صفحه 16--4 اردیبهشت 89
چوبشنوی سخن اهل دل مگو که خطاست
سخن شناس نه ای جان من ، خطا اینجاست
محمدرضا شجريان:
شعر سعدي براي آواز، بهترين نوع غزل است
ایسنا: به اعتقاد محمدرضا شجريان، شعر سعدي براي آوازخواني که توانايي خواندن داشته باشد، خيلي روان و بهترين نوع غزل است؛ اما اشعارمولانا و
به ويژه حافظ را هر آوازخواني نميتواند بخواند. استاد آواز
ايران همچنين غزل سعدي را روانترين غزل ميداند. به مناسبت روز بزرگداشت سعدي، شهر کتاب
مرکزي با همکاري مرکز سعديشناسي، چندي پيش نشستي با موضوع «موسيقي و غزليات سعدي»
با حضور محمدرضا شجريان، ضياء موحد، حسين معصومي همداني، محمدجواد غلامرضا کاشي، محسن گودرزي و علياصغر محمدخاني برگزار کرده كه روز پنجشنبه، دوم ارديبهشتماه بخشهايي از فيلم ضبطشدهي آن در همايش «سعدي در غزل» در شهر كتاب پخش شد. در این نشست شجريان گفت: پيش از تاج اصفهاني و بنان، خوانندگان ديگري بودند؛ اما تعداد برنامههايي که از آنها هست، بسيار کم است و ما اطلاع نداريم که در محافل و جلسات خصوصي،اشعار سعدي ميخواندند يا کس ديگر. وی افزود: اما زياد از اشعار سعدي نميخواندند و در نهايت هم به خاطر محدوديت سهدقيقهيي زمان صفحه، دو بيت بيشتر نميتوانستند بخوانند. با اين حال، تاج اصفهاني ارادت خاصي به سعدي داشت و خيلي سعدي ميخواند. آثارش هم هست.
بنان، فاختهاي، محمودي خوانساري، شهيدي و گلپايگاني هم گاهي از سعدي خواندند. اما متأخريني که همزمان با من يا جلوتر از من بودند، کمتر به حافظ و سعدي ميپرداختند؛ ولي باز هم از آنها خواندند و بيشتر دنبال غزلهايي بودند که مردم کمتر شنيدهاند. ولي من با سعدي و حافظ زندگي کردهام و در کنار آنها، عطار و مولانا. من روي اين چهار نفر بيشتر کار کردهام: اول حافظ، بعد سعدي، بعد هم عطار و مولانا و از ديگران هم گهگاهي خواندهام.
«محمدحسین بهرامیان» شاعر و استاد دانشگاه:
هنر سعدی، کشف زبان و چینش کلمات به سادهترین شکل ممکن است
شیخ اجل، سعدی شیرازی شاعر والامقامی است که زبان کنونی فارسی مدیون و وامدار زحمات او است. زبان سعدی، زبانی احساسی و عاطفی با قابلیتها و ظرافتهای گسترده است. او استاد آشنازدایی نحوی است و در قلمرو ساخت جمله، کمتر شاعری به پای او میرسد. سعدی شاعر سهل و ممتنعگو است که با بلاغت و زیبایی سخن میگوید. او از مؤلفههای بسیاری در بلاغت گفتاری بهره میگیرد تا شعرش نفوذ و گیرایی خاصی بیابد و به همین دلیل است که سحر کلام وی، مخاطبان آثارش را مسحور میکند.
استادی سعدی در این است که معناهای ظریف و نکتههای نغز را به خوبی منتقل میکند. هنر او این است که بافتهای گفتاری را در نوشتار به کار میبرد. شعر شیخ اجل مانند حرف زدن روان و جاری است با این وجود همه نکتههای ظریف ادبی را هم میتوان در اشعارش به وضوح مشاهده کرد.
آنجا که سعدی میخواهد ساده و روان سخن بگوید، از عهده چنین کاری به خوبی برمیآید، اما وقتی قصد میکند که بر روی نکتهای تأکید ورزد، اجزای طبیعی زبان را عملاً جابجا میکند.
