بیماری اختلال شخصیت وابسته
مجید سلطانی
بيماران مبتلا به اختلال شخصيت وابسته (Dependent Personality Disorder)، نيازهاي خود را تحت الشعاع نيازهاي سرگردان قرار مي دهند، مسئوليت هاي مهم زندگي خود را به گردن ديگران مي اندازند، به خود مطمئن نيستند و اگر مدت کوتاهي تنها بمانند، احساس نگراني و ناراحتي مي کنند.
 در این رابطه گفتگويی با دکتر محمدمهدي قاسمي، روان پزشک، انجام شده که در زیر آورده شده است.
   اختلال شخصيت وابسته در آقايان بيشتر است يا خانم ها؟
اختلال شخصيت وابسته در خانم ها شايع تر از آقايان است. تقریباً 2/5 درصد از تمام اختلالات شخصيتي در اين مقوله جاي مي گيرد. اين اختلال در بچه هاي کوچک خانواده شايع تر از بچه هاي بزرگ تر
 است. کساني هم که در کودکي بيماري جسمي مزمني داشته اند ممکن است بيش از بقيه افراد، مستعد اين اختلال باشند.
رفتار اين افراد را چگونه تحليل مي کنيد؟
   مشخصه اختلال شخصيت وابسته، رفتاري حاکي از وابستگي و سلطه پذيري به صورت نمونه اي نافذ و فراگير است. افراد مبتلا به اين اختلال از تصميم  گيري
 عاجزند، مگر آن که با ديگران زياد مشورت کرده و کاملاً مطمئن باشند. آنها از موقعيت هاي مسئوليت آور
 پرهيز مي کنند و اگر از آنها خواسته شود که نقش مدير را در جايي به عهده بگيرند، مضطرب مي شوند و ترجيح مي دهند زیر سلطه باشند.
   انجام تکاليفي را که مربوط به خودشان است دشوار مي يابند، اما اگر قرار باشد آن تکاليف را براي کسي ديگر انجام دهند مداومت در آنها کاري برايشان ندارد. اين گونه بيماران دوست ندارند تنها باشند و دلشان مي خواهد کسي را پيدا کنند که بتوانند به او دلبسته شوند و همين دلبستگي، روابط آنها را خدشه دار
 مي سازد.
اگر بخواهيم درباره مهمترين خصيصه هاي اين افراد صحبت کنيم به چه نکاتي مي توان اشاره کرد؟
مهمترين خصيصه "اختلال شخصيت وابسته" نداشتن اعتماد به نفس، وابستگي کامل به ديگران، رفتار تسليم جويانه، کمرويي، ترديد و پرهيز از پذيرش مسئوليت است. نياز بيش از حد شخصيت وابسته به اينکه تحت حمايت و مراقبت قرار گيرد، سبب مي شود تسلط ديگران و اجحاف و بد رفتاري آنان را بپذيرد. ترس اين افراد از جدايي موجب مي شود رفتاري تسليم جويانه و حقارت آميز در برابر ديگران در پيش گيرند. فرد مبتلا به اختلال شخصيت وابسته، خود را بدون کمک ديگران کاملاً بي پناه و ناتوان مي پندارد، در نتيجه مي کوشد که با رفتارهاي حقيرانه و چاپلوسانه، حمايت و مراقبت ديگران را کسب کند.
اين رفتارها از چه زماني بروز مي کند؟
اين رفتارها از ابتداي جواني و در زمينه هاي گوناگون بروز مي يابد. شخصيت وابسته در تصميم گيري هاي معمولي روزانه هم، دچار مشکل است. اين افراد هيچ گاه کاري را خودشان شروع نمي کنند و منتظر مي مانند ديگران آغازگر کار باشند و حتي درباره مسايل کاملاً شخصي از ديگران مي خواهند برايشان تصميم بگيرند و مسئوليت را بر عهده آنها مي گذارند،
 بنابراين ديگران براي اين افراد تعيين مي کنند
که آنان چه کاري بايد انجام دهند يا چه کاري نبايد انجام دهند.
