روزنامه عصر مردم

معبد آناهيتا

معبد آناهیتا در مرکز شهر کنگاور در مسير همدان به کرمانشاه قرار دارد. این بنا روی تپه ای طبیعی ساخته شده است.
معبد آناهيتا متعلق به آناهيتا، الهه پاكي و محلي براي نيايش آب بوده كه يكي از چهار عنصر مقدس و مورد احترام ايرانيان باستان است.
آناهیتا ایزد بانوی آبهای روان، زیبایی، فراوانی و برکت در دوران پیش از اسلام بوده است.
برخی از محققین، این بنا را کاخی ناتمام برای خسرو پرویز معرفی کرده اند. عده ای نیز زمان ساخت آن را به اواخر سده سوم و آغاز سده دوم قبل از ميلاد و عده دیگر آن را به سده اول قبل از ميلاد نسبت می دهند.
اين معبد كه براي استفاده از آب رودخانه شاپور در عمق 6 متري زمين قرار دارد، به صورت مكعب است و ديوارهاي اين معبد از سنگ هاي بزرگي بنا شده اند كه بين سنگهاي حجاري شده هيچ ملاتي وجود ندارد و اين سنگ ها توسط بست هاي آهني به هم متصل شده اند.
اين بنا بر پشته اي از صخره قرار گرفته که داراي 220متر طول و 210متر عرض است و ضخامت ديوار محيطي آن به 5/18 متر مي رسد.
در قسمت جنوبی بنا، پلکان دو طرفه ای به درازای 154 متر وجود دارد. هر دو تا پنج پله، در یک بلوک سنگی ایجاد شده است. تعداد سنگ پله ها در پلکان شرقی 26 پله و در پلکان غربی 21 پله است.
جوي هاي سنگي آب رودخانه را ميزان كرده و به طرز باشكوهي به آبگيري وسط معبد هدايت مي شده. نوع تقسيم آب و جريان آب درون معبد يكي از شگفتي هاي مهندسي در آن دوران مي باشد تا اين عنصر مقدس را به زيباترين شكل ممكن به نمايش بگذارند.
در چهار طرف معبد دالان هايي تعبيه شده كه در كف دالانها جوي هاي آب به صورت رفت و برگشت آب را به وسط معبد هدايت مي كرده است. در وسط معبد فضايي وجود دارد كه آب از اين جوي ها در آن جمع شده و استخر كوچكي حدوداً در ابعاد 10 در10 و عمق 20 سانتيمتر را پر آب مي كرده.
در دو طرف بالاي معبد آناهيتا سر چهار گاو در هر طرف به صورت رو به روي يكديگر قرار دارد كه در زمان آبگيري اين معبد عكس سر گاوها روي آب نقش مي بسته است.
ديو ار محيطي که ستون ها بر آن و اقع شده خود از دو قسمت تشکيل شده، قسمت د اخلي که با استفاده از سنگهاي قلوه و لاشه به ابعاد و اندازه هاي مختلف و ملات گچ ساخته شده و قسمت خارجي به وسيله يک رديف سنگ تراش نماساز شده است.
 ارتفاع اين ديوار نيز با توجه به شيب صخره اي که روي آن قر ار گرفته است در قسمتهاي مختلف متغير بوده و از چهار متر تا 12متر است که بعضي محققين با استناد به برخي محاسبات اين ارتفاع ر ا در ضلع جنوب غربي تا 18 متر تخمين مي زنند.
از ديگر بخش ها و عناصر اصلي بناي معبد آناهيتاي کنگاور مي توان به صفه آن اشاره کرد.
 آنچه از اين بخش باقي مانده و در کاوش های باستان شناسي مشخص شده، ديواري است در ضلع جنوبي صخره کنگاور که در بخش های شرقي و غربي اطراف صخره اثری از آن بر جاي نمانده است.
ضلع شمالي نيز مورد کاوش قر ار نگرفته و تنها در ضلع جنوبي آن ديواری با قطر 5/9متر و طول 93 به صورت يک سکو باقي مانده که بر روی بقايای ديوار آثاری مربوط به معماری يک حمام سلجوقي مشخص است.
مصالح عمده اين ديو ار را سنگ غير حجاری شده و ضخيمي تشکيل مي دهد که با استفاده از ملات گچ، روي هم تثبيت شده اند
 آخرين بخش از معماري بناي کنگاور را بقايای معماري فراز تپه تشکيل مي دهد، اين بخش شامل ديواري به قطر 6 متر است که محدوده اي در حدود يك هزار و 200متر مربع ر ا شامل مي شود که در جهت شرقي غربي ساخته شده است.
