روزنامه عصر مردم

فراغت، ثلث گمشده شبانه روز
مهرداد مال عزيزي
شهر مجموعه اي از عوامل زنده و پوياست كه ژن هويت بخش آن در طول زمان انتقال مي يابد و عناصر و عوامل تشكيل دهنده محيط هاي آن اعم از ساختمان ها، گذرها و ميادين و... مخلوق روح خلاق ساكنين آن هستند.
شهر در طول زمان قد مي كشد، رشد مي كند، عاقل مي شود، جا مي افتد و در كنش متقابل با شهروندان قرار مي گيرد. چهره شهر آيينه چهره شهروندان است.
 شهر زنده، پرتحرك، چابك و با نشاط حاصل انديشه هاي تر و تازه و حضور پرتلاش شهروندان می باشد و در مقابل، شهر از نفس افتاده و پر درد، مبتلا به جريان آلوده روح بيمار ساكنين خود است. شهر زاده انديشه هاي نيك و پليدي است كه در منظومه حيات ساكنين شكل مي گيرند. انگاره هاي
نيك بشري به پويايي و سرزندگي و سلامت شهر و پليد انگاري به سستي و رخسار رنجور شهر مي انجامند. از اين روست كه ريشه هاي كهنگي، فرسودگي و كاهلي شهر را بايد در انديشه و انگاره هاي
نهادهاي سكونتي آن جستجو كرد.
شهر با نشاط و با طراوت، زاده مديريت شهري پرانگيزه، پرشور و سرزنده است. اين سرزندگي از قلب پرحرارت محلات شهر و محلات شهر از شور و نشاط كوچكترين واحدهاي شهري خود انرژي مي گيرند. شهر با تمام اجزاي پيكره خود از شهروند و واحد سكونتي و محله و برزن و ناحيه و منطقه و بافت هاي خود، در 24 ساعت شبانه روز، 8ساعت كار مي كند و 8 ساعت سكونت مي كند و 8ساعت را به فراغت و تمدد روان درگير با فعاليت هاي 16 ساعت گذشته خود
مي پردازد.شهر در شبانه روز خود، 8 ساعت اول را براي مصرف انرژي، 8 ساعت دوم را براي تبديل انرژي و 8ساعت سوم را براي كسب انرژي در تكاپو است. انضباط شادي آور زندگي شهري در گرو حفظ و تداوم اين برنامه ريزي
است.در برنامه ريزي شهري كه اهداف و
سياست هاي تأمین سرانه هاي شهر از تفكيك ساعات شبانه روز فعاليت شهري استخراج
مي شوند، الگوهاي استاندارد كاربري هاي شهري به نسبت نفر در ساعات شهروندان محاسبه شده و در مجموعه شهر توزيع مي شوند.اين كاربري ها،
ويتامين هاي تحرك بخش تكاپوي شهري محسوب مي شوند. با كاهش يا افزايش سطح هر يك، تأثیري آني بر تحركات اعضا و اجزاي شهر اتفاق خواهد افتاد. به همين دليل شهر، همانگونه كه مي تواند سالم و با طراوت و پرانگيزه موجوديت خود را تداوم بخشد، به راحتي نيز در معرض بيماري هاي رخوت، ركود و دلتنگي تا حد مرگ قرار دارد.شهروند نياز دارد در تثليث 24ساعت شهروندي، در سرانه 8 ساعت كار به فعاليت بپردازد و در سرانه 8ساعت سكونت، آرامش و امنيت بيابد و در سرانه 8ساعت فراغت، انرژي هاي هدر رفته را بازآفريني كند. سلب هر سرانه در ساعت فوق، نشاط و طراوت و سرزندگي را از شهر سلب خواهد كرد.افتخار مديريت شهري كارآمد، افتخار به تأمین هر سه وجه
اين تثليث است.در طول 3دهه گذشته تجربه مديريت كشوري و شهري ايران، افتخار وزيران و مديران بر ارائه آمار در تأمین سرانه 8ساعت كار و يا سرانه 8ساعت سكونت بوده است و تبليغات گسترده در بالارفتن فرصت هاي شغلي و در بالارفتن درصد تأمین مسكن، از معيارهاي توانمندي مديران محسوب مي شد.