با اين توضيحات "گفتن نه" براي افراد با شخصيت وابسته نيز خيلي دشوار است؟
   اين افراد به دليل اين که مي ترسند حمايت يا تأثیر ديگران را از دست بدهند قادر به گفتن "نه" نيستند و نمي توانند مخالفت خود را با نظر ديگران بيان کنند. اين افراد مي ترسند کاري را به تنهايي انجام دهند و براي خريد، رفتن به مطب پزشک، رفتن به مدرسه فرزند بايد فرد ديگري آنان را همراهي کند. چنين افرادي جرات و جسارت ندارند يا به خود حق نمي دهند نسبت به ديگران به ويژه افرادي که به آنها تکيه دارند، خشمگين شوند زيرا همواره مي ترسند حمايت و اتکاي اين افراد را از دست بدهند، در نتيجه مورد ظلم و بدرفتاري از سوي ديگران قرار مي گيرند و با اينکه ناراحت اند وخودخوري مي کنند، ولي لام تا کام حرفي نمي زنند.
رفتار افراد وابسته در جمع چگونه است؟
هنگامي که در جمع، موضوعي مطرح مي شود که اين افراد اطلاعات خوبي از آن داشته باشند، سخني
 نمي گويند و منتظر مي مانند تا ديگران اظهارنظر کنند، زيرا به عنوان يک اصل پذيرفته اند که ديگران در هر موردي بهتر و مطلع تر از آنان هستند. در واقع اين افراد اعتقاد پيدا کرده اند که براي آغاز، ادامه يا پايان هر کاري محتاج به کمک ديگران هستند، چه اين کار رسيدگي به کودکشان باشد يا تهيه گزارش براي رييس اداره. آنان اين گونه باور دارند که از کارکرد مستقل ناتوان هستند و خود را به صورت افرادي نيازمند به ياري هميشگي ديگران مي پندارند و در عين حال احتمال دارد که اگر به اين افراد اطمينان دهيم فرد ديگري، کارشان را سرپرستي يا تأييد مي کند،
به خوبي از عهده انجام کار برآيند.
بنابراين افراد وابسته هيچ گاه به موفقيتي در زندگي شان دست نمي يابند. دقيقاً همين طور است، زيرا اين افراد تصور مي کنند که هر پيشرفت يا موفقيتي موجب طرد شدن آنان از سوي ديگران مي شود. شخصيت وابسته براي حل مشکلات خود هميشه به ديگران اتکا دارد و در نتيجه مهارت هايي را که لازمه يک زندگي مستقل است، نمي آموزد و به اين ترتيب سبب تداوم وابستگي خود مي شود.
روابط و تعاملات افراد وابسته، با ديگران چگونه است؟
فرد وابسته مي خواهد روابط خود را با ديگران به هر قيمتي حفظ کند، بنابراين ناچار به تحمل انواع حقارت ها مي شود و پيوندهاي او با ديگران نامتعادل و مخدوش است. اين فرد بدون آن که هدف والايي داشته باشند تنها به منظور حفظ رابطه خود با ديگري ممکن است دست به فداکاري بزند و بدرفتاري هاي لفظي و جسمي را تحمل کند. اگر تنها بماند، به علت ترس شديد و غير واقعي در مورد ناتواني از مراقبت خود، احساس ناراحتي و درماندگي مي کند. در برخي موارد خود را تنها به اين دليل که تنها نماند وابسته مي کند، در حالي که از بودن با ديگران هيچ لذتي نمي برد. هنگامي که رابطه نزديک او با ديگران به پايان برسد،( مثلاً در اثر مرگ آن فرد يا قطع رابطه از سوي افراد)، شخصيت وابسته به سرعت در جستجوي رابطه با ديگري برمي آيد تا مراقبت و حمايتي که نياز دارد فراهم کند.
افراد وابسته معتقدند که بدون حمايت ديگران قادر به زندگي نيستند، اين باورها چه تبعاتي در پي دارد؟
چنين تفکري موجب مي شود تا اين افراد بدون بررسي و دقت، خود را به فرد ديگري وابسته کنند، به طور مثال مرد وابسته اي که زنش تحمل رفتارهاي او را نداشته و از وي جدا شده است، بلافاصله با نخستين زني که به تقاضاي ازدواج او پاسخ مثبت دهد، ازدواج مي کند. اين افراد نسبت به خود، ديدگاهي منفي و بدبينانه دارند. توانايي هاي
 خود و حتي آنچه را که مالک هستند ناچيز مي شمارند، ممکن است هميشه در خلوت و در جمع خود را نادان فرض کنند.هر گونه انتقاد و پذيرفته نشدن از سوي ديگران را دليلي محکم بر بي ارزش بودن خود تلقي کنند، و اعتماد به نفسشان کمتر مي شود. در شغلي که نياز به تصميم گيري مستقل دارد، قادر به فعاليت نيستند. هنگام تصميم گيري، مضطرب مي شوند و از موقعيت هاي مستلزم مسئوليت، هراس دارند. روابط اجتماعي آنها محدود به افرادي مي شود که به آنها وابسته اند.
افسردگي و اضطراب در اين افراد شيوع دارد.
آيا اختلال شخصيت وابسته درمان پذير است؟
درمان اين افراد بر اساس روان درماني و دارو درماني است. روان درماني بينش گرا، بيمار را قادر مي سازد که زمينه رفتار خود و چگونگي شکل گيري آن را دريابد. بيمار با حمايت پزشک مي تواند نسبت به قبل مستقل تر، پرجرات تر و متکي تر به خود شود. البته بايد اين نکته را مد نظر داشته باشيم که اگر پزشک، بيمار را به تغيير در روابطش تشويق کند، ممکن است بيمار مضطرب شود و بين پذيرفتن آن چه بهتر است انجام دهد و پذيرش وضعيت جاري سردرگم بماند و امکان دارد حتي با قطع درمان، رابطه بيمارگونه و وابسته خود را ادامه دهد.
رفتاردرماني، درمان جرات آموزي، خانواده درماني و گروه درماني با نتايج موفقيت آميز در بسياري از موارد به کار رفته است.

خشكی صبحگاهی زانوها
شکوفه شجاعی
اگر قرار باشد یك بیماری استخوانی، درد مشترك جامعه ما لقب بگیرد آن بیماری می تواند آرتروز مفاصل باشد.
حتماً در اطراف خود زنان و مردان زیادی را دیده اید كه از درد زانو شكایت دارند و هنگام بالا رفتن از پله ها مدام ناله می كنند. این بیماران عمدتا آرتروز دارند.
بیماری آرتروز یكی از شایع ترین مشكلات مفاصل در بین خانم های ایرانی است كه البته بیشتر در سنین بالا بروز می كند.
   برای آشنایی هرچه بیشتر با این مشكل و راه حل های آن پای صحبت های دكتر شهرام صادقی، متخصص طب فیزیكی نشستیم.
آقای دكتر ابتدا بفرمایید آرتروز چیست و چه بخش هایی از بدن را درگیر می كند؟
آرتروز یا استئوآرتریت شایع ترین بیماری از گروه التهاب مفاصل است. در این بیماری غضروف مفصل صدمه دیده و
كم كم از بین می رود.
آرتروز ممكن است هر مفصلی را درگیر كند، اما مفاصل بزرگ كه وزن بدن را تحمل می كنند، مثل مفاصل زانو و ران و ستون فقرات بیشتر در معرض ابتلا هستند.
اصلی ترین علایم این بیماری چیست؟
آرتروز علایم زیادی دارد، ولی 3 علامت آن شایع تر و مشخص تر هستند:
اول خشكی مفصل پس از استراحت است، به این معنی كه گاهی اوقات وقتی مفصل به مدت طولانی بی حركت بماند ، هنگام انجام فعالیت درد خواهد داشت. شاید دیده باشید كه بیماران مبتلا به آرتروز زانو، صبح ها كه از خواب بیدار می شوند به سختی راه می روند، اما بعد از مدتی كم كم راه رفتن آنها به حالت عادی باز می گردد. خشكی مفاصل بعد از یك دوره طولانی عدم فعالیت بسیار شایع است، ولی به ندرت بیشتر از
نیم ساعت طول می كشد.