در تابستان سال ۱۳۴۷ برای نخستین بار هیئتی در تپه ناهید کنگاور به کاوش های باستان شناسی پرداخت.
پس از بررسی های اولیه مشخص شد که از مجموع تپه، تقریباً حدود 53 هزار متر مربع به بنای تاریخی اختصاص دارد که به جز چند سر ستون شکسته و تعدادی حجاری های پراکنده در کنار کوره های آهک پزی که چند سال قبل از آن تعطیل شده بود چیز دیگری مشهود نیست.
اعضای هیئت، عکس هوایی کنگاور را که در سال ۱۹۳۲ میلادی تهیه شده بود، پس از تعبیر و تفسیر و یافتن گرته و اثری از امتداد ابهام آمیز دیوار و صفه تاریخی مدفون، مورد استفاده قرار داد و موفق گردید بخشی از دیوار شرقی را در آن تشخیص داده و پس از کاوش، آن قسمت از صفه را از خاک ایام آزاد نماید.
با آغاز فعالیت های هیئت کاوش معبد آناهیتا در سال ۱۳۴۷ و پس از خرید و تخریب منازل مسکونی بالای تپه و اطراف آن نقشه و موقعیت مکانی این بنای تاریخی تهیه شد.

کتیبه داریوش بزرگترین کتیبه جهان

بیستون كوهی كه همیشه یادآور دلیری ها و افسانه هاست، در ایام نوروز پذیرای گردشگران بسیاری است كه از سراسر جهان به شوق تماشای گره خوردن هنر و شكوه در این اثر جهانی به كرمانشاه آمده اند. نقش برجسته و كتیبه داریوش یكی از مهمترین آثار مجموعه جهانی بیستون است. این نقش برجسته كه یكی از زیباترین یادگارهای ادبی و تاریخی ایران است، در 30 كیلومتری شمال شرقی شهر كرمانشاه بر روی صخره معروف به بیستون حجاری شده است.
به گفته كارشناسان میراث فرهنگی، كتیبه داریوش بزرگترین، پر اهمیت ترین و معتبرترین كتیبه ای است كه تاكنون در جهان شناسایی شده است.
در سال 522 قبل از میلاد داریوش، شاه هخامنشی نقشی از خود، فروهر، دو تن از بزرگان پارسی، گئومات، مغ و 9 تن از شاهان مغلوب را بر دیواره كوه بیستون حك می كند و علاوه بر این نقش فرامین و اندرزهای خود را به صورت كتیبه ای بر دل كوه بیستون حجاری می كند. داریوش شاه در این كتیبه شرح فتوحات خود را به خط میخی و سه زبان پارسی باستان و عیلامی و بابلی بر دل سنگ نگاشته است.
عظمت این كتیبه به گونه ای است كه فقط زبان پارسی باستان آن دارای 414 سطر است. در سنگ نگاره داریوش كه شش متر طول و 20/3 مترعرض دارد، تصویر داریوش به ارتفاع 78/1 متر در سمت چپ صحنه حجاری شده است.
وی تاج کنگره داری بر سر و پیراهن بلندی بر تن دارد، او دست راست را به علامت احترام بالا برده و در دست چپ كمانی را گرفته است.
در این صحنه داریوش پای چپش را بر روی سینه گئومات مغ نهاده است. در پشت سر داریوش "وینده فرنه " كمان دار و " گئو بروه " نیزه دار ایستاده اند كه از جمله هفت تنانی اند كه در براندازی گئومات شركت داشتند.
در زیر پای چپ داریوش گئومات مغ بر پشت خوابیده و به علامت التماس دست هایش را بالا برده است. پشت سر او صف اسیران با گردن ها و دست های از پشت بسته دیده می شود، در بالای سر هر یك از این اسیران و در زیر تنه گئومات مغ و بر روی دامن اسیر نام و نقش پادشاه شورش گر و جایی كه در آن شورش كرده ذكر شده است.
در بالای سر اسیران تصویر نمادینی از اهورامزدا در حال اهدای حلقه قدرت به داریوش حجاری شده و داریوش دست راستش را به نشانه نیایش اهورامزدا بلند كرده است.