مهمترین ویژگی آثار سعدی، سهل و ممتنع بودن است یعنی در نگاه اول، هر کسی آثار او را به راحتی میفهمد، ولی وقتی میخواهد چون او سخن بگوید، میفهمد که این کار سخت و دشوار و هدفی دستنیافتنی است.
در اشعار او نکات دستوری به بهترین شکل ممکن رعایت شده و عنصر وزن و موسیقی، منجر به از بین رفتن یا پیش و پس شدن ساختار دستوری در جملات نمیشود.
او به ظریفترین و طبیعیترین حالت ممکن در لحن و زبان، با وجود تنگنای وزن، از عهده این کار برمیآید.
ایجاز یعنی خلاصهگویی و یا پیراستن شعر از کلمات زاید و اضافی، دوری از عبارتپردازیهای بیهودهای که نه تنها نقش خاصی در ساختار کلی شعر ندارد، بلکه از زیبایی کلام نیز میکاهد. از سویی دیگر این ایجاز که در نهایت زیبایی است، منجر به اغراقهای ظریف تخیلی و تغزلی میشود و زبان شعر را از غنایی بیشتر برخوردار میکند.
در شعر سعدی هیچ کلمهای بدون دلیل اضافه یا کم نمیشود و ایجاز اشعارش، ایجازی میانتهی و سبک نیست، بلکه پر از اندیشه و درد است.
سعدی از موسیقی و عوامل موسیقیساز در سبک و زبان اشعارش سود میجوید.
وی اغلب از وزنهای عروضی استفاده میکند و علاوه بر اوزان عروضی، به شیوه مؤثری از عواملی بهره میبرد که هر کدام به نوعی، موسیقی کلام او را افزایش میدهد. عواملی مثل انواع جناس، واجآرایی، تکرار کلمات، موازنههای هماهنگ لفظی و... که استفاده از آنها به گونهای هنرمندانه و زیرکانه صورت میگیرد و شنونده یا خواننده پیش از آن که متوجه صنایع به کار رفته در شعر او شود، جذب زیبایی، هماهنگی و لطافت آنها میشود. طنز و ظرافت هم جایگاه ویژهای در ساختار سبکی آثار سعدی دارد. البته خاستگاه این طنز به نوع نگاه و تفکر این شاعر بزرگ برمیگردد. طنز سعدی سرشار از روح حیات و سرزندگی است. او به یاری لحن طنز، خشکی را از کلام خود میگیرد و شور و حرکت را بدان بازمیگرداند.
«محمدحسین بهرامیان»، استاد دانشگاه نیز در خصوص ویژگیهای فنی آثار شیخ اجل
به خبرنگار «عصر مردم» میگوید: سعدی شاعری عوامپسند است، اما این بدان معنا نیست که در شعر و نثر خود از جنبههای ظاهری زبانی چیزی کم گذاشته باشد برعکس سعدی از این دیدگاه زبانزد است.
وی میافزاید: سعدی آنگاه که از سر خامی، جوانی بانگ بر مادر میزند، سخنی ماندگار از زبان او جاری میکند که «مگر خردی فراموش کردی که درشتی میکنی». اتفاق سادهای در این سطر رخ میدهد و آن این که در شکل آرایه تضاد یا طباق، بین خردی و درشتی ارتباطی حاصل میشود و این ارتباط ظریف نشانگر این است که سعدی از این بازی زبانی ساده غافل نبوده است. همین زبانبازی یا بازی زبانی ساده، ماندگاری این سطر را تضمین کرده است وگرنه جملاتی شبیه همین را بارها و بارها شنیدهایم اما هیچ یک نتوانسته است مانند سخن سعدی خود را جاویدان کند.
این مثال ساده را آوردم تا بر این نکته تأکید ورزم که وقتی از شاهکارها سخن به میان میآید قرار نیست اتفاق خارقالعاده رخ دهد. «تد هیوز» ملکالشعرای شعر انگلیس در شعر معروف «زنبورها» تنها با یک واجآرایی ساده و «همصدایی» واج z افکت وزوز زنبورها را با تصاویر شاعرانه میآمیزد و اثری منحصر به فرد را خلق میکند. آری گاهی معطوف داشتن ذهن و زبان به اتفاقی ساده در زبان ممکن است اثری خارقالعاده بیافریند.