دومین علامت كاهش انعطاف پذیری است؛ به همین دلیل بیماران مبتلا به آرتروز نمی توانند به راحتی مفاصل خود را خم و راست كنند.علامت سوم هم درد مفصل است.
توصیه می شود كسانی كه بیشتر از دو هفته چنین علایمی را در مفاصل خود دارند، حتما به پزشك مراجعه كنند.
چه اتفاقی می افتد كه كسی به آرتروز مبتلا
می شود؟
 ببینید علت ایجاد این بیماری هنوز به طور واضح شناخته نشده است، ولی چند عامل وجود دارند كه می تواند زمینه ساز ابتلا به آرتروز باشند.
یكی سن بالاست كه این بیماری معمولاً در افراد بالای 40 سال دیده می شود. دوم جنس فرد است، چون آرتروز در خانم ها
 بیشتر از آقایان بروز می كند، ولی دلیل آن هنوز به درستی مشخص نشده است. مورد بعدی ناهنجاری های مادرزادی استخوانی و یا صدمه به مفصل است. آرتروز در ورزشكاران حرفه ای
 مثل فوتبالیست ها كه مدام در معرض ضربه خوردن هستند، بسیار شایع است. صدمات غیرورزشی مثل تصادفات رانندگی هم زمینه را برای آرتروز مهیا می كند.
آیا چاقی هم در ابتلا به آرتروز تأثیر دارد؟
به نكته خوبی اشاره كردید. چاقی خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می دهد. به طور كلی هر چقدر وزن بالاتر باشد، مفاصل بزرگ (مثل زانوها) باید بار و فشار بیشتری را تحمل كنند و در نتیجه خطر ابتلا به آرتروز در آنها بیشتر می شود. چاقی حتی احتمال بروز آرتروز در دست ها را هم افزایش می دهد.
این بیماری چه عوارضی دارد؟
متأسفانه این بیماری با گذشت زمان بدتر می شود و هنوز درمان قطعی برای آن پیدا نشده است، اما با كمك برخی روش های درمانی می توان درد ناشی از این بیماری را كاهش داد و كیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید.
حدود یك سوم از بیماران مبتلا به آرتروز ممكن است دچار ناتوانی های شدیدی شوند.
گاهی درد و ناراحتی مفصل آنقدر شدید می شود كه بیمار نمی تواند از آن مفصل استفاده كند.
به روش هایی برای كاهش درد و مشكل بیمار اشاره کردید. این روش ها شامل چه مواردی هستند؟
در موارد بسیار شدید آرتروز، جراحی تعویض مفصل توصیه می شود، اما قبل از جراحی معمولاً روش های مختلفی پیشنهاد می شود كه تا حد امكان كار به جراحی نکشد كه یكی از آنها استراحت دادن به مفصل دردناك است. بیمار باید در هر ساعت، دست كم ده دقیقه به مفصل خود استراحت دهد و سعی كند تا حد امكان فعالیت های بدنی خود را طوری تنظیم كند كه مفصل دردناک، كمتر فعال باشد.
روش دیگر ورزش كردن است كه باید حتما با نظارت و اجازه پزشك انجام شود تا مشكل مفصل را تشدید نكند یا باعث بروز درد جدیدی نشود. ورزش های سبك و مفرح مثل پیاده روی و شنا بیشتر توصیه می شوند. با ورزش كردن، عضلات اطراف مفاصل تقویت شده و ثبات مفصل افزایش پیدا می كند. البته ورزش كردن نباید باعث بروز درد در مفصل شود و اگر چنین اتفاقی رخ دهد، فورا باید ورزش را متوقف كرد.
در افرادی كه اضافه وزن دارند كم كردن وزن باید حتما مدنظر قرار گیرد. البته رژیم گرفتن و ورزش كردن برای كاهش وزن باید زیر نظر پزشك انجام شود.
برای كاهش درد ناشی از آرتروز می توان از كیسه یخ نیز استفاده كرد.
در اغلب موارد پزشك برای بیمار داروهای ضد درد و ضد التهاب
 تجویز می كند كه در كاهش درد مفصل مؤثر است.
كمی هم درباره روش های جراحی برای درمان آرتروز توضیح دهید.
ببینید این روش ها از پاكسازی فضای مفصلی تا تعویض كامل مفصل متفاوت هستند و جراح بر حسب شدت بیماری، از یكی از این روش ها استفاده می كند. بیماران توجه داشته باشند كه جراحی زمانی توصیه می شود كه روش های درمانی دیگر (كه به تعدادی از آنها اشاره شد) مؤثر واقع نشده باشند و بیمار قادر به انجام فعالیت های عادی و روزمره خود نباشد.
برای بیماران مبتلا به آرتروز چه توصیه هایی دارید؟
مهمترین نكته برای بیماران مبتلا به آرتروز به كارگیری روش هایی
 است كه باعث كاهش درد و ناراحتی شان شود. مثل تمام بیماری های دیگر، داشتن یك رژیم غذایی مناسب و سالم مفید خواهد بود. بیمار باید به حد كافی مواد مورد نیاز بدن خود را از طریق غذا تأمین كند، چون اگر تغذیه نامناسب باشد، بدن ضعیف می شود و به تبع آن مقابله با بیماری دشوارتر می شود.
اگر پزشك برای شما داروی ضددرد تجویز كرد، حتماً سروقت آن را بخورید، چون اگر درد شروع شود و بعد شما مسكن مصرف كنید، درد دیرتر و سخت تر آرام می شود، اما مصرف مرتب و طبق دستور پزشك باعث می شود شدت حملات درد كاهش یابد.
   سعی كنید از مفصل بیمار خود كمتر كار بكشید، مثلاً اگر مفاصل انگشتان یك خانم مشكل دارد، بهتر است از كیفی استفاده كند كه روی شانه می افتد نه كیفی كه باید دائما در دست گرفته شود. اگر دست شما مشكل دارد، سعی كنید برای برداشتن اجسام از دست سالم خود بیشتر استفاده كنید تا فشار كمتری روی مفصل دردناك وارد شود. بیمارانی كه در مفصل زانو یا ران دچار مشكل هستند بهتر است در صورت صلاحدید پزشك، از عصا موقع راه رفتن استفاده كنند.
سعی كنید بدنتان در هنگام راه رفتن یا نشستن، در وضعیت صحیحی قرار داشته باشد.
آب درمانی، هم به عنوان ورزش و هم به عنوان عاملی جهت تصحیح وضعیت ایستادن و راه رفتن می تواند به شما كمك كند.

ارتباط سرماخوردگی با خواب شب
خواب شبانه کمتر از هفت ساعت، خطر ابتلا به سرماخوردگی را افزایش می دهد.
محققان علوم پزشکی می گویند: کسانی که شبانه کمتر از هفت ساعت خواب راحت داشته باشند، 3 برابر دیگران سرما می خورند.
محققان دانشگاه کارنگی ملون در پیترزبورگ اعلام کردند در صورتی که میزان کم خوابی افراد بیشتر شود، احتمال ابتلای آنان به سرماخوردگی حتی تا 5 برابر نیز افزایش می یابد.
محققان با بررسی 153 مرد و زن بین سال های 2000 تا 2004 به این نتایج دست یافتند.
محققان با بررسی وجود ویروس سرماخوردگی دریافتند، میزان ابتلا به سرماخوردگی با میزان خواب در شب در ارتباط است.


با وجود سرماي زياد، سالم بمانيد
زمستان فرامي رسد، طول روزها به تدريج كم مي شود و بارش باران و برف ما را از هر گونه فعاليتي در هواي آزاد بازمي دارد.
در طول زمستان بايد بيشتر به سلامتي و مصونيت بدن توجه كرد. فعاليت هاي بدني و گردش در طبيعت، نقش عمده اي در اين مسئله دارند.
پس از يك روز كار به خانه مي آييم. خوشحال هستيم كه در كنار خانواده چاي مي نوشيم و از خانه خارج
نمي شويم.
اما درست در همين لحظات است که بايد خانه را ترك كنيم و به گردش و پياده روي برويم.
پرسشي كه براي ما مطرح مي شود اين است "چرا در زمستان بايد بيشتر در طبيعت باشيم؟"
حركت كردن، قوي ساختن ساختار ايمني بدن
براي سالم ماندن بايد به ورزش و حركات بدني توجه كرد. ولي افراد معتقدند که «از خانه خارج شدن در زمستان باعث سرماخورگي مي شود». اين عقيده اي نادرست است.
سرماخوردن تا حدي به سرد بودن هوا بستگي دارد، ولي ضعيف شدن ساختار ايمني بدن در واقع باعث سرماخوردگي مي شود.
در راه هاي ورودي بدن مثلاً در مجاري تنفسي، پوست، مخاط و خون، عليه باكتري ها و ويروس ها سد ايجاد مي شود.
يك ساختار ايمني ضعيف نمي تواند بدن را در برابر بيماري ها مصون سازد؛ برعكس در اثر ورزش و گردش در هواي آزاد، خون بيشتري در مجاري تنفسي و مخاط جريان يافته، رطوبت كافي در آنها ذخيره شده، سد بزرگي در برابر حمله باكتري ها و ويروس ها ايجاد مي شود.
تجربيات نشان مي دهد كه ورزشكاران به ندرت بيمار مي شوند.
براي فعال بودن امكانات بسياري وجود دارد
هواي سرد دليلي براي خانه نشيني نيست. هر هوايي لباس مخصوص به خود را مي طلبد.
اگر لباس گرم و مناسب بپوشيم (لباس هايي كه به پوست امكان تنفس مي دهند)، مي توانيم مدتي طولاني در هواي آزاد فعاليت بدني داشته باشيم، بدون آنكه سرما بخوريم.
نكته قابل توجه اين است كه ماهيچه هاي بدن در هواي سرد زمان بيشتري براي گرم شدن لازم دارند بنابراين نبايد به ماهيچه ها فشار آورد و بايد خيلي آرام و قدم به قدم پيش رفت.
مسلم است كه ورزش ها و گردش هاي دسته جمعي لذت بخش تر از ورزش هاي انفرادي هستند.
اگر برايتان مشكل است تنها در طبيعت باشيد، از دوستان خود بخواهيد كه با همراه شما باشند.
در صورت سردبودن هوا، مي توانيد به سالن هاي ورزشي برويد و بدمينتون، تنيس و ورزش هاي مشابه را انجام دهيد يا از استخرهاي سرپوشيده استفاده كنيد.
تغذيه خوب، انسان را سالم نگه مي دارد
سالم ماندن در طول زمستان مستلزم داشتن تغذيه اي خوب و مقوي است كه قاعده كلي اش اين است:
5 بار در روز بايد ميوه و سبزي خورد.
در برنامه غذايي بايد مواد سبوس دار مثل نان، برنج، انواع ماكاروني و محصولات لبني بدون چربي گنجانده شود.
گوشت و مواد قندي بايد به مقدار نياز بدن و كمتر از هميشه استفاده شوند.
برعكس سبزيها به خصوص انواع كلم، نقش عمده اي در قوي ساختن ساختار ايمني بدن دارند. ميوه ها داراي مواد معدني و ويتامين هاي لازم هستند.
در زمستان گلابي، سيب و مركبات مثل پرتقال، نارنگي و ميوه هاي مناطق گرمسيري مثل كيوي و آناناس توصيه مي شود.
از ويتامين هاي آماده مثل انواع مولتي ويتامين نيز مي توان استفاده كرد.
كساني كه در زمستان فعاليت بدني دارند نيازمند مواد معدني مانند آهن، منيزيم و روي هستند. آهن و روي نقش اساسي در ماهيچه سازي و انتقال اكسيژن دارند.
براي سالم و سرحال ماندن در زمستان بايد به حد كافي آب نوشيد، چون در زمستان احساس تشنگي کم است. بايد به اين مسئله توجه كرد و روزانه حدود 2 ليتر آب و نوشيدني نوشيد.