتهاي تاكستان قرار مي گيرند. اگر روي ايواني كه در انتهاي باغ بود بروي مناظري از حياط سنگفرش شده، استخر، چمنزار، درختان گردو و در سرانجام درختان سرو به صف كشيده شده در اطراف مسير، در زير پايت قرار مي گيرد.همچون يك قطعه كامل از يك موسيقي و يا يك متن كامل از يك كتاب هنوز هم ناب و بي همتاست و بعد از مدتها همچنان زيبايي و نظم خود را حفظ كرده است."

تاريخچه بورس ايران

سعید ترانه

اعطاي معافيت هاي مالياتي شرکت ها و مؤسسه هاي پذيرفته شده در بورس در ايجاد انگيزه براي عرضه سهام آنها نقش مهمي داشته است. طي 11 سال فعاليت بورس تا پيش از انقلاب اسلامي در ايران تعداد شرکت ها و بانک ها و شرکت هاي بيمه شده از6 بنگاه اقتصادي با 2/6 ميليارد ريال سرمايه در سال 1346 به 105 بنگاه با بيش از 230 ميليارد ريال در سال 57 افزايش يافت.همچنين ارزش مبادلات در بورس از 15 ميليون ريال در سال 1346 به بيش از 150 ميليارد ريال سرمايه در سال 1357 افزايش يافت.در سال هاي پس از انقلاب اسلامي و تا پيش از نخستين برنامه پنج ساله توسعه اقتصادي، دگرگوني هاي چشميگيري در اقتصاد ملي پديد آمد که بورس اوراق بهادار تهران را نيز در بر گرفت. نخستين رويداد، تصويب لايحه قانون اداره امور بانک ها در تاريخ 17 خرداد 1358 توسط شوراي انقلاب بود که به موجب آن بانک هاي تجاري و تخصصي کشور در چارچوب 9 بانک شامل 6 بانک تجاري و 3 بانک تخصصي ادغام و ملي شدند.
چندي بعد و در پي آن شرکت هاي بيمه نيز در يکديگر ادغام گرديدند و به مالکيت دولتي درآمدند و همچنين تصويب قانون حفاظت و توسعه صنايع ايران در تير 1358 باعث گرديد تعداد زيادي از بنگاه هاي اقتصادي پذيرفته شده در بورس از آن خارج شوند. به گونه اي که تعداد آنها از 105 شرکت و مؤسسه اقتصادي در سال 1357 به 56 شرکت در پايان سال 1367 کاهش يافت. بدين ترتيب در طي اين سال ها بورس و اوراق بهادار دوران فترت خود را آغاز کرد که تا پايان سال 1367 ادامه يافت. از سال 1368، در چارچوب برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي تجديد فعاليت بورس اوراق بهادار تهران به عنوان زمينه اي براي اجراي سياست خصوصي سازي، مورد توجه قرار گرفت براين اساس سياستگذاران در نظر دارند بورس اوراق بهادار با انتقال پاره اي از وظايف تصدي هاي دولتي به بخش خصوصي،جذب نقدينگي و گردآوري منابع
 پس اندازي پراکنده و هدايت آن به سوي مصارف سرمايه گذاري، در تجهيزمنابع توسعه اقتصادي و انگيزش مؤثر بخش خصوصي براي مشارکت فعالانه درفعاليت هاي اقتصادي نقش مهم و اساسي داشته باشد. در هر حال، گرايش سياستگذاري هاي کلان اقتصادي به استفاده از ساز و کار بورس، افزايش چشمگير شمار شرکت هاي پذيرفته شده و افزايش حجم فعاليت بورس تهران را در بر داشت که بر اين اساس طي سال هاي 1367 تا نيمه اول سال 1384 به بيش از 445 شرکت افزايش يافت. شرکت هاي پذيرفته شده و شرکت هاي فعال در بورس به دو دسته تقسيم مي شوند: 1 - شرکت هاي توليدي 2 - شرکت هاي سرمايه گذاري. شرکت هاي توليدي معمولاً به توليد کالاي خاصي مبادرت مي ورزند و در گروه صنايع فعال در بورس قرار مي گيرند و در سازمان بورس با نام و کد خاص خود، مشخص مي شوند، اما شرکت هاي سرمايه گذاري شرکت هايي هستند که به عنوان واسطه هاي مالي فعاليت مي کنند.اينگونه شرکت ها يا فعاليت توليدي ندارند ويا فعاليت آنها به گونه اي است که با کمک هاي مالي از طريق خريد سهام شرکت هاي توليدي و صنعتي و يا مجموعه اي از آنها به توليد و سرمايه گذاري در اين شرکت ها مبادرت مي نمايند.البته شرکت هاي خدماتي نيز اکنون در بورس فعال هستند. در بلژيک قرن پانزدهم مردي بود به نام " واندر بورس " که صرافان و دلالان در مقابل خانه اش به داد و ستد پول و اوراق بهادار مي پرداختند. بدين ترتيب نام فعاليتي که بعدها يعني در سال 1460 ميلادي تشکيل شد و بازار متشکلي را شامل گشت از اسم آن مرد بلژيکي گرفته شد، اما تاريخ اولين بورس بين المللي را تنها مي توان تا اوايل قرن هفدهم عقب برد يعني زمان تأسيس سازمان بورس آمستردام،با اين حال آنچه ذهنيت اوليه تشکيل چنين سازماني را به وجود آورد، خود داستان ديگري دارد: تجار و بازرگانان راهي را مي جستند تا در معاملات خود با زيان کمتري مواجه شوند، بهترين راه حل نيز تقسيم زيان بود آنچه در سال 1553 ميلادي رخ داد ايجاد شرکت هاي سهامي عام بود که در سال 1602 ميلادي با تأسيس شرکت هند شرقي شکل اصلي خود را پيدا نمود و بدين ترتيب اساس بازار سرمايه پايه گذاري شد.
بورس چيست؟
بخش مالي- اقتصادي هر كشور تأمین كننده منابع مالي و فعاليتهاي حقيقي اقتصادي محسوب مي شود كه به دو بخش تقسيم مي گردد :
بازار پولي كه عمدتاً توسط نظام بانكي يك كشور اداره مي شود و مهمترين كاركرد آن تأمین اعتبارات كوتاه مدت است. بازار سرمايه كه كاركرد اصلي آن تأمین مالي بلند مدت مورد نياز در فعاليت هاي توليدي و خدماتي مولد مي باشد.
بورس يك نهاد سازمان يافته اي است كه از جمله نهادهاي عمده و اساسي در بازار سرمايه محسوب مي شود و در كنار ساير مؤسسات و سازمانها، وظايف چندگانه اي را برعهده دارد.
كاركردهاي اساسي بورس، مديريت انتقال ريسك و توزيع آن، شفافيت اطلاعات، كشف قيمت، ايجاد بازار رقابتي و همچنين يكي از كاركردهاي مهم آن جمع آوري سرمايه ها و پس اندازهاي كوچك براي تأمین سرمايه مورد نياز فعاليتهاي اقتصادي است.
تاريخچه تأسيس اولين بورس به اواخر قرن چهارده و اوايل قرن پانزده در كشور هلند بر مي گردد، اما بورس به صورت مدون از دو قرن پيش شروع به فعاليت كرده است. در حال حاضر با پيشرفت فناوري و استفاده از ابزارهاي الكترونيكي بيشتر معاملات در بورس از طريق رايانه صورت مي گيرد.
مهمترين مأموريت بورس كمك به ساماندهي و اصلاح ساختار بازار محصولات بخش كشاورزي از طريق شفافيت اطلاعات، كشف قيمت، توزيع ريسك و سياليت در معاملات و همچنين تأمین منابع مالي مورد نياز فعالان بخش كشاورزي از طريق توسعه بازار سرمايه است كه اولي در كشورهاي درحال توسعه و دومي در كشورهاي پيشرفته و صنعتي ملاك عمل قرار مي گيرد.