وی ادامه میدهد: گلستان و بوستان و اشعار سعدی چیزی جز همایش همین اتفاقات ساده و دم دست البته سهل و ممتنع نیست. کشف همین دقایق ساده، همگنان را امکانپذیر نیست. اما کمال بیانصافی است اگر سعدی تنها در همین حوزه تعریف شود. اوج تفکرات سعدی و اندیشههای ورایی و ماورایی وی و تجربیاتی که طی سالیان اندوخته است گاهی، در سادهترین شکل ممکن نمود مییابد و به شکل حکایتی کوتاه یا غزلی عاشقانه رخ مینماید. با همه این احوال آنچه اهمیت دارد کشفیات او در حوزه زبان و چینش کلمات است که تکلیف نهایی معنا را روشن میکند. او گاه معنایی را کشف میکند و گاهی تصویری هنرمندانه را، اما غالباً هنر او در کشف زبان به سادهترین شکل ممکن رخ میدهد. او معنایی معمول و حتی برخی از معانی مکرر و دستخورده دیگران را با زبانی ساده و در عین حال آمیخته با اتفاقات زبانی ارائه میکند.
این شاعر میگوید: سعدی گاهی تاریخ مینگارد و صرفاً به بیان اتفاقات گذشته میپردازد و گاهی تاریخ را کمی با تخیل میآمیزد و داستانپردازی میکند. داستانپردازیهای او در حکایتهای کوتاه منظوم یا منثور رخ مینماید. او گاهی نیز از استیلای صرف واقعیت، خود را بیرون کشیده و به تبعیت از قوه تخیل خود ماجرایی ساختگی و در عین حال در بردارنده وجوهی از واقعیت را میآفریند. او حتی در تخیلیترین آثار خود از واقعیتهای عینی موجود دور نمیشود تا آنجا که غزلیات او نیز حتی به حکم خیالانگیز بودن، میتواند فرسنگها از واقعیت دور باشد در حالی که این گونه نیست و زیباترین غزلیات او نیز همواره رگههایی از واقعیت را با خود همراه دارد. تفاوت غزل مولوی، حافظ و سعدی از همین جهت است؛ هر چقدر از معشوق دور از دسترس مولانا در غزلیات او فاصله میگیریم، به معشوق ملموس زمینی سعدی نزدیک و نزدیکتر میشویم. شاید به همین لحاظ است که در طلیعه سبک هندی و در مکتب وقوع، سهم تأثیرات سعدی بر بانیان این مکتب از جمله بابافغانی شیرازی بیش از دیگران است.
بهرامیان میگوید: سعدی اگر چه در آثار گوناگون خود فاصله خود از واقعیتهای عینی را تغییر میدهد اما حتی در تخیلیترین آثار خود، حد و حدود واقعیت را نگه میدارد. از طرفی او آزاد است که در تاریخیترین موضوعاتی که مطرح میکند به دلیل تعهد به تخیل و زبان، قدری در چهارچوب حکایتهای تاریخی خود دست برده و آنها را با بهرهبرداری از وجوه گوناگون خیال و بازیهای متعدد و متنوع زبانی به گونه گویشهای شعری در عین حال ساختمند و فرمگرایانه نزدیک کند.
وی میافزاید: سعدی در گلستان و بوستان اگر چه ظاهراً واقعنگاری میکند و گاه در مقام یک جهانگرد به بیان دیدهها و شنیدههای خود میپردازد اما گاه به عنوان شاعری که در تعهد زیبایی و زبان، تخیل و عواطف شاعرانه است، خود را از انحصار تاریخ صرف نجات داده و به داستانپردازیهای مطابق با اصول زیباییشناختی مبادرت میورزد.
وی با اشاره به غنای محتوایی آثار سعدی، ادامه میدهد: کلام سعدی اگر چه همواره روی به معانی اخلاقی، اجتماعی و حتی گاه عرفانی دارد اما روی دیگر کلام او به وجوه زیباشناختی و زیرساختهای بنیادین الفاظ و کلمات است که این همه در پیوندی هنرمندانه با محتوا، کلام ماندگار و جاودانه سعدی را خلق میکند. گریز از تاریخنگاری صرف و آمیزش روایت با خیالپردازیهای داستانی، کلام او را از انحصار زمان و مکانی خاص بیرون آورده و به آن همیشگی و جاودانگی میبخشد. اگر چه میل این شاعر عامهپسند به سوی واقعهگویی است اما توجه به زیرساختهای داستانی اثر از یکسو و از سوی دیگر نگاه گاه و بیگاه او به سمت و سوی سمبلیسم کلمات، و در نهایت توجهات عمیق او به مسایل اخلاقی، تربیتی، اجتماعی و بعضاً روانشناسانه، کلام او را از سفرنامهنگاریهای معهود و از مقامهپردازیها و حکایتگریهای نه چندان عمیق عصر خود و قبل از آن متمایز میکند. نادیده انگاشتن توجهات عمیق سعدی به زیرساختهای اثر و نگاههای زیباییشناسانه و فرمگرایانه این آثار، در واقع نادیده گرفتن هنرمندیهای سعدی است. این نگاه موشکافانه تنها در تحلیل ساختاری آثار سعدی است که خود را به نحو آشکارتری نمود میدهد.
«مهنوردی» در تالار استاد لایق شیراز
گروه تئاتر «اکنون» با حمایت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و انجمن هنرهای نمایشی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، نمایش «مهنوردی» را به روی صحنه میبرد.
به گزارش روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، تئاتر «مهنوردی» نوشته «وحید جهانمیرینژاد» است که در نخستین همایش نمایشنامهنویسی استان فارس حائز رتبه سوم شد.کارگردانی این نمایش را «وحید جهانمیرینژاد» و «مسعود حیدری» انجام دادهاند و بهار علیپور، فرناز عبدلی، احد محمدکرمی، نگین امینزاده، مسعود حیدری و هانیه یوسفیان در آن به ایفای نقش میپردازند.نمایش «مهنوردی» از جمله نمایشهای شرکتکننده در جشنواره سراسری تئاتر «روبان قرمز» بود که علاوه بر کسب تقدیرنامه در بخش نمایشنامه و بازیگری زن [هانیه یوسفیان]، موفق به دریافت جایزه بازیگری دوم زن [بهار علیپور] و جایزه دوم کارگردانی شد.
تالار استاد لایق واقع در خانه فرهنگ شماره دو (دروازه کازرون - جنب درمانگاه بقیهالله) از یکم تا هفدهم اردیبهشتماه جاری (همه روزه به جز شنبهها)، ساعت 19:30 میزبان این نمایش خواهد بود.
انجمن کاریکاتور حوزه هنری فارس چهار ساله میشود
انجمن کاریکاتور حوزه هنری فارس، امروز چهار ساله میشود.به مناسبت این روز این انجمن اقدام به برپایی نمایشگاهی از تولیدات اعضا در نگارخانه حوزه هنری فارس کرده است.به گزارش روابط عمومی حوزه هنری فارس، این نمایشگاه شامل 30 اثر از محمدجواد زارعمهذبیه مسئول انجمن، سعید صادقی، صادق کرائی، امیر فتحعلینژادیان، مجتبی اژدری، فرامرز کشتکار، محمدرضا عطاران، زهره مرزبان، فرخنده ترکمنی،نسرین عبدشیخی، روزبه مرادی و احسان ساعیان است که ساعت 17 به همراه مراسمی گشایش یافته و تا 9 اردیبهشتماه ادامه
خواهد داشت.علاقهمندان برای عضو شدن در این انجمن میتوانند در تاریخ یاد شده به حوزه هنری فارس واقع در چهارراه خیرات مراجعه کنند.