تقریباً هيچ مديري در اين مدت، تأمین سرانه 8 ساعت اوقات فراغت را سرلوحه برنامه هاي تبليغاتي خود قرار نداد و از اين روست كه در دهه سوم، عارضه غفلت هاي گذشته از
بي عــدالـتي در توزيع سرانه كاربري هاي استاندارد شهرها حكايت دارد.سرانه اماكن تفريحي، ورزشي و اماكن فرهنگي به عنوان كاربري هاي
مناسب 8ساعت سوم شهروندي درشهر كرج در مطالعات طرح تفصيلي 1381 شهر كرج به ترتيب 2/0 مترمربع و 5/0مترمربع و 3/1مترمربع به ازاي هر نفر شهروند بوده است. اين در حالي است كه استاندارد اين سرانه ها در شهرهاي متوسط جهان به ترتيب يك مترمربع، 5/3مترمربع و 3مترمربع است. با اين محاسبه شهر كرج در سال 1381 حدود 5/5 مترمربع به ازاي هر نفر شهروند خود، كمبود سرانه كاربري هاي اوقات فراغت داشته است. به بيان ديگر شهر كرج در اين سال با توجه به جمعيت خود حدود 7ميليون مترمربع كمبود فضاي كاربري هاي
اوقات فراغت داشته است. بديهي است چهره اين شهر با اين شرايط، هيچگاه با هيچ ترفند تسكين بخشي، روي سلامتي و نشاط و پويايي را به خود نخواهد ديد.آنچه دغدغه سرانه هاي شهري است، پاسخ به نياز وجه كالبد يا بعد فيزيكي شهر محسوب مي شود. پاسخگويي به وجه روحيه يا بعد رواني شهر در معادلات فراتر از مديريت شهري، به نظام اقتصادي و اداري مجموعه كشوري مرتبط مي شود كه عارضه هاي تدوين سياست هاي كلان، به نشاط و طراوت يا رخوت و كسالت چهره شهر منجر خواهد شد. يكي از پديده هاي مؤثر در بعد رواني و روحيه شادي آور شهر، ماهيت تحركات نهادينه شهروندان است. اين تحركات با تنوع در طبقات و رده سني اجتماعي در لحظات محلات و بافت هاي شهر نمود مي يابند. رفت وآمد
دانش آموزان به مراكز آموزشي محلات در فصول تحصيلي، رفت وآمد گروه جوانان به كانون هاي
فعاليت شهر اعم از مراكز ورزشي، فرهنگي و... در بازه زماني فعاليت، رفت وآمد نمازگزاران به مساجد و حسينيه هاي شهر در اوقات شرعي، تحرك بانوان خانه دار در خانه هاي فرهنگ و انجمن هاي خانه و مدرسه همزمان با شروع فعاليت خانواده، اداي همدردي در مجالس ترحيم و شركت در مراسم شادباش ساير شهروندان، تردد با نشاط گردشگران در مكان هاي گردشي شهر، پرسه زني عابران در مسيرهاي خريد و...
از نمونه تحركات اجتماعي هستند كه هويت روحي و رواني شهر را شناسنامه دار مي كنند.بديهي است زوايا و ابعاد اين تحركات اعم از فرهنگ همزيستي، اخلاق شهروندي، تربيت اجتماعي گروه ها و وضعيت معيشت آنها در متن سطح سرانه هايي كه كاربري ها را در شهر تقسيم كرده اند، هويت بخش بعد رواني شهر محسوب مي شوند.
منبع: مؤسسه همشهری

یک میلیون راه روستایی کشور در معرض سیل قرار دارد
 مهر: معاون آبخیزداری سازمان جنگلهای و مراتع کشور با اشاره به اینکه خسارات ناشی از سیلاب و انباشت رسوبات در کشور سالانه 700 میلیارد ریال است، گفت: تنها در بخش راه یک میلیون راه روستایی در معرض سیل قرار دارند. محمد رضا شجاعی اظهار داشت: با توجه به شرایط اقلیمی کشور لزوم توسعه طرحهای آبخیزداری در کشور ضروری است و این درحالیست که سالانه 700 میلیارد ریال خسارت به بخشهای مختلف به دلیل بروز سیلاب و انباشت رسوبات وارد می شود.
وی گفت: تنها 20 هزار قنات و یک میلیون راه روستایی در کشور در معرض وقوع سیلاب قرار دارند که هزینه های سنگینی را به کشور تحمیل می کنند که می توان این هزینه ها را اجرای طرحهای آبخیزداری مهار و آب موجود را در بخش کشاورزی و پیشرفت کشور استفاده کرد. وی با اشاره به خشکسالی های پیاپی به خصوص در شرق کشور منابع آبی تجدید شونده کشور را 130 میلیارد مترمکعب دانست و خواستار استفاده صحیح از این منابع آبی شد.
وی گفت: به دلیل خشکسالی خساراتی به مراتع و کشتزارها وارد شده است که موجب کاهش تولید و خسارت 240 میلیارد ریالی به این منابع شده است. وی در خصوص وضعیت زمین خواری در عرصه های منابع طبیعی گفت: در سالهای اخیر برخورد با پدیده زمین خواری با جدیت بیشتر تشدید شده است و درهمین راستا 256 هزار هکتار از اراضی کشور که توسط زمین خواران تصرف شده بود خلع ید شده است. وی افزود: در راستای برطرف شدن اختلاف بین دولت و مردم در خصوص برخی از اراضی نیز 12 هزار حکم صادر شده است که با صدور این احکام بخش مهمی از اختلافات برطرف شده است. شجاعی اضافه کرد: با اقدامات صورت گرفته سند مالکیت 125 میلیون هکتار زمین و عرصه های طبیعی به نام دولت صادر شد.
 وی در خصوص تفکیک اراضی دولتی از اراضی مردمی خاطرنشان کرد: تفکیک مستثنیات مردمی در شش استان کشور پایان یافته است و با برنامه ریزی صورت گرفته این طرح تا پایان سال آینده در سایر استانها نیز اجرا می شود. وی با اشاره به خشکسالی و لزوم بهره برداری از آبهای سطحی گفت: در این راستا اقدامات فراوانی در راستای استحصال آبهای سطحی در کشور انجام شده است که این سیاست ادامه خواهد یافت.