صفحه 10--26 اذر 88
قلعه صاحب 3 هزار ساله، مهجور ميان ساخت و سازهاي شهري
به گفته برخي کارشناسان سازمان ميراث فرهنگي، قلعه صاحب که عنوان تپه اي در وسط شهر جديد صاحب است، به دليل ساخت و سازهاي شهري تخريب شده است. اين درحالي است که مسئولان سازمان ميراث فرهنگي کردستان تخريب هاي اين تپه تاريخي را مربوط به سال ها قبل مي داند.
قلعه صاحب در مرکز شهري به نام صاحب، در 15 کيلومتري سقز واقع شده است. اين قلعه به شماره 10068 در تاريخ 23/6/1382 در فهرست آثار ملي قرار گرفت و به هزاره اول ق.م (3000 سال قبل) تعلق دارد.
گفته مي شود شهر جديد صاحب که گسترش آن به مرور زمان از سال هاي 1385 شروع شده بخشي از اين تپه را تخريب کرده و خيابان سازي هاي اين شهر جديد باعث برش هاي بزرگي در اطراف تپه شده است.
اين در حالي است که مسئولان سازمان ميراث فرهنگي کردستان نظري متفاوت دارند. «اقبال عزيزي»، معاون پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان کردستان دراين باره گفت: «ساخت و سازهاي اطراف قلعه در گذشته اتفاق افتاده و در حال حاضر اين تپه باستاني تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي است.»
وي در ادامه گفت: «در حال حاضر هيچ تخريبي روي اين تپه اتفاق نيفتاده و از آنجايي که تپه در وسط شهر واقع شده مورد حفاظت مردم است.» اين درحالي است که آسفالت اطراف تپه نشان مي دهد که کاملاً جديد هستند و به گفته دوستداران ميراث فرهنگي در کردستان، اين جاده به تازگي تسطيح و آسفالت شده است. همچنين گزارش هاي رسيده حاکي از آن است که برش هاي ايجاد شده روي تپه که مي توان از آن طريق لايه هاي باستاني را در عمق تپه ديد به تازگي اتفاق افتاده و همچنين سطح فوقاني تپه نيز پيش از اين توسط برخي نهادهاي دولتي مورد ساخت و ساز قرار گرفته است.از سوي ديگر شنيده ها حاکي از آن است که شبانه برخي اهالي شهر از فرصت استفاده کرده و روي تپه حفاري غيرمجاز انجام مي دهند.از آنجايي که تپه در شهر واقع شده و احتمال آن مي رود که برخي سودجويان از همين فرصت براي حفاري استفاده کنند، اما هنوز هيچ اقدامي براي نجات بخشي آن نشده است.
عزيزي دراين باره گفت: «کاوش هاي باستان شناسي بايد هدفمند باشد و تا زماني که پرسشي براي انجام کاوش وجود ندارد، دليلي بر کاوش نيست. اين تپه در وضعيت حفاظتي خوبي است و کاوش بي دليل و صرفاً براي نجات بخشي باعث تخريب بيشتر آثاري مي شود که اکنون سالم در زير خاک نگهداري مي شوند و وقتي بيرون آورده شوند تخريب خواهند شد.»
اين تپه بخش زيادي از تاريخ، هنر و معماري هزاره اول ق. م تا سده پنجم ه.ق را در برگرفته و ابودلف مسعربن مهمل كه در قرن چهارم ه.ق به ايران (كردستان و آذربايجان) سفر كرده از اين محوطه نام برده است.
در حال حاضر از اطراف تپه جاده کشيده شده است و دور تا دور آن نيز جدول گذاري شده است.
باستان شناسان به دنبال حل معماي مقبره مصري
باستان شناسان قصد دارند، با حل معماري تونل يك مقبره در مصر، معمايي را كه نزديك به دو قرن فكر آنها را به خود مشغول كرده است، حل كنند.
حدود 200 قرن پيش، وقتي جيوواني باتيستا بلزني باستان شناس ـ موفق به كشف مقبره فرعون ستي اول (Seti I) شد، يك نمونه واقعي از مقبره اي سلطنتي در مقابل ديدگان جهانيان
قرار گرفت.