در این نقش داریوش به معرفی خود و خاندانش می پردازد و در حقیقت با این نوشته مشروعیت خود را اعلام می كند، پس از آن شرح فتوحاتش را به خط میخی عیلامی در سمت راست سنگ نگاره و در مرحله بعد با خط میخی بابلی در سمت چپ سنگ نگاره حك می كند.
در مرحله نهایی در زیر نقوش برجسته شرح فتوحاتش را به خط میخی و به زبان فارسی باستان حك می كند. سنگ تراشان هخامنشی در حال نوشتن خطوط بر سینه كوه بودند كه سكاها دوباره سر به شورش گذاشتند.
داریوش در سال 519 قبل از میلاد "سكونخا" شاه سكاها را شكست داد و این رویداد را بی درنگ به سنگ نبشته اضافه كرد.
چون جایی برای اضافه كردن تصویر شاه سكایی باقی نمانده بود، داریوش دستور داد بخشی از متن عیلامی را پاك و آن را در سمت چپ قسمت پایین كنار متن فارسی باستان از نو حك كنند و به جای متن عیلامی تصویر "سكونخا" را حجاری كنند. در این سنگ نوشته داریوش ابتدا به معرفی خود و خاندانش می پردازد و سپس واقعه قتل گئومات مغ را كه پس از مرگ كمبوجیه سلطنت را غصب كرده بود شرح می دهد.
پس از آن به شرح جنگ هایی كه بر ضد بزرگان و امرای یاغی كرده بود می پردازد و در خاتمه به هركس كه این كتیبه بزرگ را محو نماید، نفرین می كند.

كهنه قلعه
این قلعه در منطقه ای روی تپه طبیعی در قسمت غرب رودخانه خیاو چاری قرار دارد.
كهنه قلعه مشكين شهر از آثار دوره ساساني است و از استحكام خاصي برخوردار بوده و در جنگ ها و تهاجم دشمنان به عنوان پناهگاه از آن نگهداري و استفاده مي شده است.
اين قلعه با مساحتي در حدود ۱۵ هزار متر مربع در قسمت ورودي مشكين شهر از طرف جاده اردبيل و روي تپه اي طبيعي با ۵۰ متر ارتفاع واقع شده و از 6 برجك با ديوارهاي ضخيم خشتي و حجره هاي كوچك آخورمانند تشكيل شده است.
طراحي اين حجره ها به صورتي است كه هر حجره براي اسكان يك سرباز به همراه اسب پيش بيني شده است. ارتفاع تقریبی اين قلعه 1416 متر از سطح آب های آزاد است. بنای اولیه این قلعه در دوره شاپور دوم ساسانی در سال 337 میلادی به دستور نرسه هرمز حکمران ساسانی در خیاو به مدت 6 سال ساخته شده است. وجود سنگ نبشته ای به خط پهلوی ساسانی در جبهه شمال غربی این بنا در فاصله 150 متری در آبراهه خیاو قرار دارد.
پلان قلعه به صورت ذوزنقه غیرمنظم در امتداد شمال غربی و جنوب غربی است.
طول یک ضلع آن ۹۰ متر و ضلع جنوبی آن ۲۳۷ متر و عرض این قلعه در سمت غربی ۱۱۵ متر و در شرق ۹۱ متر می باشد. در دو گوشه شمال غربی و جنوب آثار برج مدور به قطرهای ۶ متر و ۱۰ متر وجود دارد. درمنتهی الیه شرقی ضلع شمالی آثار دو برج به قطرهای ۵/۷ و ۶ متر با ضلع بهتر از برج های دیگر به چشم می خورد.
سازه های دیوارهای قلعه از سنگ، ملات گچ و آهک و بقیه از خشت و کنگره های آن از گل ساخته شده است. در كاوش هاي باستان شناختي در كهنه قلعه نشانه هايي از موارد فرهنگي، سفال هاي دست ساز و چرخ ساز به رنگ نخودي و خاكستري و فلز مفرغ مربوط به دوره آهن سه به دست آمده كه منسوب به اقوامي است مشهور به «اورارتو» كه در آستانه شكل گيري دولت ماد و در مواردي حتي پيش از آن در بيشتر نقاط آذربايجان نشانه هايي از فرهنگ و تمدن آنها مشاهده شده است. اين بنا در سال ۱۳۴۵ با شماره ۶۱۸ در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.
كاوش هاي فصل اول در سال ۱۳۶۶ در اين قلعه انجام گرفته و در سال ۱۳۶۷ كاوش هاي فصل دوم صورت گرفت.

دروازه اورامانات
شهرستان روانسر به عنوان دروازه اورامانات یکی از پرجاذبه ترین مناطق گردشگری استان کرمانشاه است.
شهرستان روانسر (نیکور باستان) در حدود 55کیلومتری شمال غرب کرمانشاه و در دامنه کوه یله ور (کوهستان شاهو) قرار دارد، جمعیت این شهرستان در سال 1385، برابر با 45هزارو345 نفر بوده و زبان مردم محلی کردی سورانی و اغلب اهل تسنن هستند.
شهرستان روانسر دارای یک بخش به نام بخش شاهو وسه دهستان به نامهای دولت آباد، حسن آباد و بدر آباد است، این شهرستان تا چند دهه پیش شامل روانسر و گرمه خانی بود که پس از انقلاب هر دو گسترش یافته وشهرستان روانسر امروزی را تشکیل دادند.
از ارتفاعات مهم اطراف شهرستان روانسر می توان به "ماه زرد"، "انجیره"، "شور" و "طاقه چرمی" اشاره کرد، که این ارتفاعات سرچشمه بسیاری از رودخانه های منطقه است،به عنوان مثال چشمه بزرگ سراب گنی خانی در روانسر سرچشمه اصلی رودخانه قره سو است.
از دیگر رودخانه های اطراف این شهرستان یکی "وشکه رو"در شرق آن و دیگری "گراب یا آوی خر" در جنوب غربی آن است، به جز چشمه پر آب "گنی خانی"، دو چشمه "سراب جاوری"و "سراب بروارین" نیز در نزدیکی روانسر واقع اند.
آب و هوای شهرستان روانسر نسبتاً سرد و مرطوب بوده و از میزان بارش سالانه چشمگیری برخوردار است به همین دلیل کشاورزی و دامداری در این منطقه رونق خاصی دارد و در واقع اقتصاد این شهرستان عمدتاً متکی به کشاورزی و دامداری است.
شهرستان روانسر دارای آثار متعددی از دوران مختلف تاریخی است و از این لحاظ درباستان شناسی غرب کشور جایگاه ویژه ای دارد. قدیمی ترین آثار سکونت انسان در اطراف روانسر به دوره پارینه سنگی میانی تا فرا پارینه سنگی باز می گردد که حداقل از حدود 12 هزار سال تا 50 هزار سال پیش را شامل می شود که بقایای آنها در غارهای کولیان و جاوری و همچنین رودخانه گراب (آوی خر) یافت شده است.
از دیگر کشفیات قدیمی روانسر یک دندان آسیای فیل است که مربوط به دوران یخبندان است و در نزدیکی شهرک روانسر کشف شده است.از آثار مهم دیگر روانسر تپه موسایی است که از اوایل دوره مس و سنگ (حدود هفت هزار سال پیش) تا زمانهای اخیر مورد سکونت انسان بوده است.
دخمه روانسر (گور صخره ای) یا طاق فرهاد نیز از دیگر آثار تاریخی این شهرستان است که در دیواره کوه قله در شمال شرقی روانسر واقع شده و به دوره هخامنشی باز می گردد، این دخمه شامل یک اتاقک کوچک است که ورودی آن به سمت شرق و مشرف به رودخانه وشکه رو می باشد، نقش اهورامزدا، یک شخص روحانی و توده ای در سمت راست ورودی این دخمه دیده می شود.
یک پایه ستون نیز در کنار سراب گنی خانی وجود دارد که احتمالاً هم زمان با دخمه ساخته شده است و نشان دهنده وجود یک کاخ یا سازه ای کوچکتر در نزدیکی چشمه در دوران هخامنشی است. همچنین گورستانی از دوره اسلامی با سنگ قبرهای کتیبه دار به خط کوفی در دامنه شمالی کوه قله وجود داشت که متأسفانه طی سالیان اخیر نابود شده یا به تاراج رفته است.
در دوره آشوریان روانسر یکی از پایگاههای مهم این سلسله بوده که در آن زمان با نام "نیکور"خوانده می شده که در برخی از سنگ نوشته های این دوره از این شهر بسیار یاد شده است. برخی از قدمگاه ها و اماکن مقدسه اطراف روانسر ویس، سه سواره، هوری مرد (بابا حیران) و شیخ سرا هستند، که در ایام مختلف سال گردشگران و علاقه مندان بسیاری را به خود جذب می کند. یکی دیگر از جاذبه های دیدنی و بسیار زیبای شهرستان روانسر غار قوری قلعه بزرگترین غار آبی آسیا می باشد که در بخش شاهو از توابع این شهرستان قرار دارد.این غار در25 کیلومتری شهر روانسر قرار دارد وقدمت آن به 65میلیون سال قبل می رسد و تنها 30 سال از شناسایی آن می گذرد و به عنوان یکی از هفت اثر طبیعی ملی ایران، به ثبت رسیده است. در سال 1355هجری شمسی یک گروه از غارشناسان انگلیسی و در سال 1356 نیز گروه دیگری از غارنوردان فرانسوی موفق به کشف کامل این اثر شدند.عمق حوضچه های این غار به 14متر می رسد همچنین دمای داخل غارهفت تا11 درجه است و در تمام فصول سال این دما ثابت است. این اثر طبیعی دارای تالارهای زیبا در 1400متری و 500متری به نام های تالار ریم، تالار کوهان شتر، تالار مسیر برزخ، تالار بلور و تالار عروس می باشد، این غار یکی از زیباترین جاذبه های دیدنی شهرستان روانسر است.

مجموعه سنگ بست باستاني مشهد
مجموعه معماري سنگ بست يکي از آثار باستاني اطراف مشهد مقدس است. مقبره ارسلان جاذب - مناره مجاورآن و رباط سنگ بست از جمله بناها و آثار تاريخي ساخته شده در سنگ بست است. مقبره ارسلان جاذب که سپهدار توس در زمان سلطان محمود غزنوي بود بناي آجري کوچکي است که با پلان مربع چهار ايواني و گنبدي بر قاعده مربعي ساخته شده است. نماي بيروني بنا تزئيني ندارد اما رويه گچ اندود داخلي ديوارها با رنگهاي مختلف و نقش هاي هندسي - کتيبه کوفي و گچبري مزين شده است.
گوشواره هاي مشبک - کتيبه آجري پايين گنبد و آجرچيني زير گنبد از ديگر عناصر معماري زينت بخش اين بنا به شمار مي رود. مجموعه معماري سنگ بست حدود چهل کيلومتري جنوب مشهد و در محور مشهد - فريمان قرار دارد.
از آنجا که سنگ بست در قديم محل تلاقي شاهراه نيشابور به مرو و قهستان وهرات به مشهد و توس بوده منزلي مهم به شمار مي رفته و در آن تأسيسات رفاهي ساخته شده است.

خانه های تاریخی استان کرمانشاه
خانه معین الکتاب
این خانه در محله قدیمی «علاف خانه» شهر کرمانشاه قرار دارد. راه دسترسی به آن از طریق کوچه توکل و فیض مهدوی میسر است. این خانه از نوع خانه های درون گر است و با عبور از هشتی به حیاط بیرونی و از طریق راهرویی دراز به حیاط اندرونی راه می یابد. این راهرو با زاویه نود درجه دو حیاط را به هم متصل می کند. به عبارتی امکان دید مستقیم از حیاط بیرونی به حیاط اندرونی وجود ندارد. اندرونی که بخش اصلی بنا محسوب می شود، به صورت حیاط نسبتاً بزرگی به مساحت 154 متر مربع است. بخش اندرونی در سه طرف حیاط دارای فضاهای مسکونی است و در ضلع جنوبی که اتاق ندارد، با طاق نماهایی تزیین شده است. در ضلع شمالی حیاط، مهمانخانه بزرگی وجود دارد. بانی و مالک این خانه میرزا حسن خان مدنی معروف به «معین الکتاب» است. میرزا حسن خان از جمله آزادی خواهان صدر مشروطیت است و در کرمانشاه بیشتر او را به نام دبیر اعظم می شناسند.
خانه خواجه باروخ
این خانه به شیوه درون گرا در بخش یهودی نشین محله قدیمی فیض آباد شهر کرمانشاه ساخته شده است. این خانه از طریق هشتی به حیاط بیرونی و از آنجا با عبور از دالانی سراسری به حیاط اندرونی راه دارد. در اطراف حیاط اندرونی مجموعه ای از اتاق های مسکونی قرار دارد. در نمای ایوان های این بنا، ستون های آجری به کار رفته است که دارای سرستون های آجری به صورت پله ای و مقرنسی است. این خانه از معدود خانه های قاجاریه کرمانشاه است که حمام دارد. این خانه توسط خواج باروخ یکی از تجار کلیمی کرمانشاه در عصر ناصری ساخته شد و امروز به نام خانه «رنده کش» - آخرین مالک آن - معروف است. از دیگر خانه های استان می توان به خانه صمدی، خانه خدیوی و ... اشاره کرد.

دریاچه ولشت چالوس
در کیلومتر 25 جاده چالوس- کرج، شهر مرزن آباد واقع گردیده است. در بخشهای شرقی و غربی مرزن آباد، دو منطقه ییلاقی به نامهای کجور و کلاردشت واقع شده اند که دارای چشم اندازهای طبیعی و فرهنگی دیدنی و جذابی هستند. کلاردشت در بخش غربی و 12 کیلومتری مرزن آباد در یک خط مستقیم واقع شده است. نام این منطقه در منابع تاریخی و جغرافیایی قدیم با نامهای کلار و کلارآباد آمده است. در بخش جنوب غربی این منطقه کوه معروف و نسبتاً مرتفع علم کوه واقع شده است. آب و هوای منطقه سرد کوهستانی می باشد. رودخانه ها و چشمه های زیادی در آن جاری هستند که مهمترین آنها رودخانه سرد آبرود است. این رودخانه از کوههای غرب کلاردشت سرچشمه می گیرد و پس از مشروب کردن بخشی از اراضی کلاردشت در منطقه غرب چالوس به دریای خزر می ریزد. از جاذبه های دیگر کلاردشت دریاچه های کوچک و بزرگ آن است که بر جاذبه های طبیعی آن می افزاید.
دریاچه ولشت یکی از 10 دریاچه آب شیرین کشور محسوب می شود که در این منطقه واقع شده و محیط زیست مناسبی را برای پرندگان و آبزیان فراهم نموده است. گونه های گیاهی و جانوری کلاردشت نیز از دیگر ویژگی های آن هستند.
مجموعه ویژگی های طبیعی کلاردشت شرایطی را فراهم نموده که از دیرباز این منطقه مورد توجه انسان و سکونت وی قرار گرفته است. امروزه شواهد فراوان برجای مانده در زمینه های باستان شناسی، مردم شناسی، صنایع دستی و هنرهای سنتی حکایت از غنای فرهنگی این منطقه دارد.
دریاچه كوهستانی ولشت در جنوب غربی شهر چالوس و در شمال شرقی كلاردشت و در ارتفاع یك هزار متری از سطح دریاچه خزر قرار دارد. مسیر دسترسی به آن از شهر چالوس و از طریق كندوان و محور ارتباطی چالوس به تهران آغاز و پس از طی بیست و سه كیلومتر و بعد از پل كجور و گذر از سربالایی ها و پیچ های جنگل تا كنار دریاچه ادامه می یابد. دریاچه ولشت به دلیل چشم انداز سبز و طبیعت منحصر به فرد آن از جمله دیدنی ترین میراث طبیعی كشور محسوب می شود كه این امر هر ساله بسیاری از گردشگران را برای بازدید از این منطقه جلب می كند. حضور گردشگران بدون نظارت طی سال های گذشته طبیعت این منطقه آسیب پذیر و زیست بوم طبیعی آن را دگرگون كرده است.
دریاچه ولشت دارای اكسیژن و دمای متفاوتی با سایر نقاط كلاردشت است و ورود آلاینده های محیطی حیات انواع آبزیانی چون ماهی سفید، اردك ماهی، شاه كولی و حتی جلبك ها و پلانگتون ها را در معرض تهدید قرار می دهد.

قوری قلعه؛ بزرگترين غار آبي آسيا
غار قوری قلعه، بزرگترین غار آبی آسیا است که در استان کرمانشاه می باشد.
این غار در ۲۵ کیلومتری شهر روانسر و در کنار جاده روانسر - پاوه و مجاور روستایی به همین نام قرار دارد
دیرینگی آن به ۶۵ میلیون سال می رسد و تنها ۳۰ سال از شناسایی آن می گذرد و به عنوان یکی از 7 اثر طبیعی ملی ایران، به ثبت رسیده است. در سال ۱۳۵۵ یک گروه از غارشناسان انگلیسی و در سال ۱۳۵۶ و نیز گروه دیگری از غارنوردان فرانسوی موفق به کشف کامل این اثر شدند.
این اثر طبیعی دارای تالارهای زیبا به نام های تالار مریم، تالار کوهان شتر، تالار مسیر برزخ، تالار بلور و تالار عروس می باشد که یکی از زیباترین جاذبه های دیدنی شهرستان روانسر است.