صفحه 8--9 خرداد 89
وضعیت اسفبار چهار دریاچه کشور
دریاچه های کشور کویر میشوند!
مهر: عضو پیوسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم بحران آب را از دیگر پیامدهای گرم شدن زمین دانست و گفت: دریاچه هامون به صورت باتلاق درآمده، دریاچه جازموریان فقط دو ماه زمستان کمی آب دارد و به کویر تبدیل شد، دریاچه بختگان به کلی خشک شده و دریاچه "تشک" از 5 ماه قبل خشک شده است.
علی درویش زاده در میزگرد تغییرات آب و هوایی
و اثرات گرم شدن زمین، وجود گرد و غبار در کشور را ناشی از روند گرم شدن زمین دانست و گفت: ورود گرد و غبار در کشور ناشی از پدیده گرم شدن زمین است. این ذرات شامل آهن و کودهای مغذی است که به شدت محیط زیست را آلوده می کند و با تغییر شیمیایی در آب موجب مرگ مرجانهای خلیج فارس می شود.
وی ادامه داد: گرمای شدید هوا موجب افزایش دمای سطح زمین شده و در نتیجه هوا را منبسط و سبک و محیط کم فشاری ایجاد می کند که این امر موجب صعود شدید هوا به آسمان می شود و حتی گردباد محلی را ایجاد کرده و ذرات شن
و ماسه را با خود به هوا بلند می کند.
عضو پیوسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم، با اشاره به ذرات گرد و غبار موجود در کشور خاطرنشان کرد: بخش اعظم این گرد و غبار
با توجه به جریان هوای غالب از صحرای عربستان، عراق و شیخ نشین های حاشیه خلیج فارس
و حتی آفریقای شمالی و حاشیه جنوبی ایران به داخل کشور وارد شده است.
درویش زاده اضافه کرد: طبق تحقیقات انجام شده ترکیبات این غبار شامل آهن، نیترات و کودهای مغذی به همراه پستیسیدها و پلی آروماتیک، هیدروکربن و ریزموجودات عالی است که بر سلامت و محیط زیست اثرات مخربی را بر جای
می گذارد.
وی به اثرات گرد و غبار بر مرجانهای خلیج فارس
اشاره کرد و یادآور شد: در طی 40 سال اخیر مرجانهای خلیج فارس به دلیل آلودگی آب دریا، حرکت کشتی ها، هجوم انگل های قرمز و قهوه ای و گرد و غبار در حال نابودی هستند.
این محقق در این باره تاکید کرد: یکی از شرایط مهم رشد مرجانها و ایجاد کلنی های عظیم، وجود آبهای شفاف و کم تحرک است ولی با فرونشینی گرد و غبار در آبها علاوه بر
کدر شدن آب، ترکیبات شیمیایی آب نیز تغییر می کند و با ورود آبهای اسیدی به دریا مرگ مرجانها در خلیج فارس رخ می دهد.
درویش زاده با تاکید بر اینکه زمین در چند قدمی بحران تغییرات آب و هوایی کره زمین قرار دارد، افزود: این تغییرات شامل ناپایداری آب و هوا های مختلف کره زمین بر اثر افزایش گازهای دی اکسید کربن (گازگربنیک)، متان و سایر گازهای گلخانه ای می شود.
عضو پیوسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با اشاره به اینکه از 200 سال قبل با روی آوردن
بشر به سمت استفاده از سوختهای فسیلی پدیده گرم شدن زمین آغاز شده است، خاطرنشان کرد: در یکصد سال اخیر با صنعتی شدن جوامع شهری و رشد سریع آن، استخراج نفت،
زغال سنگ و مصرف روز افزون آنها، تولید گازهای گلخانه ای سرعت سرسام آوری داشته است. این گازها ترکیبی از بخار آب، گاز کربنیک، متان و دی اکسید نیتروژن است.
درویش زاده، افزایش گازهای گلخانه ای را موجب افزایش دمای اتمسفر زمین دانست و خاطرنشان کرد: در پایان قرن بیستم افزایش دمای اتمسفر زمین 5 دهم درجه افزایش یافت که با روند کنونی انتظار این است که در پایان قرن 21 شدت افزایش دما بسیار فاجعه بار و مقدار آن تا 4/5 درجه سانتیگراد برسد.
استاد زمین شناسی دانشگاه تهران، نزول بارانهای اسیدی و افزایش گاز متان در ترکیبات اتمسفر را از دیگر پیامدهای افزایش گاز کربنیک ذکر و اضافه کرد: در یخهای قطبی حجم عظیمی از گاز متان از عصر یخبندان چهارم به تله افتاده است که با ذوب شدن این یخها بر اثر گرم شدن زمین این گاز وارد اتمسفر می شود.
درویش زاده در ادامه پدیده جهانی "ال نینو "
را ناشی از تغییرات آب و هوا دانست و در این باره توضیح داد: "ال نینو" پدیده ای است که وقتی دمای سطح آب گرم تر از حالت معمول در اقیانوس باشد، اتفاق می افتد و تاثیرات مهمی بر جریانهای اتمسفر و هیدروسفر به جای می گذارد.
وی بحران آب را از دیگر پیامدهای گرم شدن زمین دانست و با اشاره به وضعیت رودها و دریاچه های ایران یادآور شد: دریاچه هامون در طی 30 سال تقریبا به صورت باتلاق درآمده است. دریاچه جازموریان فقط دو ماه زمستان کمی آب دارد و در حال حاضر به کویر تبدیل شده است. دریاچه بختگان به کلی خشک شده است و دریاچه "تشک" از 5 ماه قبل خشک شده و در حال حاضر تنها نیزاری از آن برجای مانده است.
درویش زاده، آمریکا، ژاپن، روسیه، استرالیا و کشورهای اروپایی را از بزرگترین تولید کنندگان گازهای گلخانه ای ذکر کرد و گفت: به منظور کاهش پدیده گرم شدن زمین، تدوین برنامه همگانی و فراگیر برای خارج کردن سوخت های فسیلی، تغییر الگوی مصرف انرژی و ارائه راهکارهای مناسب برای کاهش پدیده گرم شدن زمین ضروری است.
اقیانوسهای قمر "اروپا" غرق در اکسیژن هستند
مهر: مطالعات جدید نشان می دهد اقیانوسهای قمر اروپای سیاره مشتری به اندازه ای اکسیژن در خود انباشته است که می تواند حیات میلیونها تن ماهی را تضمین کند.
در حالی که هیچکس شهامت بیان احتمال وجود حیات در قالب ماهی ها را در قمر اروپا ندارد یافته های جدید نشان می دهند این قمر برجیسی می تواند در خود گونه هایی از حیات را در قالب حیات میکروبی نهفته باشد که برای زمینیان آشنا به نظر بیاید.
با توجه به شواهد زمینی، هر جا آب باشد احتمال وجود حیات نیز خواهد بود و از این رو دانشمندان سالهاست که به مسکونی بودن این قمر مشهور سیاره مشتری ظنین بودند.
با مطالعه بیشتر بر روی تاثیرات سیاره مشتری بر روی قمرهایش، احتمال وجود حیات بر روی قمر اروپا شدت بیشتری گرفت. مطالعات نشان می دهند این قمر می تواند به اندازه ای اکسیژن در خود گنجانده باشد که بتواند حیاتهایی به چشم زمینیان آشنا را در خود سکنی داده باشد.
یخ موجود بر روی سطح اروپا مانند آب از هیدروژن و اکسیژن شکل گرفته است و جریان مداوم تشعشعاتی که از مشتری به این قمر وارد می آید با این یخها واکنش نشان داده و اکسیژن آزاد کرده و دیگر اکسیدانها از قبیل پروکسید هیدروژن را به وجود می آورد. واکنش پذیری اکسیژن منشا اصلی زایش انرژی است که به حیاتهای چند سلولی سیاره زمین فرصت رشد و ظهور داده است.
دانشمندان تا این زمان نیز راهی موثر برای انتقال یافتن مواد غنی از اکسیژن به اقیانوسهای اروپا را نمی شناختند و گمان می بردند شیوه ابتدایی انتقال یافتن مواد سطح قمر به لایه های زیرین تحت تاثیر برخوردهای کیهانی به وجود آمده است که همیشه در منظومه خورشیدی در حال بمباران کردن همه چیز هستند.
محاسبات پیشین نشان داده اند که حتی پس از گذشت چندین میلیارد سال چنین فرایندی هرگز منجر به آمیختگی اکسیژن با لایه های زیرین اروپا تا بیشتر از اعماق 10 متری نخواهد شد. با این همه مطالعات جدید نشان می دهد لایه های غنی از اکسیژن نسبت به آنچه در گذشته تصور می شد بسیار ضخیم تر بوده و به احتمال زیاد این لایه کل پوسته قمر را در
برگرفته است.
به گفته محققان دانشگاه آریزونا، کلید کشف چنین پدیده ای یافتن راههایی متفاوت برای فعالیت پوسته این قمر است. کشش گرانشی که اروپا از جانب مشتری دریافت می کند منجر به بروز نیروهای کشندی هزار بار قوی تر از کشش ماه نسبت به زمین شده و اروپا را از نظر ژئولوژیکی بسیار فعال می کند. این می تواند دلیل جوان بودن نسبی سطح این قمر را
توضیح دهد.
بخش بزرگی از فرایند بازسازی سطح اروپا به شکل گرفتن دو شیار برآمده که نیمی از سطح قمر را در بر گرفته، اختصاص داشته است. نیروهای کشندی می توانند یخهای لایه های زیرین را به سمت بالا کشیده باشد، جایی که این لایه های یخی اکسیژن دار شده اند.
بر اساس گزارش ان بی سی، با شکل گرفتن توده هایی از مواد کهنه تر بر قله این تپه ها، مواد اکسیژن دار به سمت پایین کشیده می شوند و با گذشت یک یا دو میلیارد سال این فرایند می تواند مواد اکسیژن دار را در سرتاسر پوسته قمر و اقیانوسهای آن پراکنده کرده باشد.
با مراقبت اهالي قشم صورت گرفت:
تولد لاكپشتهاي دريايي در معرض انقراض
ایسنا: معاون محيط طبيعي اداره كل حفاظت محيط زيست هرمزگان از تولد لاك پشتهاي دريايي در معرض انقراض با مراقبت اهالي روستاي "شيب دراز" قشم خبر داد.
عبدالوحيد رياضيفر با اعلام اين خبر اظهار كرد: طرح محافظت از تخم لاکپشتهاي دريايي در ساحل روستاي شيب دراز قشم، موفقترين طرح محافظتي با مشارکت مردم در کشور شناخته شده است.
وي افزود: در اجراي اين طرح 50 متر مربع از ساحل اين روستا حصارکشي شده است تا تخم لاک پشتها از گزند روباه، خدنگ و سگهاي ولگرد در امان باشند.
رياضي فر تصريح كرد: 6 نفر از اهالي اين روستا در شب و 2 نفر در روز از محل تخمگذاري لاک پشتها، محافظت ميکنند.
وي اضافه كرد: طرح محافظت از تخم لاک پشتها در روستاي شيب دراز از سال 1381 با کمک دفتر تسهيلات محيط زيست جهاني آغاز شد و تاکنون بيش از 70 هزار بچه لاک پشت با مشارکت اهالي اين روستا متولد و راهي دريا شدهاند.
معاون محيط طبيعي اداره کل حفاظت محيط زيست هرمزگان خاطرنشان كرد: از اسفند سال گذشته تاکنون 150 قطعه لاک پشت "پوزه عقابي" در سواحل شيب دراز، هندورابي و شيدور، تخم گذاشتهاند و پيش بيني ميشود تا پايان فصل تخمگذاري در خردادماه، بيش از 170 قطعه لاک پشت در سواحل هرمزگان تخمگذاري کنند.
به گفته اين مقام مسئول، تخريب سواحل و از بين بردن تخم لاک پشتهاي دريايي از عوامل تهديد کننده حيات اين گونه لاک پشت در معرض خطر انقراض در سواحل هرمزگان است.
رياضي فر اذعان كرد: از هشت گونه لاک پشت سبز، سرخ، سياه، عقابي، پشت چرمي، زيتوني، پشت گرد و پشت پهن شناخته شده در جهان، پنج گونه در خليج فارس و درياي عمان ديده شده است که فقط دو گونه آن در سواحل هرمزگان تخم ميگذارد.
وي با بيان اينكه در حال حاضر تمام گونههاي لاك پشتهاي دريايي به جز گونه پشت پهن استراليايي در فهرست سرخ اتحاديه بينالمللي محافظت از طبيعت و منابع طبيعي جزو گونههاي در معرض خطر انقراض يا آسيب پذير ثبت شده اند، افزود: سواحل شني جزاير فارور، هنگام، لارک، بندرلنگه، هرمز، شيدور و شيب دراز از مهمترين مکانهاي تخمگذاري لاک پشتهاي دريايي در هرمزگان هستند.
معاون محيط طبيعي اداره کل حفاظت از محيط زيست هرمزگان با بيان اينكه در سال جاري تاکنون 200 قطعه لاک پشت در جزاير قشم، هندورابي و شيدور بيومتري و پلاک گذاري شدهاند، خاطرنشان كرد: لاک پشت مادر به طور معمول هر 3 تا 4 سال يکبار تخم ميگذارد. شمار تخمها در هر مرحله از فصل تخمگذاري به طور متوسط 135، 150 و 161 عدد در مناطق مختلف است كه اوج تخمگذاري لاک پشتهاي دريايي، ارديبهشت ماه می باشد.
به گفته وي، مدت تکامل تخمها در محلها و زمانهاي مختلف تخمگذاري بين 47 تا 75 روز است. خروج نوزادان از تخم در ساعات اوليه شب هنگامي که دماي شنها زير 28 درجه سانتيگراد است بين 20 تا 30 دقيقه
طول ميکشد.
زیست بوم ايران منحصر بفرد است
به گفته مسئول تهيه پرونده ثبت جهاني جنگلهاي هيرکاني، کمتر کشوري مانند ايران داراي ويژگيهاي زیست بوم شناختی و شرايط بسيار متنوع و وسيع است.
به گزارش ميراث آريا، حسيني گفت: کشور ايران از نظر بارندگي، ويژگي دما، زمينشناسي و سطح ارتفاع دريا داراي تنوع زيادي است و اين مجموعه اختلافات آب و هوایی و زیست بوم شناختی باعث تنوع فرهنگ، نژاد، تنوع جمعيتي و حتي تنوع پوشش گياهي شده است.هيأت علمي دانشگاه تربيت مدرس با اشاره به جنگلهاي سرسبز، سردسير، مانگرو، ارسباران و مديترانهاي و جنگلهاي صخرهاي بيان داشت: کمتر کشوري داراي اين گونه جنگلهاي متنوع است. وي با بيان اينکه ايران داراي هشت هزار گونه گياهي است، افزود: ايران به عنوان يکي از نقاط دائم تنوع زيستي در دنيا به شمار ميرود. حسيني، ايران را بهشت زيستبوم شناسان توصيف کرد و افزود: همچنين ايران از نظر تنوع پستانداران و خزندگان داراي جايگاه بسيار بالايي است. اين کارشناس، شناساندن فرهنگ والاي ايراني به جهانيان به عنوان ملتي که اولين منطقه حفاظت شده جهان را بنيان کرد، کمک به حفاظت بهتر از ميراث طبيعي با ارزش ايراني و کمک به حفظ جاذبههاي طبيعي ايران با اهداف توسعه گردشگری طبيعت را از مهمترين دلايل ثبت ميراث طبيعي در فهرست ميراث جهاني يونسکو عنوان کرد.
وي يکي از نقشهاي مهم زیست بومهاي طبيعي
را توليد 406 تن اکسيژن توسط يک درخت
مطرح کرد. حسيني با بيان اينکه در ايران کاشت درخت مقارن با تولد نوزادان بوده است، اظهار داشت: مشهورترين بوستانها و باغهاي باستاني در ايران تشکيل
شده است. وي در ادامه به نقش مهم زیست بوم طبيعي در مهار توفان، گرد وغبار و سيلابهاي شديد اشاره کرد و گفت: زیست بوم طبيعي حفاظت شده در کاهش انقراض گونهها نقش
بسزايي دارد.
افزايش دما و سطح نمك، درياي مديترانه را تهديد ميكند
ایسنا: تحقيقات جديد دانشمندان اسپانيايي نشان دهنده اين موضوع است كه افزايش دما و سطح نمك به شدت مناطق غربي درياي مديترانه را تهديد ميكند. براساس تحقيقات و بررسيهاي صورت گرفته توسط دانشمندان اسپانيايي، اين موضوع مشخص شد كه ميزان دما و سطح نمك در مناطق غربي درياي مديترانه از سالهاي دهه 1990 ميلادي به يكباره افزايش يافته كه اين موضوع خود دليلي براي از ميان رفتن گونههاي گياهي و جانوري سواحل و آبزيان است. براساس اين گزارش، هر ساله دماي آب در سطوح عميق درياي مديترانه و سطح نمك افزايش مييابد. البته اين افزايش از سالهاي دهه 1940 ميلادي توسط دانشمندان اندازهگيري شده و هماكنون محققان بيم اين موضوع را دارند كه با افزايش رو به رشد اين دو پديده، به طور كامل حيات در اين دريا از ميان برود.
«مانوئل وارگاس يانز» ـ رييس پروژه تحقيقاتي و يكي از محققان موسسه اقيانوس شناسي اسپانيا ـ در مصاحبهاي با رسانههاي دولتي اين كشور، گفت: نتايج اين پژوهشها كاملا مشهود است تنها كاري كه ميتوان انجام داد اين است كه از افزايش روند شوري و گرمتر شدن اعماق آب جلوگيري كنيم. اگر نسبت به جلوگيري از اين دو مشكل راهحلي انديشيده نشود، به طور حتم حيات مديترانه از ميان ميرود. به گزارش آسوشيتدپرس، محققان در اين پروژه تحقيقاتي با انجام آزمايش بر روي سه لايه آب درياي مديترانه موفق شدند به چنين نتايجي دست پيدا كنند.
مدیر مسول و صاحب امتیاز : محمد عسلی