روزنامه عصر مردم

خجالت می کشم

یکى از مشکلاتى که اغلب کودکان و نوجوانان تجربه اى از آن در ذهن دارند، احساس خجالت و کمرویى است. همه در موقعیت‌های جدید، احساس خاصی پیدا می‌کنند، اما گاهی خجالتی بودن در رشد اجتماعی اختلال ایجاد کرده و یادگیری کودکان را محدود می‌کند. احساس خجالتی بودن در همه دیده می‌شود که احتمالاً به‌عنوان سازوکاری برای کمک به افراد برای مقابله با محرک‌های اجتماعی جدید شکل گرفته است. کمرویى به مفهوم احساس ناراحتى کردن از بودن در جمع است. کودک خجالتى در موقعیت هاى ناآشنا و هنگام تعامل و گفت وگو با دیگران عصبى و مضطرب مى شود. یک کودک خجالتى، زمانى که تصور کند مورد توجه اطرافیانش قرار گرفته است، بى نهایت ناراحت و پریشان مى شود. یک کودک خجالتى ترجیح مى دهد شاهد بازى کودکان دیگر باشد، ولى خود به بازى آنها نپیوندد. بیشتر کودکان در شرایط مختلف قدرى احساس خجالت و کمرویى مى کنند، اما کودکانى که این مشکل را به صورت حاد دارند، در تمام اوقات زندگیشان احساس خجالت و شرمسارى مى­کنند. این احساس نه تنها مى تواند بر رشد اجتماعى کودک تاثیرى منفى به جا گذارد، بلکه مى تواند موجب کاهش عملکرد تحصیلى و افت آموزش و یادگیرى او شود.  احساس خجالت و کمرویى احساسى دوسویه است؛ احساسى است مرکب از هیجان هایى مثل ترس و علاقه، تنش و رضایت، میل و اضطراب. احساس خجالت موجب تند شدن ضربان قلب و بالارفتن فشار خون مى شود. فرد مقابل می‌تواند خجالتی بودن شخص را از روی نگاه گریزان و رو به پایین وی، کم‌حرفی و کم تحرکی وی تشخیص دهد. کلام فرد خجالتی اغلب نرم، لرزان و مقطع است. بچه‌های کوچک اغلب انگشت دست خود را می‌مکند و برخی دیگر خجولانه رفتار می‌کنند، قدری می‌خندند و کناره می‌گیرند. به طور کلى، احساس خجالت و کمرویى با دو نوع رفتار قابل شناسایى است؛ محتاط بودن و گوشه‌گیری اجتماعی. بچه‌ها ممکن است در مقاطع مختلف رشد در برابر خجالتی بودن آسیب‌پذیر باشند. خجالت همراه با ترس نسبت به بزرگسالان ناآشنا در کودکی پدیدار می‌شود. پیشرفت‌های شناختی در خودآگاهی باعث حساسیت اجتماعی بیشتر در سال دوم می‌شود. خجالت خودآگاهانه در حدود 4 تا 5‌ سالگی ظاهر می‌شود و اوایل دوره نوجوانی آغاز اوج خودآگاهی است.
علل خجالت و کمرویى در کودکان
برخى از علل کمرویى کودکان ممکن است ناشى از یک علت و یا آمیزه اى از چند علت زیر باشند :
1 - وراثت: برخی از محققان عقیده دارند فیزیولوژی مغز کودکان خجالتی بر رفتار آنها تأثیر می گذارد. همچنین ژن ها هم می توانند تأثیر بسزایی در خجالت کودکان داشته باشند. بنابراین می بینیم که اغلب کودکان خجالتی دارای پدر و مادر خجالتی یا یکی از نزدیکان خجالتی می باشند که این صفت را از یکدیگر ارث برده اند.
2 - روابط خانوادگى : کودکانى که روابط و ارتباطات خانوادگى - اجتماعى کمى دارند، از حضور در اجتماعات امتناع مى ورزند. از طرف دیگر، والدین حمایتگر ممکن است با رفتارهاى افراط آمیز خود، ترس حضور در موقعیت هاى جدید را در دل فرزندانشان به وجود آورند . نگرانی بیش از حد مادر و مراقبت دائم او از فرزند موجب می شود که کودک از بازی با دوستان و کودکان دیگر محروم و منزوی شود. همچنین سختگیری بیش از حد نسبت به کودک و تنبیه و توبیخ او به دلایل بیهوده به ویژه در مقابل دوستان و همسالان او موجب ایجاد عدم اعتماد به نفس و احساس کمبود در کودک می شود و در نتیجه کودک ترجیح می دهد در مقابل دیگران حاضر نشود.
3 - فقدان تعاملات اجتماعى: کودکانى که از جمع و اجتماع دور نگه داشته شده اند،
ممکن است از بودن در بین سایرین احساس ناراحتى و فشار کنند. آنها فاقد مهارت هاى اجتماعى مطلوب هستند و چون نمى دانند در جمع چه باید بکنند، ترجیح مى دهند در گوشه اى
تنها و ساکت بنشینند . زمانی که کودک تابع بزرگترها باشد و نظارت شدیدی بر کارهای او شود، احساس ناتوانی در داشتن استقلال و تصمیم گیری های شخصی می­شود.
 4 - احساس کمبود: احساس کمبود کودک از مهمترین دلایل خجالت در کودکان محسوب می شود. این احساس به دلیل وجود برخی از عیوب جسمی مانند لنگی پاها، چاقی، ضعف شنوایی و بینایی، کوتاهی قد و یا بلندی بیش از اندازه قد به وجود می آید.
5 -   احساس عدم امنیت کودک: کودکی که احساس امنیت و آرامش نمی کند، از همصحبتی با دیگران دوری می کند. این امر یا به دلیل نگرانی شدید او یا به دلیل عدم اطمینان به دیگران و ترس از خود آنها یا ترس از مسخره کردن آنها می باشد.
6 - تجارب انتقاد آمیز
و ناگوار: کودکانى که مرتب از سوى والدین و اعضاى
خانواده شان مورد انتقاد، سرزنش و تمسخر قرار مى­گیرند دچار ضعف، ناتوانى، کمبود اعتماد به نفس و شرمسارى مى شوند.
7 - عوامل شخصیتى: نوزادان حساس و تحریک پذیر
 ممکن است در آینده خجول و کمرو شوند.
8 - رفتارهاى آموخته شده : کودکان از طریق مشاهده رفتار دیگران، شیوه تعامل با اجتماع را یاد مىگیرند. آنها بیشتر رفتارها و واکنش هاى والدینشان را سرمشق قرار مى دهند. والدین خجالتى و کمرو، کودکانى خجول بار مى آورند.
9 - ترس از شکست: کودکانى که دچار شکست هاى پى در پى شده اند، ممکن است از ترس شکست هاى بعدى، انزوا و دورى گزیدن از جمع را برگزینند.
10 - توجه بیش از اندازه: والدینى که مرتب درباره گفته ها و نظرات دیگران راجع به کودک صحبت مى کنند، ممکن است ترس از ابراز وجود را در دل فرزندشان به وجود آورند. این کودکان تصور مى کنند که مدام زیر ذره بین هستند و هر حرفى بزنند و هر کارى که انجام بدهند، موشکافانه تجزیه و تحلیل خواهد شد. به همین دلیل ترجیح مى دهند، هیچ صحبتى نکنند.
11 - کمرویى اختیارى: برخى از کودکان به طور اختیارى کمرویى را انتخاب
مى کنند. این گروه رفتارهاى خجالت آمیز بیشترى نسبت به کودکانى که وارد محیطى جدید مى شوند، از خود نشان مى دهند.
احساس خجالت و کمرویى مى تواند هم براى والدین و هم براى خود کودک دردآور و ناراحت کننده باشد. سعى کنید هیچ گاه به کودکى که خجول و کمروست، فشار نیاورید. بیشتر کودکان خجول خودشان مى دانند که خجالتى هستند و قدرت راحت بودن در جمع را ندارند. به همین دلیل بهتر است والدین و اطرافیان کودک این موضوع را زیاد به رخ او نکشند. در عوض مى توانند وقتى که کودک طبیعى رفتار مى کند، او را مورد حمایت و تشویق قرار دهند.
در نظر داشته باشید، هیچ کودکى از ابتدا خجالتى و کمرو نیست. والدین و اطرافیان کودک هستند که او را مى ترسانند، خجالتى مى کنند و به این رویه مى کشانند. اگر احساس خجالت و کمرویى فرزندتان پایدار و جدى است، مى توانید از رهنمود ها و هدایت هاى روانشناسان و مشاوران کودک بهره گیرید. مواردى که آنها توصیه مى کنند، عبارتند از :
- مهار اضطراب و فشار روانى
- روش هاى آرام سازى عضلانى
- جلسات مشاوره
- آموزش مهارت هاى اجتماعى
منبع: تبیان

به من یتیم کمک کنید

ساعت 7 صبح روز جمعه صدای زنگ آیفون مهری خانم بلند
می شود. مهری خانم با صدای زنگ از خواب بیدار می شود. گیج خواب است. فکر می کند مسافری است که تازه از راه رسیده است. گوشی آیفون را بر می دارد.
مهری خانم : کیه؟
گدا : به من یتیم کمک کنید حاج خانم!
مهری خانم کمی عصبانی به سمت در خانه رفته و با احتیاط در را باز می کند، دختری 10 ساله را می بیند. بیشتر عصبانی می شود. تصمیم می­گیرد در را ببندد، اما دلش به حال دختر بچه می سوزد. مهری خانم سرکی به بیرون می کشد. زنی را می بیند که در حال زدن زنگ خانه همسایه است... ادامه نمایش را حدس بزنید و از سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری شیراز جایزه ای تقریباً نفیس بگیرید.
شاید برای شما هم از این صحنه ها اتفاق افتاده باشد یا در آینده خواهد افتاد. اگر بجای مهری خانم باشید چه کار می کنید؟ به طور حتم با وجود کمی حالگیری، به این خردسال گدا کمک خواهید کرد. شما کاری را که دلتان می گوید، می کنید یا احساستان حکم می کند انجام می دهید، اما موضوع به همین جا ختم نمی شود اگر لحظه ای به فکر آینده این بچه بیفتید، برای او چه آینده ای حدس خواهید زد؟ درست حدس زدید یک آینده خطرناک...! اما والدین این کودک یا نوجوان که او را در این سن به گدایی تشویق می کنند، حدس شما را خواهند زد؟ آینده ای بهتر از آنچه برای این دختر بچه حدس زدید، در نظر گرفته اید؟ این را نمی دانیم اما این را می دانیم که این والدین اصلاً آینده ای را برای فرزندان خود تصور نمی کنند و فقط می­خواهند امورات امروزشان بگذرد و به آینده این کودک بی­گناه کاری ندارند. یکی از عوامل ایجاد فساد در یک جامعه همین
بی خیالی های بعضی والدین است. کسانی که فقط و فقط به منافع کوتاه مدت خود می اندیشند امروز از بچه های پاک و معصوم گدایانی حرفه ای می سازند و در آینده همین بچه ها وقتی بزرگ می­شوند دست به رفتارهای ناهنجار و مفسد آمیز خواهند زد. مفسدان اخلاقی، قاچاقچیان مواد مخدر، سارقان حرفه ای و خلافکارهای متنوع دیگر از بین همین کودکان ساخته می شوند.
متأسفانه در بعضی از جوامع به دلایل زیاد، تکدی گری رونق پیدا می کند و مردم هم ندانسته به این حرفه کاذب و زشت از روی احساس ترحم و عطوفت بشری رونق بیشتری می دهند. اگر چه برخورد ریشه ای با پدیده تکدی گری از وظایف دولت ها می­باشد، اما شهروندان هم با نگاهی دقیق تر به این پدیده می توانند از گسترش آن جلوگیری کنند. انسان های نیکوکار می­توانند با کمک­های ناچیز خود به مراکز حمایت از افراد بی سرپرست، تا حدود زیادی از توسعه تکدی گری جلوگیری کنند. در چنین مواقعی بهترین کسی که
می تواند به شما و آن بچه معصوم و بی گناه کمک کند گشت اردوگاه هدایت است که از کودکان کار و خیابانی دفاع کرده و می­تواند آینده خوبی را برای آنان رقم بزند. بله شماره تلفن 137...