فيلمنامهاي با اقتباس از
«دوشيزه پريم و شيطان» کوئليو چاپ ميشود
ایسنا: اولين اثر نادر شريفي در قالب فيلمنامه با عنوان "شايد در دوزخ دري مخفي به بهشت باشد" منتشر ميشود. اين اثر كه اقتباسي از کتاب "دوشيزه پريم و شيطان" پائولو کوئليواست، در 64 صفحه و با قيمت 1500 تومان از سوي نشر نوح نبي منتشر خواهد شد. شريفي رمان "يک فنجان چاي با خدا" را نيز آمادهي انتشار دارد.
عرضهي دو اثر تازه از بيگي حبيبآبادي در نمايشگاه كتاب
ایسنا: «سيمرغ سخن» و «تأملي در تذكرههاي دورهي صفويه و قاجاريه» عنوان دو كتاب به قلم پرويز بيگي حبيبآبادي است كه در نمايشگاه كتاب امسال عرضه خواهد شد. اين شاعر و پژوهشگر عنوان كرد: «تأملي در تذكرههاي دورهي صفويه و قاجار» شامل مطالعهي دقيق نقاط قوت و ضعف و ويژگيهاي تذكرههاي دورهي صفويه و قاجاريه ميشود. او با اشاره به اينكه تذكرههاي دورههاي ديگر را هم بررسي كرده است، گفت،در اين مطالعه، بهترين ابيات را انتخاب ميكند، براي آنها شاهد مثال ميآورد، آنها را سادهنويسي ميكند و هچنين در مسائل اجتماعي آن دوره تأملي دارد.
سعيد سعيدپور گزيدهاي از شعرهاي شاملو را ترجمه كرد
ایسنا: سعيد سعيدپور گزيدهاي از شعرهاي احمد شاملو را ترجمه كرد. اين مترجم 77 شعر شاملو را از دفترهاي مختلف اين شاعر انتخاب و در كتابي با عنوان «هفتادوهفت شعر شاملو» به انگليسي ترجمه كرده است.
به گفتهي سعيدپور، انتخاب شعرهاي اين كتاب به گونهاي است كه سير تحول خط زباني آثار شاملو را در سراسر دوران زندگياش نشان دهد، بر اين اساس، شعرها از كتاب «هواي تازه»ي شاعر آغاز ميشود و با شعرهاي كتابهاي اخيرش نظير «در آستانه» و «بيقراري ماهان» به پايان ميرسد. همچنين در اين كتاب، بيشتر شعرهاي كوتاه و تغزلي شاملو كه ترجمهپذيرترند و در ترجمه، مضمون و آهنگ آنها حفظ ميشود، انتخاب شدهاند. اين كتاب قرار است به صورت دوزبانه (فارسي و انگليسي) از سوي نشر كتابسرا منتشر شود؛ اما به گفتهي مترجم، به نمايشگاه كتاب امسال نخواهد رسيد.
ناهيد طباطبايي رمان «پنجاهسالگي» را مينويسد
ایسنا: ناهيد طباطبايي كه ترجمهي دو نمايشنامه از« ادوارد آلبي» را در نمايشگاه كتاب تهران ارائه خواهد كرد، اكنون در حال نگارش رماني با عنوان «پنجاهسالگي» و يك مجموعهي داستان است. اين داستاننويس عنوان كرد: «داستان باغ وحش» و «رؤياي آمريكايي» عنوان دو نمايشنامه از ادوارد آلبي است كه ترجمه كردهام و اكنون مراحل پيش از چاپ را در نشر شور ميگذرانند و قرار است براي نمايشگاه كتاب آماده شوند. او كه پيشتر، رمان «چهلسالگي» را نوشته كه توسط عليرضا رييسيان هم مورد اقتباس سينمايي قرار گرفته، همچنين از نگارش رماني با عنوان «پنجاهسالگي» خبر داد و گفت، بر روي يك مجموعهي داستان هم كار ميكند. طباطبايي از سوي ديگر به ترجمهي يك مجموعهي داستان از زبان فرانسه به فارسي براي نوجوانان اشاره كرد كه قرار است توسط نشر پارسه به چاپ برسد. اين نويسنده در نمايشگاه كتاب امسال، چاپ اول كتاب «ركسانا نيستم اگر» و چاپ سوم مجموعههاي داستان «حضور آبي مينا» و «بانو و جواني خويش» را هم خواهد داشت. ناهيد طباطبايي متولد سال 1337 در تهران است و از ديگر آثار او به «جامهدران»، «آبي و صورتي» و «خنكاي سپيدهدم سفر» ميتوان اشاره كرد.
فرانسويها نخستین فيلم سه بعدي داستاني را ميسازند
فارس: صنعت سينماي فرانسه اولين فيلم سينمايي زنده سه بعدي خود را كه حال و هوايي داستاني دارد تهيه ميكند. اين فيلم با نام «پشت ديوارها» وارد مرحله توليد ميشود. اولين فيلم زنده سهبعدي سينماي فرانسه در شرايطي به مرحله توليد ميرسد،كه هنرمندان اين كشور قبل از اين چند كار انيميشن و مستند سه بعدي تهيه كردهاند. كارگرداني اولين فيلم زنده سه بعدي سينماي فرانسه را پاسكال سيد و جولين لاكومبه به صورت مشترك انجام خواهند داد.
جشنواره «ترایبکا» آغاز شد
ایلنا: جشنواره ترایبکا با نمايش قسمت چهارم فيلم انيميشن «شرک» آغاز شد .به گزارش ايلنا به نقل از رویترز ،قسمت چهارم و پایانی فیلم کارتونی «شرک» آغازگر جشنواره فیلم ترایبکا بود. این بار فیلم شرک به طریقه 3 بعدی نمایش داده شد تا جشنواره ترایبکا که رسالت آن پرداختن به فیلم های مستقل بود به سمت فیلم های تجاری تر تمایل نشان بدهد. در آیین گشایش، مایک مایرز و کامرون دیاز بر روی یک فرش سبز که با رنگ سبز شرک، غول محبوب کودکان و بزرگسالان، هماهنگ بود، راه رفتند. سه قسمت اول شرک در گیشه جهانی بیش از 2/2 بیلیون دلار فروش کردند.
ادامه «شركت هيولاها» سال 2012 اكران ميشود
ایسنا: شركتهاي فيلمسازي «ديزني» و «پيكسار» تاريخ اكران دو محصول جديد خود شامل «شركت هيولاها 2» و «شجاع» را سال 2012 ميلادي اعلام كردند. انيميشن شركت «هيولاها» 2 در سال 2001 ميلادي با فروشي بالغ بر 525 ميليون دلار، سازندگان آن را به توليد بخش دوم ترغيب كرده است. به گزارش هاليوود ريپورتر، ادامه اين انيميشن پرهيجان و تريلر 16 نوامبر سال 2012 به اكران خواهد رسيد.
«شركت هيولاها» به کارگرداني« پيتر داکتر» و«ديويد سيلورمن» ساخته ميشود. اين انيميشن تصويرگر شهري فانتزي است كه ساكنان آن هيولاها هستند.
فيلمهاي كوتاه بخش رقابتي جشنوارهي كن معرفي شدند
ایسنا:فيلمهاي انتخابشده جشنوارهي فيلم كن در بخش رقابتي آثار كوتاه اعلام شد و آمريكاي لاتين با چهار فيلم حضور پررنگي در اين بخش خواهد داشت.
برگزاركنندگان جشنواره فيلم كن عناوين 9 فيلم را بهشكلاختصاصي براي حضور در بخش رقابتي آثار كوتاه اعلام كردهاند. فيلمهاي كوتاه ديگري نيز در ديگر بخشهاي جشنوارهي فيلم كن از جمله «هفته منتقدين» به روي پرده ميرود، اما اين 9 فيلم بهطور اختصاصي براي دريافت جايزه نخل طلا در اين بخش با يكديگر رقابت خواهند كرد و فيلمسازبرگزيده اين بخش از كمكهاي مالي جشنواره براي ساخت نخستين فيلم بلندش بهرهمند خواهد شد.
به گزارش اسكرين ديلي، آیین پایانی بخش رقابتي آثار كوتاه، 23 مه برگزار ميشود.
در ميان آثار برگزيده عناوين آثاري از كشورهاي فرانسه، رژيم اشغالگر صهيونيستي، استراليا، سوئد و ليتواني به چشم ميخورد.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی