روزنامه عصر مردم

توانمندیهای جامعه عشایری ایران برای جذب گردشگران ملی و بین المللی
سمن رخ صهبانیا جعفر بیگلو

امروز توریسم [گردشگری] به عنوان یک صنعت در کشورهای مختلف دنیا، موقعیت ممتازی را به خود اختصاص داده است. اهمیت گردشگری از ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در اقتصاد بین المللی و ملی مطرح مي باشد به گونه ای که از آن به عنوان «صادرات نامرئی» نام برده اند، از این حیث تعدادی از کشورها که برنامه ریزی های همه جانبه برای معرفی و بهره برداری از توانمندیهای گردشگری خود داشته اند، درآمد میلیاردی از صنعت گردشگری کسب نموده اند. در کشور ما بخصوص در مناطق عشایری پتانسیلهای [توانشهای] بسیار زیادی برای  جذب گردشگران بین المللی و ملی وجود دارد. شناسایی و معرفی این توانشها و برنامه ریزی همه جانبه برای این توانمندیها، مي تواند موجبات جذب گردشگر را فراهم نماید.
جامعه عشایری ایران با توجه به تنوع توانمندیهای طبیعی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، مردم شناسی و... جایگاه بسیار شاخصی از حیث جذب گردشگر در کشور مي تواند دارا باشد. پراکندگی قلمرو عشایر در حدود 59 درصد از عرصه کشور و وجود مناظر طبیعی با آب و هوای متفاوت، وجود ایلها و طوایف مختلف عشایری با حوزه های فرهنگی، عادات و آداب و آیین های قومي و محلی، سرمشق زیستی و معیشت و... که متفاوت از یکدیگر هستند جاذبه های بسیار خوبی برای جذب گردشگر در مناطق عشایری کشور فراهم نموده است.
توانمندیهای طبیعی مناطق عشایری و اثر آن در جذب گردشگر
ایران بنا به موقعیت خاص جغرافیای خود، یکی از مهمترین مناطق کوچ نشینی در جهان به شمار مي رود. یکی از بارزترین توانمندیهای مناطق عشایری ایران که در جذب گردشگر طبیعت گرا مؤثر است، توانمندیهای طبیعی زیست عشایر کشور مي باشد.
منابع عظیم حوزه های آبخیز و سرشاخه های مهم رودخانه های کشور، ارتفاعات مهم جنگلها، مراتع، ایل راههای مهم، ویژگی های اقلیمی، دریاچه ها، تالابها، باتلاقها، آبهای معدنی و... از مظاهر مهم توانمندیهای طبیعی مناطق عشایری کشور محسوب مي شوند که چشم انداز طبیعی برجسته ای را پدید مي آورند و در جذب گردشگر مؤثر مي باشند.
توانمندیهای شیوه معیشتی
شیوه معیشتی کوچ نشینی سنتی به عنوان یکی از شیوه های زیستی که سازگاری انسان با طبیعت را نشان مي دهد و همه مظاهر آن یعنی کوچ نشینی، دامداری سنتی، استقرار در زیر سرپناههای قابل حمل (سیاه چادرها، آلاچیق) از مواردی هستند که به دلیل سادگی، انطباق با طبیعت و فعالیت دسته جمعی و... برای بسیاری از گردشگرهای دنیا دارای جذابیت مي باشند و گرچه شیوه معیشتی کوچندگان، دامداری سنتی است اما به دلیل شرایط خاص هر ایل در قلمرو جغرافیای مختلف با منابع طبیعی متفاوت زندگی مي کنند و موجب تنوع در شیوه های معیشتی مي شوند که ویژگی منحصر به فردی به زندگی عشایر داده است و در جذب گردشگران بین المللی و ملی مؤثر است.
توانمندیهای اقتصادی جامعه عشایری از نظر جذب گردشگر
فعالیت های جامعه عشایری، فعالیتی اقتصادی است که هر خانوار یک واحد تولیدی مي باشد و همه اعضای خانواده با توجه به سن و جنس، سهمي در انجام فعالیتها دارند. پرورش دام برای تولید گوشت و سایر فعالیت ها، تنوع شیوه های نگهداری دام با انواع تولیدات دامي و همچنین انواع صنایع دستی  مختلف متناسب با تجربیات خود تولید مي نمایند که از مهمترین مظاهر اقتصادی جامعه عشایری مي باشد. تولیدات صنایع دستی مهمي همچون قالی، قالیچه، گلیم، جاجیم، خورجین، گبه و... از جمله صنایع دستی هستند که بعضاً معروفیت جهانی دارند. اصالت، ظرافت، مرغوبیت، تنوع در رنگ و... از جمله خصایص صنایع دستی ایلات و عشایر کشور مي باشند که از دیرباز برخی از این صنایع دستی در بازارهای بین المللی به فروش مي رسند و جای خود را در بازار صنایع دستی باز کرده اند و با برنامه ریزی صحیح و مناسب مي توان در شکوفایی این توانمندی ها، اقدامات مؤثری را در جهت توسعه گردشگری انجام داد.
توانمندیهای اجتماعی و فرهنگی
هر نوع زندگی دارای آداب و سنن خاص خود است که برای سایر شیوه های زندگی مي تواند جذاب باشد. جامعه عشایری ایران به دیل تعدد و توزیع در مکانهای مختلف دارای آداب و سنن، مراسم، نوع لباس خاص، فولکلورها و سمبلهای ویژه ای مي باشند که عمدتاً اصیل، با هویت و دارای سابقه چند هزار ساله مي باشد. هر چقدر یک کشور از اصالت ها و ارزشها و هویت های فرهنگی متعادلتری برخوردار باشد، ضرورت تبادل فرهنگی بیشتر احساس مي شود و ایلات عشایر ایران با داشتن ارزشها،  اصالت ها و هویت های متعالی ایرانی، اسلامي در این خصوص نقش ویژه ای را دارا مي باشند.
انواع پوشش زنان و مردان ایلات که هر یک ویژگی خاص خود را دارد و به عنوان سمبل و مظهر فرهنگی ایلات مختلف معروف مي باشند. اعیاد، مراسم عروسی، سوگواری، جشن ها و... همه دارای جذابیت هایی برای گردشگران و حتی سایر اقوام مي باشند.
تنوع توانمندیهای ایلات و عشایر و اثر آن در جذب گردشگر
از ویژگی های مهم مناطق عشایری کشور، وجود تنوع توانمندیها مي باشد. توانمندیهای طبیعی، اقتصادی، شیوه معیشتی، اجتماعی،  فرهنگی و... توأم با یکدیگر موجب مي گردد که گردشگر با حضور در مناطق عشایری از چندین جاذبه برخوردار گردد و این نکته (تنوع و توانمندیها) در گرایش گردشگران به مناطق عشایری دارای اهمیت مي باشد. تنوع جاذبه های توریستی مناطق عشایری و تلفیق این توانمندیها و سازماندهی طبیعی که خالق هستی در بسیاری از مناطق به وجود آورده و تحسین هر فرد با بینش و دارای ذوق را برمي انگیزاند که تهیه طرح جامع گردشگری عشایری جهت شناسایی دقیق توانشهای هر یک از مناطق عشایری پیشنهاد مي شود. این شناسایی مي تواند زمینه ای شود تا ظرفیت های بالقوه بسیار بالایی که هم اکنون مناطق عشایری دارا مي باشند را به فعلیت رسانده و اثرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را در مناطق داشته باشد.
در پایان به چالشها و چشم اندازهای توسعه گردشگری در مناطق عشایری در قالب اهداف سیاست ها و راهکارهای پیشنهادی پرداخته مي شود.
اهداف
1 - توسعه پایدار گردشگری در مناطق عشایری 2- تجهیز مناطق عشایری به امکانات و زیرساخت های متناسب با توسعه گردشگری 3- بهبود وضعیت معیشت عشایر از طریق جذب گردشگران 4- معرفی فرهنگ جامعه عشایری به گردشگران داخلی و خارجی 5- حفظ فرهنگ عشایری به عنوان بخشی از میراث فرهنگی کشور.
سیاستها
1 - شناسایی و معرفی فرهنگ، سنت، آداب و رسوم ایلات و طوایف مختلف و مناطق دیدنی و طبیعی 2- آموزش عشایر در زمینه شناخت ماهیت گردشگری 3- مشارکت دادن جامعه عشایری در فعالیت گردشگری و تشویق تورگردانان به تخصیص بخشی از درآمد تورها به جامعه عشایری 4- اقدام به برپایی همایش، نمایشگاه ها، جشنواره های فرهنگی، هنری و مسابقات ورزشی در میان عشایر استانها به منظور جذب گردشگر و ترویج ایرانگردی 5- حمایت از صنایع دستی و سوغات محلی عشایری جهت فروش به گردشگران 6- اولویت دادن به گردشگران داخلی در توسعه گردشگری عشایر.
چالشها
1 - ناشناخته بودن جاذبه های گردشگری مناطق عشایری و ضعف تبلیغات 2- ضعف ارتباط مؤسسات گردشگری با عشایر 3- عدم شناخت جامعه عشایری از ماهیت و مزایای گردشگری 4- عدم برنامه های تلویزیونی مناسب جهت تبلیغ جاذبه های گردشگری در مناطق عشایری 5- ضعف زیرساختها و امکانات زیربنایی گردشگری در مناطق عشایری 6- نبود راهنماهای آموزش دیده برای مناطق عشایری 7- نبود ساز و کار مناسب برای بهره­گیری عشایر از درآمد گردشگری.
برنامه های پیشنهادی
1 - انجام مطالعات دقیق و جامع جهت شناسایی جاذبه های گردشگری در مناطق عشایری و تهیه طرح جامع گردشگری در مناطق عشایری 2- تربیت نیروی انسانی متخصص جهت توسعه گردشگری از بین جوانان عشایری 3- ایجاد آژانسهای ویژه گردشگری در مناطق عشایری 4- ایجاد امنیت برای گردشگران 5- ایجاد مراکز جهت معرفی جاذبه های گردشگری (نمایشگاه دائمی) در مراکز استانهای عشایرنشین.       

منابع انساني و ابعاد توسعه آن در صنعت گردشگري

اصولاً جهانگردي يک نوع فعاليت خدماتي است و تعداد زيادي از افراد و کساني که يک جهانگرد با آنها روبه رو مي شود و براي تأمین نيازهاي اساسي و تفريحي خود به آنها تکيه مي کند، براي موفق شدن در دیدن يک مکان يا منطقه که مقصد سفر است، نقش حياتي و سرنوشت ساز دارد. همچنين جهانگردي نوعي فعاليت مهمانداري و ميهمان نوازي است، بنابراين هنگامي که خدمتي ارائه مي شود مسئله صميميت و لطف ارائه کننده خدمت اهميت زيادي پيدا مي کند.
واقعيت غيرقابل انکار اين است که انسان به جايي که احساس کند مورد استقبال و خوشامدگويي قرار نخواهد گرفت، نمي رود. بنابراين نقش هاي ميهمان و ميزبان تا حد بسيار زيادي تعيين کننده تجربه هاي فراموش نشدني و خاطره هاي يک جهانگرد است و او را وا مي دارد که باز هم آن را تجربه کند يا اينکه عطايش را به لقايش ببخشد. تخصص، مهارت هاي اثر بخش، کارايي و رعايت احترام به هنگام ارائه خدمت از جمله چيزهايي نيستند که در خلا رخ دهند، بلکه نتيجه سرمايه گذاري هايي هستند که در زمينه آموزش و پرورش افراد به وجود می آید.
برنامه ريزي منابع انساني و اهميت آن برنامه ريزي منابع انساني روشي است منظم براي اطمينان يافتن از اينکه در زمان مناسب افرادي مناسب در پست هاي مناسب قرار بگيرند. از آنجا که صنعت جهانگردي نوعي فعاليت خدماتي است و به ميزان زيادي به افرادي وابسته است که در آن صنعت کار مي کنند، بنابراين براي توسعه صنعت مزبور بايد دانست براي احراز پست هاي کنوني چه تعدا افراد با چه نگرش هايي، مهارت ها و دانشي لازم است. در توسعه منابع انساني علاوه بر رعايت جنبه کمي بايد نسبت به جنبه هاي فرهنگي- اجتماعي  جامعه ميزبان حساسيت نشان داد.
در گذشته در فرايند توسعه منابع انساني به موضوع برنامه ريزي در منطقه ( مقصد مسافر) چندان توجهي نمي شد. اساس فرض چنان رفتاري بر اين واقعيت استوار بود که پس از تکميل طرح توسعه جهانگردي، مي توان به راحتي براي انجام کارهاي لازم افرادي را استخدام کرد و آموزش هاي کوتاه مدت به آنان داد و در پست هاي مورد نظر گمارد. اين يک ديدگاه کوته نگرانه بود. در کشورهايي که با کمبود نيروي انساني يا متخصص يا هر دو رو به رو بودند، سازمان ها و شرکت هاي جهانگردي نمي توانستند به موفقيتي دست يابند، زيرا وارد کردن نيروي کار ماهر نه تنها پرهزينه بود، بلکه با مخالفت هاي دولت روبه رو مي شد. در کشور ما ايران که با مازاد نيروي انساني فعال روبه رو هستيم، ضرورت دارد تا دولت با ايفاي نقش نظارتي و هدايتي خود، راهبردهاي مربوطه را اتخاذ کند.
راهبردهاي دولتي شامل فعاليت هاي زيادي مي شود، مثل مسئله آموزش و پرورش اين نيرو، مهاجرت، دستمزد و ساير اقدامات انگيزشي (در مورد کار) و اعمال نظارت هاي گوناگون. برنامه ريزي منابع انساني شامل موارد زير است:
•برآورد منابع انساني موجود در بخش جهانگردي و شناسايي نيازها و مسائل کنوني.
•برآورد منابع انساني مورد نياز آينده، از طريق برآورد تعداد کارکناني که باید در هر بخش از اين صنعت به کار مشغول شوند و تعيين شرايط افراد مورد نظر براي هر يک از اين کارها .
•برآورد نيروي انساني موجود در آينده .
•تدوين و اجراي برنامه هاي آموزشي براي تأمین نيروي انساني واجد شرايط آينده.
•فرصت هاي شغلي و استخدام در صنعت گردشگري
بازار کار و اشتغال در گردشگري
يافته ها نشان مي دهد که بخش سفر و جهانگردي به ازاي هر دلار در آمد حاصله، اشتغال بيشتري نسبت به ساير بخش ها ايجاد مي کند. به همين دليل بسياري از سياستگذاران، توسعه جهانگردي را سياست مطلوبي براي کاهش بيکاري در مناطقي مي دانند که در ساير بخش ها فرصت هاي اندکي دارند، حتي اگر اين مناطق داراي درآمد بالايي باشند. (اين پديده هنگامي رخ مي دهد که ساختار صنعتي يک منطقه ارزش افزوده بسيار بالا و در مقابل سرمايه بر و در نتيجه توزيع درآمد نابرابر و مشاغل اندکي داشته باشد.) نقش بخش سفر و حمل و نقل در اشتغالزايي، بستگي به نحوه محاسبه اشتغال و ماهيت بازارهاي محلي دارد. در يک مقطع زماني در سال، شمار شاغلان اين بخش ممکن است به چهار دليل اصلي زير، بالا باشد:
1. کاربر بودن نسبي برخي مشاغل
2. وجود مشاغلي که دستمزد کمي دارند.
3. وجود مشاغل پاره وقت و اتفاقي متعدد
4. اوج گرفتن فصلي تقاضا
کاربر بودن مشاغل در جهانگري
کاربر بودن مشاغل جهانگردي به ويژه در کشورهاي با دستمزد پايين، در مورد فعاليت هاي رستوران داري، عرضه سوغاتي و فعاليت هاي جهانگردي کوچک مصداق پيدا مي کند. اهميت سنتي خدمت شخصي و اين حقيقت که در بسياري از فعاليت ها تجهيزات و روش هاي خودکار توليد بسيار دير به کار گرفته شد، دليل اصلي اين پديده است. در مقابل، فعاليت هاي حمل و نقل و تورگرداني به طور کلي نسبتاً سرمايه بر هستند. بنابراين در فعاليت رستوران ها کاربرد روش هاي سرمايه بر در توليد غذا مشاهده مي شود، اما کارکنان به منظور ارائه غذا حفظ شده اند. يک ويژگي ديگر که کاربري بخش سفر و جهانگردي را نشان مي دهد، وجود فعاليت هاي کارآفرينانه کوچک در بسياري از حوزه هاي اين بخش است. چون توليد جهانگردي در بيشتر کشورها به صورت پراکنده انجام مي شود و در بسياري از مشاغل آن، جا براي متخصصاني وجود دارد که صرفاً يا عمدتاً نيروي کار خود را عرضه مي کنند. نمونه هاي اين پديده شمار بسيار زياد فروشندگان دوره گرد و سوغاتي فروش در بنادر و يا در جاذبه هاي جهانگردي کشورهاي کمتر توسعه يافته است. اين گروه ها غالباً خود اشتغال هستند، معمولاً سرمايه گذاري اندکي دارند، درآمد آنها اغلب بستگي به ميزان فعاليت آنها دارد و اغلب به صورت نقدي است و در آمارها درج نمي شود و با وجود اين آنها در صنعت گردشگري کار مي کنند.
مشاغل با دستمزد کم
در بيشتر کشورها به دلايل زير سطح دستمزدهاي اين بخش نسبت به ساير بخش ها پايين است.
بسياري از مشاغل جهانگردي ساده هستند، کارفرمايان، بسياري از مشاغل جهانگردي را ساده تلقي مي کنند حتي اگر در ارائه خدمت به مشتري واقعاً مهارت خاصي نياز باشد، بسياري از کارکنان دائمي نيستند، نرخ ترک کار بالاست و تشکيلات صنفي براي درخواست افزايش دستمزد اغلب ضعيف است.
در مناطقي که فعاليتي غير از جهانگردي وجود ندارد يا محدود است، اشتغال در جهانگردي هزينه ناچيزي دارد و بنابراین به دليل نبود مشاغل رقابتي، جهانگردي يک فعاليت انحصاري در خريد خدمات نيروي کار است و در نتيجه سطح دستمزدها را پايين نگه مي دارد.
اشتغال پاره وقت
شمار شاغلان در صنعت گردشگري و ميزان ساعات کار
قابل انتظار آنان متفاوت از يکديگر است. تقریباً در تمام کشورها شاغلان زيادي به صورت پاره وقت کار مي کنند و برخي ديگر به صورت موقت. آنها تنها براي دوره موقتي کار مي کنند که کارفرمايان براي تأمین تقاضاي نهايي، استخدام نيروي کار جديد را ضروري دانسته اند. اغلب دو عامل زير استفاده از شاغلان پاره وقت و موقت را ضروري مي کند:
- بنگاه هایي که ظرفيت توليدي ثابتي دارند، با استفاده از شاغلان پاره وقت و موقت مي توانند هزينه ثابت نيروي کار را به هزينه متغير تبديل کنند.
- ماهيت بسياري از فعاليت هاي مسافرتي و جهانگردي شاغلاني را مي طلبد که به طور شبانه روزي يا دست کم بيش از ساعات معمول کار کنند. اين امر به معناي انجام نوبت کاري يا کار پاره وقت اضافي است.
چنين کارگراني اکثراً افراد شب کار هستند که شغل دومي را اختيار کرده اند يا گروه هاي همچون دانشجويان و دانش آموزان که به طور عادي جزو نيروي کار محسوب نمي شوند. اين عامل نيز ارزيابي سهم جهانگردي را در فعاليت هاي اقتصادي دشوار مي سازد، زيرا بسياري از اين مشاغل در آمارها ثبت نمي شوند.
فصلي بودن مشاغل
فصلي بودن جهانگردي به اين معني است که در بسياري از مقاصد دست کم دو بازار کار وجود دارد که يکي براي شاغلان دائمي است و ديگري براي شاغلان جهانگردي در فصول شلوغ. اشتغال فصلي همچون اشتغال موقت، شاغلان حاشيه اي را جذب مي کند و اگر فشار تقاضا نسبتاً کافي باشد دستمزدها افزايش مي يابد. اين امر ممکن است شاغلان تمام وقت بخش هاي ديگر را جذب کند و در نتيجه در بعضي فصول سطح دستمزد آنها را بالا مي برد.
پديده فصلي بودن اشتغال علاوه بر مشاغل مستقيم جهانگردي در مشاغل غيرمستقيم يا حاصل فعاليت جهانگردي نيز روي مي دهد. در بازارهاي کار آزاد اين امر اغلب به مهاجرت موقت و گسترده نيروي کار مي انجامد که انتقال درآمد و مخارج القايي بين مناطق را در پي دارد.
جمع بندي
در کشور ما نيز بخش هاي مختلف گردشگري مثل هتل ها و دفاتر خدمات مسافرتي و همچنين مراکز خدماتي ديگر مي روند تا با توجه به اهميت نقش نيروي انساني با روند رشد و توسعه اين صنعت همگام شوند و با تدوين برنامه هاي آموزشي متناسب با نيازهاي مشتريان خود، هم در ارتقاء مهارت هاي کارکنان خود تلاش کنند و هم خدماتي با کيفيت بالاتر به مشتريان ارايه کنند.
با در نظر گرفتن مطالب فوق، وضعيت فعلي توسعه منابع انساني در صنعت گردشگري ايران نياز مبرم به اصلاحات دارد و رواج فرهنگ توسعه منابع انساني نيز از ضرورتي انکار ناپذير برخوردار است تا در جاهايي که اين گونه مشاغل مثل کار در هتل ها و مراکز اقامتي با موانع فرهنگي مواجه است اصلاح شود.
به نظر مي رسد دست اندرکاران اين صنعت نيز به اهميت آموزش و توسعه منابع انساني شاغل در مراکز خود واقف هستند و در اين زمينه نيز با جديت مشغول به انجام اقداماتي هستند. بسياري از اين مؤسسات با ايجاد واحد توسعه منابع انساني در صدد افزايش مهارت هاي کارکنان خود و همچنين ايجاد رضايت شغلي که بر نوع خدمات ارايه شده توسط آنان به شدت اثر مي گذارد، هستند.

کویر مرنجاب 
محسن ادیب
کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل از توابع شهرستان کاشان در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود می شود.
ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود 850 متر می باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز و تاق و بوته های قیچ است.
پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، آفتاب پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین و ... اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده است 
نقاط دیدنی:
کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می شود. تپه های شنی بلند و جنگل های تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده است. دریاچه نمک آران و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می شوند. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده است. کاروانسرای مرنجاب که به دستور شاه عباس صفوی در کنار قنات مرنجاب بنا نهاده شده از جمله آثار تاریخی موجود در منطقه می باشد.
راههای ورود به منطقه
مسیر اول: مسیر شهر آران به سمت پادگان و سپس جاده خاکی مرنجاب که پس از طی مسافتی در حدود 45 کیلومتر
به مرنجاب می رسد.
مسیر دوم: مسیر پارک ملی کویر است که از پیشوا آغاز شده و سپس مبارکیه (15 ک.م)، قصر بهرام (60 ک.م)،
کاروانسرای سفیدآب (80 ک.م)  و سپس مرنجاب (50 ک.م) می باشد. شایان ذکر است تردد در این جاده تا سفیدآب نیاز به مجوز از سازمان حفاظت از محیط زیست استان سمنان دارد.
مسیر سوم: مسیر کاشان به ابوزیدآباد و سپس کاروانسرای سفیدآب و مرنجاب می باشد .
منبع: راسخون

کویر زرین
محسن ادیب
کویر زرین در فاصله 40 کیلومتری شمال کویر بافق (درانجیر) در استان یزد قرار گرفته است. این کویر در شمال غربی روستای ساغند و در جنوب روستای بیاضه قرار دارد. در قسمت شمالی این کویر ارتفاعات حاجی آباد زرین قرار گرفته که جهتی شمال شرقی - جنوب غربی دارند و قسمت جنوب غربی این کویر را گنبدهای نمکی پوشانده است. کویر زرین از دو قسمت تشکیل شده است که توسط ارتفاعاتی که از میانه، کویر را قطع می کند به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شده است. در حاشیه شمالی کویر تپه های ماسه ای قرار دارند که جهتی شمالی - جنوبی دارند. در بخش شرقی کویر نیز این تپه ها مشاهده می شوند که در این قسمت جهتی شمال شرقی - جنوب غربی
دارند.
سطح کویر جنوبی در حدود 280 کیلومتر مربع است که 45درصد آن را صفحات رسی و 55درصد آن را حوزه خیس (باتلاقی) در بر گرفته است. در قسمت جنوب و جنوب غربی
کویر صفحات رسی گسترش دارند. کویر شمالی از امتداد حاشیه جنوب شرقی و جنوب غربی بوسیله صفحات پوشیده از تپه های ماسه ای محصور گردیده است. چنین بنظر می رسد که تپه های شنی این منطقه تثبیت شده باشند. بر روی صفحات پوشیده از تپه های ماسه ای جهات مختلف بادی ملاحظه می گردد ولی بنظر میرسد که باد غالب در این منطقه جهتی به سمت شمال شرقی داشته باشد. آب زیرزمینی در این منطقه بالا بوده و وجود گیاهان فرآتیک نشاندهنده شوری کم خاک در این منطقه می باشد. کویر شمالی 300 کیلومتر مربع وسعت دارد و شکلی شبیه به مثلث دارد. 87درصد آنرا صفحات رسی (به خصوص در قسمت شرقی) پوشانده است و 13درصد آنرا حوزه خیس باتلاقی فرا گرفته است. رودخانه اصلی این کویر از سمت شرق کویر به کویر وارد شده که رودخانه ای فصلی می باشد.
مسیر دسترسی : مسیر خاکی از روستای بیاضه به سمت جنوب غربی به طول 105 کیلومتر از شمال این کویر می گذرد.
مسیر دوم: مسیر روستای ساغند به سمت روستای مغستان اکبر، بعد از روستا ادامه جاده خاکی از جنوب این کویر می گذرد.
منبع: راسخون