روزنامه عصر مردم

ترین های منظومه شمسی

در این مطلب به این پرسش ها پاسخ خواهیم داد که منظومه ما چند قمر دارد، بزرگ ترین آن ها کدام است و آیا در منظومه های فراخورشیدی دیگر، قمرهای دیگری هم وجود دارند یا خیر؟
بزرگ ترین قمر منظومه شمسی کدام است؟
«گانیمد» که بزرگ ترین قمر سیاره مشتری به شمار می رود، با قطری برابر 5270 کیلومتر، بزرگ ترین قمر منظومه شمسی نیز هست. این قمر حتی از سیاره عطارد نیز بزرگ تر است و حجمی سه برابر ماه دارد. این قمر، تنها قمر منظومه شمسی است که یک میدان مغناطیسی قدرتمند دارد که احتمالاً نشان دهنده وجود یک هسته رسانا از فلز مایع است.
چند قمر در منظومه شمسی وجود دارد؟
تا این لحظه، بیش از 170 قمر در منظومه شمسی نام گذاری شده اند. با این وجود، تعداد دقیق این قمرها بستگی به این دارد که قمر را چگونه تعریف کنیم. تاکنون تعریفی برای حداقل اندازه ای که یک جسم باید داشته باشد، تا بتوان نام قمر را بر روی آن نهاد، ارائه نشده است. بنابراین اگر شما دوست دارید نام قمر را به هر تکه جسم جامدی که به دور یک سیاره در حال گردش است بدهید، از جمله تکه یخ هایی که در حلقه های زحل وجود دارند، تعداد اقمار منظومه شمسی بر چندین میلیون میلیارد بالغ خواهد شد!
زمین چند قمر دارد؟
یکی؛ جای هیچ شک و تردیدی هم نیست. اما در سال 1986، برای مدت کوتاهی جسم دیگری نیز مشاهده شد که ماه دوم زمین نام گرفت. اما این جسم در حقیقت یک خرده سیارک 5 کیلومتری است که در یک مدار بیضوی به دور خورشید در گردش است. در اثر یک رزونانس پیچیده، این خرده سیارک توسط زمین به دام افتاده است و به صورت تناوبی و کاملاً قابل پیش بینی به زمین نزدیک و دور می شود.
کدام قمر شرایط تبدیل شدن به یک سیاره را دارد؟
قمر پلوتو،  شارون، بر اساس پیش نویس واژه سیاره که در سال 2006 برای تصویب به گردهمایی بین المللی ستاره شناسی پراگ ارائه شده بود، چنین شرایطی را داشت. طبق این پیش نویس، شارون هر دو شرط لازم برای یک سیاره را داشت. شارون به اندازه کافی بزرگ است تا تحت اثر نیروی جاذبه خودش به شکل کروی درآید. همچنین این قمر به نوعی به طور مستقل به دور خورشید حرکت می کند.
 شارون و پلوتو حول یک مرکز جاذبه مشترک، که در فضای خالی بین این دو قرار دارد، حرکت می کنند. اگر این تعریف تصویب می شد، شارون و پلوتو، یک جفت دوتایی سیاره ای نام می گرفتند. اما در عوض، این پلوتو بود که از مقام خود به عنوان یک سیاره عزل شد! در نتیجه شارون به قمری تبدیل شد که به دور یک سیاره کوتوله حقیر در حال گردش است.
آیا اقمار نیز قمر دارند؟
چنین چیزی در منظومه شمسی وجود ندارد، اما امکان اینکه یک قمر به دور قمر دیگری گردش کند، وجود دارد. با این حال، نیروهای گرانشی نوسانی که از جانب سیاره و قمر مادر اعمال
 می شود، در درازمدت باعث ناپایداری مدار خواهد شد. در مقیاس های
به اندازه کافی بزرگ، قمر یک قمر می تواند میلیون ها سال
دوام آورد.
برخی از خرده سیارک های منظومه شمسی قمر دارند. نمونه معروف این خرده سیارک ها آیدا و قمر آن داکتایل است. همچنین در طول پنجاه سال گذشته، ماه زمین نیز به دفعات صاحب اقمار کوتاه عمری شده است که اغلب آنها ترکیبات آهنی داشتند.
آن سوی مرزهای منظومه شمسی
اگر منظومه شمسی ما چنین اقمار عجیبی دارد، چه اقمار شگفت انگیز
دیگری ممکن است در میلیون ها ساختار ستاره ای موجود در کهکشان راه شیری پیدا شود؟ احتمالاً اقمار معتدل و قابل سکونتی وجود دارند که به دور سیارات بزرگ خارجی در حال گردش هستند. البته ما انتظار نداریم که حیات هوشمندی مانند جانوران خزدار جنگ ستارگان را در آنها پیدا کنیم. با این حال، چنین قمرهایی می توانند محتمل ترین مکان ها برای وجود حیات در جهان
باشند.
کشف یک قمر، در اطراف سیاره ای که در حال گردش به دور یک ستاره دوردست است، کار سختی است. اما با اندکی شانس، به کمک فناوری های موجود چنین کاری امکان پذیر است. بهترین رویکرد برای چنین کاری جستجوی عبوری است که بر مبنای کاهش نور دریافتی از ستاره بر روی زمین، در اثر عبور سیاره از جلوی ستاره مادر استوار است. در حال حاضر و به کمک این روش، سیارات مختلفی شناسایی شده اند، و به طور غیرمستقیم از این روش می توان برای آشکارسازی قمرها استفاده کرد.
هنگامی که یک قمر به دور سیاره می گردد، جاذبه آن باعث تند و کند شدن حرکت سیاره می شود، در نتیجه زمان و مدت عبور سیاره تغییر می کند. هرچه قمر در مقایسه با سیاره مادر بزرگ تر باشد، تأثیر آن بیشتر خواهد بود.
 در یک شبیه سازی، برای سیاره ای با جرم نپتون که در ناحیه قابل سکونت پیرامون یک ستاره قرار داشت، یک ماه به اندازه زمین در نظر گرفته شد. این ماه سنگین، زمان و مدت عبور سیاره را به قدر کافی تغییر می داد که توسط ماهواره کپلر، و حتی تلسکوپ های زمینی قابل ردیابی باشد. چنین قمر بزرگی همچنین می تواند اتمسفر غلیظی داشته باشد که آن را به سکونتگاه مناسبی برای حیات تبدیل
 می کند.

مریخی ها
در میان جلبکها پنهان شده اند!

جستجو برای یافتن اشکالی از حیات از دهه های قبل مورد توجه قرار داشته است و اکنون به نظر می رسد که در فراسوی رویت بشقاب پرنده ها در آسمان برخی کشورها به خصوص انگلیس، ناسا و اسا در تلاشند به طور جدی اشکال اولیه حیات را در سیارات منظومه شمسی کاوش کنند.
به تازگی دانشمندان اعلام کردند که یک لایه یخی ترکیبی از آب و عناصر اولیه حیات در روی یکی از بزرگترین شهاب سنگهایی که در نوار بین مریخ و مشتری واقع شده اند پیدا شده است. نتایج این کشف که در مجله علمی "نیچر" منتشر شد این فرضیه را تقویت می کند که شهاب سنگها می توانند حامل آب و مواد آلی سیاره زمین باشند.
همزمان ناسا نیز خبر داد که در گل و لای گچی آبهای راکد بر روی مریخ فسیلهایی از جلبکها وجود دارند. این گل و لای همانند آن چیزی است که در بستر دریای مدیترانه دیده می شود و قدمتی حدود 6 میلیون سال دارد. این جلبکها توسط روباتهای مریخ نورد "روح و مریخ" کشف شده اند.
این دو روبات دوقلو از 4 ژانویه 2004 در روی مریخ هستند. در حقیقت کاوشگر "فرصت" این کشف را به تازگی در زمان انجام یکی از مأموریتهای خود برای بررسی سولفاتها انجام داده است.
خبر کشف این جلبکها را "ویلیام اشواف" مدیر مرکز مطالعات منشأ حیات در دانشگاه کالیفرنیا اعلام کرد و گفت: "فسیلهایی که در این لایه گل و لای پیدا شده اند محتوی ارگانیسمهای بسیار شبیه به جاندارانی مثل فیتوپلانتکتونها و سیانوباکتریها است که در اقیانوسهای زمین زندگی می کنند. تا به این لحظه هیچکس این فرضیه را مورد بررسی قرار نداده است که این گل و لای گچی می تواند محتوی اشکالی از حیات باشد."
به اعتقاد جامعه علمی، نتایج این بررسیها به پیش بینی های
 خوش بینانه ای منجر می شود. "جک فامر" محقق دانشگاه ایالت آریزونا در این خصوص اظهار داشت: "ناسا برای جمع آوری بررسی درباره وجود اشکال حیات بر روی مریخ تلاشهایی را آغاز کرده است که پیش از این هرگز سابقه نداشت."
در این میان "ویلیام اشواف" ضمن بزرگداشت اقدامات شایان
مینی روباتهای روح و فرصت که ناسا در 10 ژوئن 2003 آنها را پرتاب کرد اظهار داشت: "باید از این دو روبات به خاطر دانسته هایی که به ما دادند سپاسگزار باشیم. آنها تصاویر بسیار واضحی را برای ما ارسال کردند که نشان می دهند روی مریخ فضاهای بسیار وسیعی پوشیده از انواع مختلف سولفات وجود دارند که شامل این گل و لای گچی هم می شود. در داخل این گل و لای، فسیلهایی از جلبکهای آبهای راکد وجود دارند."
"استیو اسکوایرز" رئیس جنبه های علمی مأموریت این دو روبات خاطرنشان کرد: "این گل و لای ترکیبی از سولفات کلسیم است که در منطقه وسیعی از مریخ به نام Meridiani Planum قرار دارد."
این محقق ادامه داد: "ما همچنین حضور متان در اتمسفر مریخ را ردیابی کردیم. این نشان می دهد که این اشکال حیات تا به امروز نیز وجود دارند. در حقیقت متان مولکولی است که به سرعت ناپدید می شود
و اگر این اتفاق نیفتد به این معنی است که یک منبع بیولوژیکی وجود دارد که این گاز را به طور مداوم تولید می کند."
از سویی دیگر، ناسا حداقل 30 مأموریت را برای بررسی حیات در فضا در دستور کار دارد که شامل آوردن سنگهای مریخی توسط سه ناوفضایی در مدت 6 سال است.
"استیو اسکوایرز" در خصوص این پروژه توضیح داد: "قبل از هر چیز باید سنگها را به دست آورد و آنها را در یک محل امن در روی مریخ انبار کرد. در مرحله بعد این سنگها را باید به یک ناو فضایی منتقل کرد و آنها را به مدار از پیش تعیین شده رساند. در پایان، این سنگها را با یک فضاپیمای دیگر به زمین منتقل کرد. این پروژه بسیار دشوار است اما نتایج آن می تواند بسیار مهم باشد."
همچنین ناسا مأموریتهای دیگری هم برای کشف اقیانوسهای زیرزمینی "اروپا" (قمر مشتری) و آتشفشانهای یخی روی "انسلادو" (قمر زحل) دارد. در راستای توسعه این مأموریتها، ناسا نوامبر گذشته تلسکوپ "کپلر" را برای شناسایی حضور سیارات با ابعاد مشابه زمین واقع در کهکشان راه شیری پرتاب کرد.
اقدامات مشترک با اسا
سال گذشته واشنگتن و آژانس فضایی اروپا با هدف تقسیم
هزینه ها و دانش علمی در کشفیات روی مریخ توافقنامه ای را به نام " joint-Mars-initiative" به امضا رساندند.
در این همکاری مشترک ناسا و اسا، در حال حاضر 28 پروژه مختلف تعریف شده اند که بسیاری از آنها بر روی ردیابی مواد آلی فرا زمینی متمرکز کرده اند.
راه رسیدن به مریخ هنوز بسیار طولانی است و در این راه، دانشمندان انتخابی به جز همکاریهای بین الملل مشترک ندارند. 

"یوفوها" هم گردشگر ایتالیا شدند
دو جسم نورانی قرمز رنگ کروی شکل در آسمان یک دهکده کوچک در خلیج ناپل رویت شدند و تصاویری از اشکال هندسی را در مزارع ایجاد کردند. "کریسپانو" دهکده ای کوچک و گمنام در شمال ناپل است که در روزهای اخیر به برکت گردش گردشگری "موجودات مریخی" به یکی از سوژه های مهم خبری مشهور تبدیل شده است.
ماجرای برخورد از نزدیک با "یوفوها" از اینجا آغاز شد که سه کارگر نظافت شهری دو کره نورانی قرمز رنگ معلق در آسمان را در نزدیکی یک مزرعه پشت ورزشگاه دهکده دیدند. فردای آن روز اشکال هندسی ویژه ای که ساخت آنها از دیرباز به یوفوها نسبت داده می شوند در این مزرعه دیده شدند.
به همین علت شهردار این شهر کوچک از مرکز یوفوشناسی سازمان امنیت ملی تقاضای بررسی موضوع را کرد و این کمیته گروهی را برای بررسی این اشکال هندسی و مستند کردن اظهارات شاهدان عینی به منقطه اعزام کرد.
پس از انتشار این خبر بر تعداد شاهدانی که این دو جسم نورانی را در آسمان دیده بودند افزوده شد. به طوری که زن میانسالی که در نزدیکی این مرزعه ساکن است اظهار داشت: "آن شب من یک نور بسیار شدید را دیدم که از پشت پرده کرکره ای که کاملاً پایین کشیده بودم رد شد. فکر کردم که آتش سوزی معمولی زباله های پلاستیکی باشد ..."
از این کره های درخشان فیلمی نیز در یوتیوب منتشر شده است. درحقیقت پس از رویت این کره ها توسط کارگران نظافت شهری، یوفوها به مدت سه شب دیگر نیز در آسمان این دهکده دیده شدند و حدود 30 شکل هندسی را در مزارع ایجاد کردند که پلیس محلی با هلی کوپتر تصاویری هوایی از این اشکال تهیه کرده است.

اثبات وجود لایه ای یک متری از آب بر روی سطح ماه
گروهی از دانشمندان معتقدند کره ماه بسیار مرطوب تر از چیزی است که در گذشته تصور می شد و در صورتی که آبهای پنهانی درون ماه را به سطح آن انتقال دهیم کل سطح کره از لایه ای یک متری از آب پوشانده می شود.
دانشمندان دریافته اند میزان آب موجود در کره ماه حداقل 100 بار بیشتر از میزان آبی است که در گذشته محاسبه شده است. محققان سازمان علمی "کارنگی"، یکی از چند گروه علمی هستند که در جستجوی نشانه های جدیدی از حضور آب در ماه و یافتن چگونگی حضور این ماده حیاتی بر روی چنین جرم کیهانی به سر می برند.
به گفته "فرانسیس مک کوبین" از موسسه علمی "کارنگی" در صورتی که تمامی آبهای پنهان شده در لابه لای مواد معدنی سنگهای ماه را بیرون کشیده و بر روی سطح آن قرار دهید، لایه ای یک متری از آب سطح ماه را فرا خواهد گرفت.
دانشمندان معتقدند کره ماه احتمالا در حدود 5/4 میلیارد سال پیش و پس از برخورد جرمی به اندازه سیاره مریخ با زمین جوان به وجود آمده است، این برخورد پر انرژی منجر به تولید ذرات گداخته ای شده است که پس از سرد شدن تنها قمر سیاره زمین را به وجود آورده اند.
در آن دوره زمانی اقیانوسی از ماگما سرتاسر کره ماه را فراگرفته بود. ماگماها محتوی مقادیری آب بوده اند که به صورت تدریجی از دهانه های آتشین موجود بر روی سطح ماه به بیرون فوران کرده اند. بیشتر این آب طی فعالیتهای آتشفشانی تبخیر شده است اما به گفته مک کوبین بخشی از آن در ماه باقی مانده است.
دانشمندان در تحقیقات جدید یک بار دیگر بر روی نمونه های ماه که آپولو آنها را به زمین آورده مطالعه کردند اما این بار تنها ماده معدنی آپاتیت که آب را در خود نگه می دارد با استفاده از شیوه طیف سنج جرمی SIMS مورد بررسی قرار گرفت.
محققان به ویژه ماده هیدروکسیل موجود در آپاتیت را مورد مطالعه قرار داده و با ترکیب محاسبات خود با نمونه ای که نشان می دهد مواد چگونه بر روی ماه متبلور شده اند، دریافتند آب نهفته در بخشهای داخلی ماه 100 برابر میزانی است که در گذشته محاسبه شده است.

تصویری از یک منظومه خورشیدی نوزاد
ستاره شناسان آمریکایی با استفاده از تلسکوپ کک در هاوایی موفق شدند تصویری از یک منظومه خورشیدی نوزاد در کهکشان راه شیری تهیه کنند.
دانشمندان دانشگاه آریزونا با استفاده از دستگاه "آسترا" بر روی تلسکوپ کک موفق شدند این تصویر جدید را از یک منظومه در حال تولد تهیه کنند.
این تصویر یک دیسک اولیه منظومه سیاره ای را نشان
می دهد که داخل آن توده هایی از گاز و گرد و غبار با سرعت می چرخند و غذای لازم برای رشد ستاره ای در مرکز منظومه و سیارات و شهاب سنگها در اطراف این ستاره را تامین می کنند.
این منظومه خورشیدی در کهکشان راه شیری و در فاصله 500 سال نوری از زمین قرار دارد. این منظومه بسیار جوان است و به احتمال زیاد ظرف چند میلیون سال آینده سیاره های گازی غول پیکری در ابعاد و ویژگیهای مشتری و زحل درون آن متولد می شوند و در آینده دورتر سیارات جامد و سنگی مشابه زمین، زهره و مریخ نیز می توانند درون این منظومه شکل گیرند.
براساس گزارش UA News، ستارگان از توده های گاز و گرد و غباری که زیر اثرات نیروی گرانش فرو می پاشند، متولد می شوند و در فرایندی که "بهینه سازی" نام دارد جرم گازی را که به دور دیسک می چرخد به دست می آورند. این فرایندی است که ستاره شناسان آمریکایی موفق شدند به طور مستقیم آن را رصد کنند.

حمله دوباره به "مشتری"
هیجان دانشمندان از برخورد سال گذشته شهاب سنگی ناشناخته با سیاره مشتری هنوز به پایان نرسیده بود که این سیاره عظیم گازی برای دومین بار مورد هجوم جرم کیهانی دیگری قرار گرفت.
سال گذشته اخترشناسی در حیاط خانه اش شاهد لکه خراش تیره ای بر روی بدن سیاره مشتری بود که در اثر برخورد صخره ای کیهانی بر اتمسفر مشتری به وجود آمده بود و این بار "آنتونی وزلی" و "کریستوفر گو" در استرالیا و فیلیپین شاهد لحظه دقیق برخورد جرمی کیهانی با این سیاره بودند.
تصاویر ویدئویی و عکسها لکه درخشانی را بر روی مشتری نشان می دهند که در اثر برخورد گلوله ای آتشین در ابعاد سیاره زمین بر روی سطح این سیاره به وجود آمده است. به گفته "هایدی هامل" از موسسه علوم فضایی کلرادو این واقعه به صورت جداگانه توسط دو نفر از مشهورترین اخترشناسان آماتور به تایید رسیده است.
رویداد اخیر درست در روزی واقع شده است که هامل و همکارانش تصاویر و تحلیلهای جدیدی را از واقعه برخورد سال گذشته سیاره مشتری منتشر کردند. بر اساس مطالعات برخورد پیشین به واسطه شهاب سنگی 500 متری شکل گرفته بود. دانشمندان اکنون برای به دست آوردن اطلاعاتی از جراحتی که بر بدن سیاره مشتری به جا مانده و نوع مهاجمی که مشتری را زخمی کرده است با یکدیگر به رقابت پرداخته و برای دستیابی به آن از اخترشناسان حرفه ای و آماتور کمک می گیرند. متخصصان بر این باورند برخورد، هاله ای تاریک از ذرات و غبارها را در ابرهای موجود در منطقه برخورد به وجود خواهد آورد، مشابه آنچه در برخورد قبلی رخ داد که می توان در آینده این لکه تاریک را رصد کرد.
به گفته هامل هنوز از وجود چنین لکه تاریکی اطمینان حاصل نشده است اما دانشمندان در تلاشند از تلسکوپهای سرتاسر جهان از جمله بزرگترین تلسکوپ جهان و تلسکوپ مشهور هابل برای ردیابی این رویداد استفاده کنند.
در این میان با توجه به اینکه رخ دادن چنین برخوردهای کیهانی در سیاره مشتری از گذشته رویدادهای کمیابی پنداشته می شدند، وقوع دومین برخورد طی دوره زمانی کوتاه باعث شگفتی بسیاری از اختر شناسان و دانشمندان شده است.
تا زمان برخورد سال 2009 آخرین برخورد مشهوری که در پرونده مشتری به ثبت رسیده بود مرگ مشهور ستاره دنباله دار شومیکر- لوی 9 در سال 1994 بوده است
هامل می گوید: "واژه "باورنکردنی" واژه ای بوده که محتوی اولین نامه های الکترونیکی دریافت شده پس از این رویداد را تشکیل می داده است زیرا این رویداد تمامی درک دانشمندان را از آمار برخورد در چنین اجرام کیهانی زیر سوال برده است.

کشف ردپایی از آب در مریخ
کاوشگر مریخ نورد "روح" موفق شد در حفره یک آتشفشان خاموش رد پایی از حضور آب را در زندگی گذشته سیاره سرخ کشف کند. اطلاعاتی که کاوشگر "روح" از حفره این آتشفشان خاموش جمع آوری و به گروه مرکز فضایی ناسا ارسال کرده است نشان می دهند که احتمالاً در گذشته در روی سیاره سرخ آب جریان داشته است.کاوشگر روح، در این تحقیقات سنگهایی غنی از کربنات را کشف کرده است. کربناتها در حضور آب و دی اکسید کربن در اتمسفر تشکیل می شوند.
دانشمندان ناسا از دیرباز بر روی سنگهای غنی از کربنات بر روی مریخ تحقیق می کنند چرا که این مواد معدنی کلید اصلی برای درک تاریخ آب و هوایی مریخ هستند و می توانند نشان دهند که آیا این سیاره هرگز دارای شرایط مطلوبی برای توسعه حیات بوده است یا خیر.
این دانشمندان در این خصوص اظهار داشتند: "پیش از این مقدار اندکی کربنات پیدا شده بود اما این بار ما تعداد زیادی سنگ غنی از کربنات را می بینیم که از خاک کلمبیا هیلز واقع در حفره گوسو استخراج شده اند."به گفته این سیاره شناسان، 25 درصد از این سنگها از کربنات ساخته شده است. تاکنون هرگز این میزان کربنات در مریخ کشف نشده بود.این مواد معدنی بین 3 هزار و 800 تا 3 هزار و 500 میلیون سال قبل در روی سیاره سرخ تشکیل شده اند.
براساس گزارش Scientific American، در ماه ژانویه ناسا اعلام کرد که کاوشگر روح از حرکت بازمانده است اما این کاوشگر در سال 2005 ضمن کاوش در منطقه کلمبیا هیلز این سنگها را کشف کرده بود که نتایج بررسیهای آن اکنون اعلام شده است.

دنباله دارهاي معروف از
منظومه هاي خورشيدي ديگر مي آيند!
محققان دانشگاه كوئين در تحقيق جديدي اعلام كردند كه بسياري از دنباله دارها در ديگر منظومه هاي خورشيدي به جز منظومه ما تكامل يافته اند. اين محققان مي گويند: بسياري از
دنباله دارهاي معروف مثل هالي و هاله بوپ در ابتدا در منظومه هاي
 خورشيدي ديگر شكل گرفته اند. مارتين دونكان، استاد نجوم دانشگاه كوئين و يك تيم بين المللي از اخترشناسان اين پژوهش را انجام داده و در مجله ساينس اکسپرس به چاپ رسانده اند.
دونكان در اين زمينه عنوان كرد: هر كسي كه يك دنباله دار بلند را در آسمان شب ديده است،  احتمالاً ماده اي از يك ستاره ديگر را رصد كرده است. با وجودي كه خورشيد ما در حال حاضر هيچ ستاره مشتركي ندارد، اما تصور مي شود كه زماني در يك مجموعه حاوي صدها ستاره نزديك شكل گرفته است كه در يك ابر گازي انبوه جاي گرفته بوده اند.
در اين دوره هر ستاره شمار زيادي از اجرام يخي كوچك را در يك صفحه شكل داده كه سيارات از آن منشاء گرفته اند.
به گزارش ساينس اكپسرس، مداركي كه اين تيم تحقيقاتي كسب كرده اند در واقع سناريوي مربوط به ابري كروي از دنباله دارها است كه اطراف خورشيد را احاطه مي كند.