اين مقبره، يكي از كامل ترين مقبره هاي تمدن مصر باستان از نظر شيوه معماري، ديوارنگاره هاي ارزشمند و آثار تاريخي است كه بخش اعظم آنها از جمله تابوت فرعون، در موزه اي در لندن نگهداري مي شوند. در آن زمان، بلزني موفق به كشف هفت تونل غيرمستقيم و اتاق هايي با ديوارنگاره هايي زيبا شد؛ اما مسئله اي كه در طول قرن ها، فكر باستان شناسان و محققان را مشغول كرده است، وجود يك تونل طولاني زير تابوت مرمري ستي اول است كه تا به حال دليل ايجاد آن مشخص نشده است. آيا اين تونل براي نگهداري گنجينه هاي فرعون ايجاد شده، براي حفاظت از تابوت فرعون بوده يا براساس رسوم مذهبي ساخته شده است؟
بلزني و گروهش براي پاسخ به اين پرسش مهم، به تعقيب مسير تونل پرداختند و 100 متر در اين تونل به سمت پايين رفتند. اين فرضيه نيز مطرح است كه اين تونل به يك اتاق بزرگ ويژه فرعون يا يك استخر بزرگ منتهي مي شده است.
در سال 1961 ميلادي شيخ علي عبدل رسول -
باستان شناس عرب- كه اين حرفه را از پدر بزرگ خود آموخته و سال ها همراه باستان شناسان اروپايي در محوطه هاي تاريخي سراسر جهان كاوش كرده بود، پس از كاوش هاي فراوان در مقبره ستي اول به اين نتيجه رسيد كه احتمالاً اين تونل و تونل هاي ديگر، دام ها و مسيرهايي براي به دام انداختن دزدان مقبره يا گمراه كردن آنها بوده اند. او 136 متر از اين تونل را كشف كرد، ولي به نتيجه خاصي نرسيد. در سال هاي گذشته، راز تونل مقبره فرعون ستي اول كه بين سال هاي 1304 تا 1314 پيش از ميلاد مسيح(ع) بر مصر حكومت مي كرد، فاش نشده باقي مانده است و باستان شناسان هم چنان به دنبال حل اين معما هستند. البته بسياري از مصرشناسان اين تونل را دريچه اي به حيات پس از مرگ مي دانند. در اين شرايط، باستان شناسان قصد دارند، در آينده نزديك با استفاده از ابزارهاي نوین، به اين تونل وارد شوند و دو قرن پس از كشف اين مقبره، يكي از معماهاي تمدن مصر باستان را حل كنند.
بازگشت مسجد تاريخي مصر به روزهاي باشكوه گذشته
با پايان يافتن پروژه مرمت مسجدي ارزشمند در كشور مصر، شكوه و عظمت گذشته به اين بنا بازمي گردد. در روزهاي آينده، پروژه مرمت مسجدي تاريخي كه يكي از زيباترين، بزرگترين و قديمي ترين مساجد جهان اسلام است و در بخش تاريخي قاهره قرار دارد، پايان مي يابد. اين مسجد كه Aslam Al-Silahdar
نام دارد، يكي از مشهورترين بناهاي تاريخي جهان اسلام است و 650سال قدمت دارد. پروژه مرمت اين بنا از سه سال پيش با اختصاص بودجه يك ميليون و 400هزار دلاري آغاز شده است. مسجد يادشده بين سال هاي 1344 تا 1345 ميلادي ساخته شده است و از آن به عنوان يك نمونه واقعي از معماري اسلامي ياد مي شود. مسئولان كشور مصر اميدوارند، با تكميل پروژه مرمت، اين مسجد در كنار ديگر آثار تاريخي شاخص از جمله اهرام ثلاثه قرار گيرد و پذيراي گردشگران باشد. مرمت اين مسجد در شرايطي انجام مي شود كه در بخش تاريخي قاهره، آثار زيادي وجود دارد كه به مرمت نياز دارند.
ثبت حمام تاریخی فارس در فهرست آثار ملی ایران
حمام کوشک قاضی یکی از حمامهای قدیمی فارس در شهرستان فسا می باشد که این اثر تاریخی مربوط به دوران قاجار، در میان منازل مسکونی روستای کوشک قاضی قرار گرفته است. ورودی حمام در ضلع شرقی واقع شده و پس از پایین آمدن از 9 پله وارد فضای سربینه (رختکن) حمام می شویم. فضای داخلی سربینه شامل چهار بینه با سکوهای نشیمن می باشد. در بین بینه ها یک طاقنمای کوچک با عمق حدود 85 سانتیمتر قرار دارد. در وسط فضای رختکن، حوض کم عمق هشت ضلعی دیده می شود. کف سربینه سیمان شده و بدنه تا ارتفاع 5/1 متری کاشیکاری و روی سکوهای سربینه نیز موزائیک کاری شده است. پس از عبور از سربینه از طریق دالان وارد فضای گرمخانه می شویم. در داخل این دالان، فضای کوچکی تعبیه شده که سه دوش در این فضا تعبیه شده است. فضای گرمخانه نیز شامل یک فضای بزرگ گنبددار در وسط و سه فضا با گنبد کوچکتر در طرفین است که دارای نورگیر می باشد. فضای گرمخانه دارای کف موزائیک، ازاره کاشیکاری و سقف گرمخانه با استفاده از سیمان سفید به صورت تگری پوشش داده شده و پشت بام حمام نیز اندود کاهگل می باشد. این حمام همچون اغلب حمامهای قدیمی شامل ورودی، دالان سربینه (فضای رختکن)، کفش کن، حوض وسط دالان مرتبط با گرمخانه، گرمخانه و دیگر فضای معماری می باشد. استفاده از طاقهای جناغی و طاقنماهای مضاعف که بر بالای ورودی هابر دیوار گرمخانه و سربینه قرار گرفته از مهمترین تزئینات به کار رفته در این حمام می باشد. برداشتن خزینه های حمام و تعبیه دوش آب در داخل فضای گرمخانه، سیمان ریزی و موزائیک کاری کف حمام بر روی کف فرش سنگی اصلی، کاشیکاری ازاره سربینه و گرمخانه و اندود سیمان سفید طاقهای حمام به طور تگری از جمله الحاقاتی است که در دوره های مختلف تاریخی در بنا شکل گرفته است. یکی از دلایلی که باعث شده این حمام همچنان سالم و پابرجا بماند، این است که این حمام با گذشت یک قرن همچنان فعال بوده است و تعمیرات صورت گرفته در اثر هر چند خارج از ضوابط مرمتی انجام شده، اما موجب استحکام و بقای این اثر شده است.
کشف ابزار 9 هزار ساله در سوئد
باستان شناسان در منطقه اي در مرکز سوئد موفق به کشف مجموعه اي از ابزار آلات عصر حجر با قدمتي 9 هزار ساله شدند. اين آثار که در سکونتگاه عصر حجر کانال جردن (Kanaljordan) به دست آمد، شامل قسمت هايي از يک کمان، يک پارو و دسته چوبي يک تبر سنگي بوده است.
فردريک هالدرن، رئيس تيم اکتشاف با اشاره به منحصر به فرد بودن آثار به دست آمده، کمان کشف شده را اولين نوع خود در سوئد معرفي کرده و افزود: همه اشيا به غير از تيغه تبر از جنس چوب بوده و به دليل قرار گرفتن زير لايه اي از زغال براي مدتي طولاني سالم و محفوظ مانده اند.وي قرار گرفتن اين اشيا در کنار يکديگر را اتفاقي ندانسته و افزود: کشف تکه استخواني از قسمت ران انسان در کنار اشيا نشان مي دهد، که اين آثار بخشي از يک مراسم مذهبي بوده و در هنگام تدفين افراد همراه آنها دفن مي شدند.
به گفته باستان شناسان هيچ گونه اثري از فعاليت هاي کشاورزي دراين منطقه به دست نيامده در اين صورت مي توان فهميد که ساکنان اين سکونتگاه از راه شکار و ماهيگيري روزگار مي گذراندند.
روياهاي يک حمام قاجاري به واقعيت پيوست
به زودي عمليات اجرايي مرمت و احياي حمام مصباح کرج واقع در بافت مرکزي تاريخي محله مصباح شهر کرج آغاز خواهد شد.معاون حفظ، احيا و ثبت آثار تاريخي اداره ميراث فرهنگي شهرستان کرج ضمن بيان اين مطلب افزود:هم اکنون عمليات طرح مرمت و احياي حمام مصباح تهيه و تصويب شده و عمليات اجرايي آن نيز در دستور کار قرار گرفته است.علي رضا دهقان مهرجردي در ادامه خاطرنشان کرد:حمام مصباح هم چون حمام هاي تاريخي و سنتي ايران شامل فضاهايي با کاربري هاي ويژه مانند سربينه، گرم خانه، شاه نشين، شستشوخانه و خزينه است. وي با بيان اين که سربينه داراي يک گنبد مرکزي و چهار طاق چشمه در دوطرف است تصريح کرد: مصالح سربينه از آجر و سنگ تشکيل شده است.وي با اشاره به اين که در ساخت اين حمام از مصالح آجرختائي و ملات گل آهک استفاده شده است اظهارداشت: اندود داخل حمام در گذشته از آهک تشکيل شده است.به گفته اين مقام مسئول در اداره ميراث فرهنگي کرج؛ در فرايند عمليات پژوهشي انجام شده بقاياي يک برج در ضلع شرقي بنا مشاهده شد. مهرجردي گفت: از جمله بخش هاي تهيه اين طرح مي توان به اجراي سنگ فرش کف حمام، بندکشي آجرهاي طاق ها، آجرفرش بام حمام، گچ کاري ستون هاي آجري اشاره کرد. وي با اشاره به اين که حمام قاجاري مصباح در فهرست آثارملي نيز به ثبت رسيده است افزود: در اين طرح، کاربري موزه مردم شناسي و مرکز آموزشي هنرهاي صنايع دستي در نظر گرفته شده است.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی